ការអានជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការសិក្សា និងអប់រំ ដើម្បីពង្រីកចំណេះដឹងផ្សេងៗ ការស្រាវជ្រាវ ការទទួលនូវគំនិតថ្មីៗ។ ការសាកសួរទៅអ្នកនិយមអានសៀវភៅ កាសែត ទស្សនាវដី្ត និងអ្នកលក់សៀវភៅ បានផ្តល់នូវគំនិតខុសៗគ្នាក្នុងការជ្រើសរើសអត្ថបទសម្រាប់អាន។
ចំណេះដឹងកើតចេញអំពីការអាន។ វាបានផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ចំពោះអ្នកអាននូវជម្រើសការងារ មុខរបរ អាជីវកម្ម ដំណឹងសុខទុក្ខ ព័ត៌មានប្លែកៗពីបច្ចេកវិទ្យា ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដំណើរកម្សាន្ត ដំណោះស្រាយផ្សេងៗ ជាដើម។
ពលរដ្ឋមួយរូបចូលរកទិញសៀវភៅគំនិតប្លែកៗ ពីតូបលក់សៀវភៅចម្រុះមួយនៅមុខសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ លោក សំ វុទ្ធា ថ្លែងថា គាត់ចូលចិត្តអានសៀវភៅដែលផ្តល់នូវដំណោះស្រាយជីវិត សៀវភៅដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញអ្វីប្លែកៗនៅក្នុងពិភពលោក សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ ជាដើម ព្រោះការអាននោះ បានធ្វើឲ្យអារម្មណ៍ស្មុគស្មាញរបស់គាត់បានធូរស្បើយ ជាងគាត់អង្គុយមើលទូរទស្សន៍ដែលមិនសូវផ្តល់គំនិត និងធ្វើឲ្យគាត់ឈឺក្បាលជាងការអានសៀវភៅ។
លោក សំ វុទ្ធា៖ «ចំណេញទី១ វាដូចជារសាយអារម្មណ៍ដែរ នៅពេលដែលស្ងាត់ ទៅអង្គុយអានតែសៀវភៅម្នាក់ឯងអ៊ីចឹងទៅ។ ពេលខ្លះយើងមើលទូរទស្សន៍រាងដូចឈឺក្បាលជាង ហើយដល់អ៊ីចឹង ខ្ញុំទុកពេលវេលាហ្នឹង ពេលខ្លះទៅមកអង្គុយអានសៀវភៅ បើនិយាយទៅ អប់រំនៅក្នុងផ្លូវជីវិត ដូចជាក្នុងភាពជោគជ័យនៃជីវិតរបស់មនុស្សយើងម្នាក់ៗ ខ្សែជីវិតមនុស្សយើងម្នាក់ៗ ជួបបញ្ហាអ្វីខ្លះ។ ដូចជា រឿងខ្លះយើងចង់បង្កើតមុខរបរ យើងកំពុងតែធ្វើ ពេលខ្លះទៅយើងមើលសៀវភៅទៅជួប យើងបានជាគំនិតមួយ គួរឲ្យយើងពិចារណាដែរ ធ្វើតាមវិធីសាស្ត្រហ្នឹងល្អច្រើន។ ហើយម្យ៉ាងទៀត ភាពជោគជ័យនៅក្នុងអាជីវកម្មក្តី មុខរបរក្តី គឺវាបង្កប់នៅក្នុងការអាននេះ និងការស្រាវជ្រាវនេះ»។
លោក សំ វុទ្ធា បន្តថា គំនិតនៃការស្រាវជ្រាវវាមិនមែនសុទ្ធតែនៅលើបទពិសោធន៍តែមួយមុខទេ ជួនកាលវាឲ្យផលវិជ្ជមានពីការអាននេះដែរ។ លោកថា គំនិតបានពីការអាននៅបណ្ណាល័យ ហ្វេសប៊ុក ទំព័រសារព័ត៌មានជាតិ អន្តរជាតិ កាសែត ឬទស្សនាវដី្ត ជាពិសេស យោបល់ពីចាស់ទុំជំនាន់មុន ជាដើម បានផ្តល់នូវភាពជោគជ័យជាច្រើន៖ «ពេលខ្លះ យើងធ្លាប់ជួបដែរ គេសួរមកអ៊ីចឹងឆ្ងល់ដែរ ឆ្ងល់ខ្លួនឯងអត់ដឹងដែរ ដើររកដែរ។ ដើររកឯកសារណាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងចម្ងល់របស់យើង។ រហូតដល់មិនតែអានអ៊ីចឹងទេ ពេលខ្លះខ្ញុំមើលតាំងពីកំណាព្យកាព្យឃ្លោងអី ទឹកដៃអ្នកនិពន្ធអីផ្សេងៗ ចេះតែមើលទៅ យើងមិនដឹងថា យើងដឹងរឿងអីពិតប្រាកដទេពេលខ្លះ។ ... អ្នកនិពន្ធដែលខ្ញុំអានទឹកដៃគាត់ គឺលោក គឹម ចាន់ណា ភាគច្រើន ព្រោះ លោក គឹម ចាន់ណា ទី១ ខ្ញុំស្រឡាញ់អក្ខរាវិរុទ្ធឃ្លាឃ្លោងរបស់គាត់ សរសេរស្តាប់បាន ហើយវាអត់សូវចេះខុសទេ»។
លោកបន្តថា ទន្ទឹមនឹងសារប្រយោជន៍ ក៏មានគុណវិបត្តិខ្លះៗដែរ ដូចជា ការបោះពុម្ពអត្ថបទផ្សាយជាសាធារណៈមួយចំនួន ខ្វះបច្ចេកទេសនៃការសរសេរ មានកំហុសអក្ខរាវិរុទ្ធច្រើនពេក ក៏ជាការបន្ទច់បង្អាក់ដល់អារម្មណ៍អ្នកអានដែរ។ មួយវិញទៀត អ្នកសរសេរបានបញ្ចូលអារម្មណ៍របស់ខ្លួន ដូចជា ជេរ ឬដៀលត្មះអ្នកដទៃដោយពុំមានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ ក៏ជាដើមចមនៃការមិនចង់អានដែរ៖ «អ្នកនិពន្ធខ្លះគាត់សរសេរត្រូវ ប៉ុន្តែប្រហែលជាអ្នកវាយអក្ខរាវិរុទ្ធអ្នកវាយកុំព្យូទ័រ មានអ្នកកែមានអ្នកសរសេរ ប៉ុន្តែអក្ខរាវិរុទ្ធខ្លះអត់ត្រូវ មើលទៅខុសទទេ ដូចយើងថា គោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ ជួនកាលលេង "ណ" ចុងក្រោយហើយមាន " ័ " ទៀតក៏មានដែរ។ អាហ្នឹងដោយសារអី "shift" ឃើញទេ ហើយដល់អ្នកនិពន្ធគាត់អត់បានមើលឡើងវិញ ពេលខ្លះខុសអក្ខរាវិរុទ្ធច្រើន។ សម្រាប់ខ្ញុំ អានតែឃើញខុសអក្ខរាវិរុទ្ធច្រើនពេក ពេលខ្លះធុញដែរ បោះសៀវភៅហ្នឹងចោលសិនទៅកៀនជញ្ជាំង ហើយលែងចង់មើលៗលែងយល់ពេលខ្លះវាបាត់ពាក្យ ពិសេសឈ្នាប់។ ឈ្នាប់ជួនកាលអ្នកខ្លះគាត់អត់សូវពូកែសរសេរឈ្នាប់ សរសេរធ្នាក់វាអ៊ីចឹងណា៎។ ដល់អ៊ីចឹងមើលទៅលែងពីរោះ»។
ចំណែកស្ត្រីមេផ្ទះមួយរូបកំពុងរៀបចំធ្វើម្ហូបផង អានទស្សនាវដី្តផង លោកស្រី ស៊ី ថង ថ្លែងថា គាត់មិនសូវចូលចិត្តអាន និងមើលរឿងអីដែលតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍ទេ។ គាត់អានតែសៀវភៅណាដែលនិទានរឿងដល់កុមារ និងមើលទស្សនាវដី្តដែលមានរូបថតតារាស្អាតៗ ហើយក៏រៀនធ្វើម្ហូបតាមទស្សនាវដី្តសរសេរដែរ។ លោកស្រីអាន និងមើល គឺធ្វើឲ្យអារម្មណ៍គាត់ស្រស់ថ្លា បន្ថយភាពតានតឹងក្នុងខ្លួនបានមួយចំនួនដែរ៖ «ខ្ញុំមើលអក្សរ ខ្ញុំមើលរឿងរ៉ាវ ប៉ុន្តែទស្សនាវដី្តអីសៀវភៅរឿងសៀវភៅអីនិទានអី ខ្ញុំចូលចិត្តអាន។ រឿងនិទានរបៀបខ្មោច របៀបកំប្លែងអីរបស់ក្មេងតែម្តង ចូលចិត្តអានអ៊ីចឹង។ និយាយពីនយោបាយ វាស្មុគស្មាញខួរក្បាល អត់ចង់មើលតែម្តងសៀវភៅអ៊ីចឹង ចង់មើលពីរបៀបតែលំហែក្នុងខួរក្បាល»។
នាយកសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ លោក ឡុង ឡៃ ផ្តល់យោបល់ថា បណ្ណាល័យ គឺជាកន្លែងស្រាវជ្រាវទាំងប្រវត្តិសាស្ត្រ ទាំងរបកគំហើញផ្សេងៗ ការសិក្សាសង្គម បំណិតជីវិត ការអនុវត្តជំនាញផ្សេងៗ។ មូលហេតុនេះ កម្មវិធីសិក្សានៅក្នុងសាលាតែងតែតម្រូវឲ្យសិស្សចូលអាននៅក្នុងបណ្ណាល័យ ដើម្បីឲ្យសិស្សឆ្លើយនឹងសំណួរក្នុងមេរៀនដែលគ្រូដាក់ឲ្យធ្វើ៖ «សំឡេង»។
យុវជន សុខ លី បុគ្គលិកទីផ្សាររបស់បណ្ណាគារនគរធំ អះអាងថា គាត់អានកាសែតដើម្បីចង់ដឹងសុខទុក្ខក្រុមគ្រួសារនៅប្រទេសថៃ ក្រែងត្រូវគេចាប់បញ្ជូនមកវិញជាមួយពលករខ្មែរ។ លោកក៏អានពីដំណឹងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែរ ចង់ដឹងពីចំនួនអ្នកស្លាប់ របួស និងដំណោះស្រាយ។ លោកបន្តថា ក្រៅពីការអាន លោកបានយកសៀវភៅពីបណ្ណាគារយកមកបោះដុំទៅតាមតូប។ លោកថា គេទទួលទិញច្រើន ទំនងជាមានអ្នកចូលចិត្តអានច្រើននៅពេលបច្ចុប្បន្ន។ ប៉ុន្តែលោកកត់សម្គាល់ថា អ្នកអានភាគច្រើនគេអានយកតែផលប្រយោជន៍ និងបទពិសោធន៍ចិញ្ចឹមជីវិត។ ចំណែកសិស្សដែលមិនទាន់រៀនចប់វិទ្យាល័យ មិននិយមអានសៀវភៅទេ ភាគច្រើនពួកគេច្រើនតែនាំគ្នាចូលហាងទំនិញ ឬដើរលេងកម្សាន្តទៅវិញ។ ប្រៀបដូចរូបលោកផ្ទាល់ដែរ កាលមុនចូលធ្វើការ គាត់ក៏មិនសូវចូលចិត្តអានដែរ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលចង់បានមុខជំនាញ ទើបចាប់ផ្ដើមស្វែងរកឯកសារនានាមកអាន៖ «បើតាមការសង្កេតមើលរបស់ខ្ញុំទៅ ខ្ញុំឃើញថា បើផ្នែកខាងយុវវ័យដូចជាមិនសូវជាចូលចិត្តអានប៉ុន្មានទេ បើអ្នកដែលចេះអាន វ័យដែលចេះដឹងគ្រប់គ្រាន់ដូចជា អាយុពី ២៥ឆ្នាំឡើងទៅ នោះឃើញមានការអានសៀវភៅ អានទស្សនាវដី្ត អានឯកសារអីផ្សេងៗ ដែលគាត់អាចយល់ដឹងហ្នឹង ឃើញអានច្រើនគួរសមឥឡូវ»។
ការអានសៀវភៅក្តី ទស្សនាវដី្តក្តី កាសែតក្តី គេឃើញមានអ្នកអានច្រើនតែនៅក្នុងទីប្រជុំជន។ មានមនុស្សវ័យកណ្ដាល និងវ័យចំណាស់ភាគច្រើនអានព័ត៌មាន និងមើលវីដេអូតាមហ្វេកប៊ុក។ ចំណែកអ្នកអានព័ត៌មាន សិក្សាស្រាវជ្រាវនៅក្នុងបណ្ណាល័យ ឃើញមានអានតែនៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យតិចតួច។ ចំណែកកុមារ សិស្សសាលាបឋមសិក្សា គេអានសៀវភៅតាមវេនគ្រូដាក់ឲ្យ។
ក្រុមអ្នកចូលចិត្តអានរឿងរ៉ាវនានា បានផ្តល់យោបល់ថា ការអានបានផ្តល់នូវគំនិតមុខរបរ ដំណោះស្រាយ ការផ្លាស់ប្ដូរបច្ចេកវិទ្យានៅក្នុងពិភពលោក និងរកឃើញប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមិសាស្ត្រ ដែលបានបាត់បង់កន្លងទៅ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។