ពលរដ្ឋក្រីក្រគ្មានទីពឹង និងមានជំងឺជាប់កាយមួយគ្រួសារ ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋក្រីក្រជាច្រើនទៀត នៅក្រុងកំពង់ឆ្នាំង ដង្ហោយរកសប្បុរសជនដើម្បីឧបត្ថម្ភប្រាក់ព្យាបាលជំងឺ និងផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារប្រចាំថ្ងៃ។ មេភូមិសំរោង នៃសង្កាត់ផ្សារឆ្នាំង ក្រុងកំពង់ឆ្នាំង បង្ហាញពីការលំបាកដោះស្រាយបញ្ហានេះ ខណៈដែលអ្នកភូមិជាង ២០០គ្រួសារ ក្នុងចំណោម ៥០០គ្រួសារ កំពុងរស់នៅក្នុងជីវភាពក្រលំបាកដែរ។
រស់នៅក្នុងខ្ទមប្រក់ស័ង្កសីលាយក្ដារ បាំងជញ្ជាំងស្លឹកទំហំទទឹង ៣ម៉ែត្រ និងបណ្ដោយប្រហែល ៤ម៉ែត្រ ឋិតនៅភូមិសំរោង នៃសង្កាត់ផ្សារឆ្នាំង គឺលោក ប្រាក់ ធឿន និងប្រពន្ធ កំពុងរស់នៅយ៉ាងវេទនាដោយសារជំងឺ និងខ្វះស្បៀងអាហារហូបចុកប្រចាំថ្ងៃ។ ប្ដីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ បានធ្លាក់ខ្លួនឈឺ និងបោះបង់ការងារជាកម្មករលីសែងនៅកំពង់ផែផ្សារក្រោម និងរកអុសលក់ជាងពីរឆ្នាំហើយ បន្ទាប់ពីដេកឈឺនៅនឹងកន្ទេល។
ថ្លែងក្នុងទឹកមុខហេវហត់ដោយសារជំងឺគ្រុនចាញ់ និងរោគរបេងធ្វើទុក្ខក្នុងខ្លួននោះ លោក ប្រាក់ ធឿន រៀបរាប់ទាំងសំឡេងខ្សាវៗថា គ្រួសារលោកខ្វះបាយហូបគ្មានដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែងរស់នៅ។ ការរស់នៅដោយរំពឹងលើកូនដែលមានជីវភាពក្រីក្រដែរនោះ បានបង្ខំចិត្តឲ្យលោក និងប្រពន្ធរំលែកអង្ករមួយកំប៉ុងដាំបបរហូបសម្រាប់មួយថ្ងៃក៏មាន។ លោកថា សព្វថ្ងៃមានអ្នកជិតខាងខ្លះបានអាណិតអាសូរ និងឲ្យបាយសម្លគាត់ហូបម្ដងម្កាលដែរ៖ «លំបាកអត់មានបាយទឹកហូប! កន្លងមកធ្វើជាកម្មករលីសែង អត់រកចំណូលបាន ៥ ទៅ ៦ឆ្នាំ ពឹងលើគេឲ្យហូប»។
ចំណែកភរិយាលោក ប្រាក់ ធឿន គឺលោកស្រី ឃុត ស៊ន បញ្ជាក់ថា គ្រួសារគាត់មិនដែលមានរបបដី ឬចាប់ដីរដ្ឋដើម្បីសង់ផ្ទះរស់នៅមួយកន្លែងឡើយ ដោយរយៈពេលជាង ៣០ឆ្នាំមកនេះ រូបគាត់ និងប្ដីបានសង់ខ្ទមរស់នៅក្បែរវត្ត និងសុំដីឡូត៍គេរស់នៅបណ្ដោះអាសន្នរហូត។ ខ្ទមគាត់ ត្រូវរុះរើជាច្រើនដង ក្រោយពីម្ចាស់ដីត្រូវការលក់ឲ្យទៅម្ចាស់ផ្សេង ឬយកដីនោះទៅអភិវឌ្ឍ និងសង់ផ្ទះ។
កូនស្រីបង្កើតរបស់លោកស្រី ឃុត ស៊ន គឺលោកស្រី ចាប ស្រីឃីម រៀបរាប់ថា សព្វថ្ងៃរូបគាត់ និងប្ដីពិការដៃម្ខាង បានប្រកបមុខរបរលក់លៀស ដើម្បីចិញ្ចឹមកូន ៤នាក់ក្នុងបន្ទុក និងឆ្លៀតឲ្យលុយ ឬអង្ករតិចតួចទៅឪពុកម្ដាយដែរ។ លោកស្រីថា ក្នុងមួយថ្ងៃប្ដីគាត់អាចរកលៀសបាន ១តៅ ស្មើនឹងលុយ ១៨.០០០រៀល ប៉ុន្តែកាត់ថ្លៃជួលទូកគេអូសលៀស ១ម៉ឺនរៀល វាស្ទើរអស់លុយចាត់ចែងក្នុងគ្រួសារទៅហើយ៖ «ខ្ញុំក្រីក្រណាស់! (ជិន ជេដ្ឋា៖ មានចង់បានការបណ្ដុះបណ្ដាលខាងមុខរបរអ្វីទេ?) ចង់បានឲ្យតែជួយ ព្រោះវេទនាយ៉ាងនេះជួលទូកគេអូសលៀសបានមួយតៅៗ ចេះផ្សំឲ្យម៉ែខ្លះកូនខ្លះទៅ ចេះតែស៊ីទៅមួយថ្ងៃអស់ៗ»។
ឆ្លើយតបបញ្ហានេះ មេភូមិសំរោង លោក ឆេង លី ឲ្យដឹងថា នៅក្នុងភូមិទាំង៨ នៃសង្កាត់ផ្សារឆ្នាំង គឺអ្នកភូមិសំរោង មានកម្រិតជីវភាពក្រីក្រជាងគេ ដោយក្នុងនោះមានប្រភេទក្រ១ និងក្រ២ រហូតដល់ ២២៨គ្រួសារ។ ពលរដ្ឋភាគច្រើនប្រកបមុខរបរនេសាទត្រី និងលក់លៀសហាល ឬម្ជូរតាមរទេះរុញ ខណៈពលរដ្ឋ ៤គ្រួសារ បាត់បង់កម្លាំងពលកម្ម ហើយមានជីវភាពទីទ័លខ្លាំង៖ «យើងគ្មានអង្គការណាជួយឧបត្ថម្ភគាត់ ដើម្បីប្រកបមុខរបរស្រែចម្ការក្នុងរយៈពេល ៣ខែ ឬ ៦ខែ ដើម្បីទទួលផលមកវិញ ក្នុងពេលហ្នឹងគាត់អត់មានអីហូបទេ ហើយដល់ពេលអ៊ីចឹងឈានទៅរកស៊ីបណ្ដោះថ្ងៃវិញដូចជាប្រមូលទិញបន្លែទៅផ្សារ ទៅអារអុស ឬកម្មករប្រចាំថ្ងៃ»។
របាយការណ៍ស្ថិតិឆ្នាំ២០១៥ របស់អាជ្ញាធរក្រុង និងស្រុកទាំង៨ នៃខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដែលមន្ទីរសង្គមកិច្ចទទួលបានបង្ហាញថា ពលរដ្ឋដាច់ស្បៀងនៅទូទាំងខេត្តមាន ៣,៦០៥គ្រួសារ ពលរដ្ឋទីទ័លក្រមាន ១១,៨០៤គ្រួសារ ចំណែកពលរដ្ឋធ្វើចំណាកស្រុកវិញមាន ៦,១៩៣នាក់។ ប៉ុន្តែស្ថិតិប៉ាន់ប្រមាណនេះ នៅស្រុកទឹកផុស និងកំពង់លែង ពុំមានពលរដ្ឋដាច់ស្បៀងទេ។
ប្រធានការិយាល័យសុខុមាលភាពសង្គម នៃមន្ទីរសង្គមកិច្ចខេត្តកំពង់ឆ្នាំង គឺលោក ខាត់ សុខឡេង មានប្រសាសន៍ថា ថ្វីត្បិតបច្ចុប្បន្នក្រសួងមិនបានទម្លាក់កញ្ចប់ថវិកាសង្គ្រោះចំនួន ៣០០លានរៀល ដូចកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ប៉ុន្តែថ្នាក់ដឹកនាំខេត្ត តំណាងរាស្ត្រ និងក្រុមការងារយុវជនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានផ្ដល់ថវិកាស្បៀង និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ជាច្រើនដល់គ្រួសារខ្វះខាតទាំងនោះ៖ «ដូចថា ជូនលុយទៅគាត់ ៥០ម៉ឺន ពេលហ្នឹងគាត់អាចទៅទិញមាន់ ឬជ្រូកមកចិញ្ចឹម។ យើងបានអប់រំផ្នែកបង្កបង្កើនផលខ្លះដល់គាត់ យើងមិនឲ្យគាត់ហូបទទេៗ នោះទេ។ មួយរយៈកន្លងមកយើងធ្វើអ៊ីចឹង»។
លោក សុខឡេង ថាការងារមនុស្សធម៌ ឬការចែកអំណោយដូចជា មុងភួយ និងស្បៀង គឺត្រូវធ្វើដូចភ្លៀងរលឹម ព្រោះការផ្ដល់បែបនេះក្រុមគ្រួសាររងគ្រោះអាចដោះស្រាយបានតែមួយរយៈពេលខ្លី។ ស្របពេលគ្នានេះ អាជ្ញាធរ និងការិយាល័យជំនាញក៏បានស្វែងរកប្រភពជំនួយ និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីផ្ដល់ជំនាញដល់ពលរដ្ឋ ព្រោះបើគាត់មានជំនាញអាចទ្រទ្រង់ជីវភាពក្នុងគ្រួសារបានយូរអង្វែង។
ចំណែកអ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកការអភិវឌ្ឍន៍សង្គម លោក កែម ឡី យល់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែសហការជាមួយអង្គការដៃគូដើម្បីរៀបចំគោលនយោបាយដីសម្បទានសង្គមកិច្ច និងដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាលក្ខណៈគ្រួសារ ខណៈដែលពលរដ្ឋកម្ពុជា ៨៥ភាគរយ មានផ្ទៃដីបង្កបង្កើនផលមិនដល់ ១ហិកតារផងនោះ។ លោកថា បើរដ្ឋាភិបាលអនុវត្តគោលនយោបាយនេះ ទើបពលរដ្ឋក្រីក្រគ្មានទីពឹង មានឱកាសរួចផុតពីភាពក្រលំបាកដូចសព្វថ្ងៃ ប៉ុន្តែស្របពេលគ្នានឹងការផ្ដល់ដីនោះ ក៏ត្រូវពឹងផ្អែកលើអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជួយតម្រង់ទិសលើការងារកសិឧស្សាហកម្មនោះបន្ថែមទៀតទើបទៅរួច៖ «យុទ្ធសាស្ត្រគាំពាររបស់គាត់ (រដ្ឋាភិបាល)ត្រូវពង្រីកទៅចាស់ជរា និងទៅដល់គ្រួសារក្រីក្រ។ យុទ្ធសាស្ត្រគាត់មានត្រឹមមន្ត្រីរាជការ កម្មករសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រព័ន្ធ និងនិវត្តជន»។
យ៉ាងណាសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ពេញមួយឆ្នាំ២០១៥ មានកំណើន ៧ភាគរយ គិតជាមធ្យម ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសកម្ពុជា បន្តឋិតក្នុងចំណោមប្រទេសមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចឆាប់រហ័សបំផុតក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ ប៉ុន្តែអ្នកសេដ្ឋកិច្ច និងអ្នកតាមដានស្ថានការណ៍សង្គមមើលឃើញថា ផលនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនេះ មិនបានបែងចែកស្មើគ្នានោះទេ ដែលធ្វើឲ្យមានគម្លាតកាន់តែធំឡើងៗរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។