នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមការងារត្រីភាគី ដើម្បីឈានទៅកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមារបស់កម្មករ ភាគីរដ្ឋាភិបាលដែលតំណាងដោយក្រសួងការងារ បានដាក់ចេញគោលការណ៍មួយចំនួនក្រោមហេតុផលធានាពីការចរចាដោយតម្លាភាព។ ក៏ប៉ុន្តែសម្រាប់សហជីពវិញយល់ឃើញថា ការបង្កើតក្រមសីលធម៌មុនកិច្ចពិគ្រោះយោបល់នេះ គឺជាការរឹតបន្តឹងសិទ្ធិសេរីភាព ដែលមិនអាចទទួលយកបាន ហើយចាត់ទុកថា គឺជាការចរចាដែលពុំមានភាពស្មោះត្រង់។
បើទោះបីជាខាងភាគីតំណាងដោយរដ្ឋាភិបាលអះអាងថា យន្តការដែលបានបង្កើតឡើងនេះ គឺដើម្បីជំរុញឲ្យការចរចាឆាប់រកចំណុចរួមត្រូវគ្នា និងធានាពីសុក្រឹតភាពចំពោះតម្លៃនៃកិច្ចសន្ទនាក្តី ក៏សហជីពដែលតែងទាមទារប្រាក់ឈ្នួលកម្មករមួយចំនួន នៅតែចាត់ទុកថា ការដែលក្រសួងការងារ ដាក់ចេញក្រមសីលធម៌នេះ គឺជារនាំងរួចជាស្រេចទៅហើយក្នុងការចរចា ហើយលទ្ធផលដែលចេញពីការចរចាដោយលាក់លៀម ឬតាមរបៀបគំរាមកំហែងផ្នែកស្មារតីនេះ នឹងពុំអាចទទួលយកបានឡើយ។
សហភាពសហជីពកម្ពុជា បានប្រតិកម្មចំពោះសេចក្តីសម្រេចនេះ ក្រោយកិច្ចប្រជុំមួយថ្ងៃរវាងក្រុមការងារត្រីភាគីដោះស្រាយប្រាក់ខែគោលអប្បបរមារបស់កម្មករ ដែលបានធ្វើឡើងកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែតុលា នៅក្រសួងការងារ។
លោក រ៉ុង ឈុន ប្រធានសហភាពសហជីពកម្ពុជា ហៅការចេញគោលការណ៍ ឬបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងដែលធ្វើឡើងដោយក្រសួងការងារ ថាគឺជាមធ្យោបាយដែលធ្វើឲ្យកិច្ចពិគ្រោះយោបល់ស្ថិតក្រោមសម្ពាធ ហើយលទ្ធផលនៃប្រាក់ឈ្នួលសម្រាប់កម្មករនេះ មិនអាចជឿទុកចិត្តបាន។ ធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគារព្រោះតែហ៊ានរិះគន់គោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន រឿងសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែម លោក រ៉ុង ឈុន និយាយថា សហជីពរបស់លោក និងសម្ព័ន្ធដៃគូដទៃទៀត មិនអាចទទួលយកបានឡើយ ព្រោះជាលទ្ធផលដែលធ្វើឡើងដោយបិទបាំង និងស្ថិតក្រោមគំនាប៖ «កំហិតទៅដល់អ្នកចូលរួមបែបហ្នឹងយើងគិតថា ដំណើរការប្រជុំក៏ដូចជាលទ្ធផលនៃប្រជុំហ្នឹង វាមិនអាចទទួលយកបានទេ គ្រប់ភាគីនីមួយៗហ្នឹងនោះបាទ។ អ៊ីចឹងបានជាសហភាពសហជីពកម្ពុជា ស្នើឲ្យក្រសួងការងារ ពិនិត្យមើលឡើងវិញជុំវិញបញ្ហាហ្នឹង ធ្វើម៉េចត្រូវបើកយ៉ាងទូលាយ ឲ្យអ្នកចូលរួមហ្នឹងពិគ្រោះយោបល់ ហើយមិនត្រូវលាក់លៀមនោះទេ»។
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំត្រីភាគីដែលមានសមាសភាពមកពីខាងរដ្ឋាភិបាល ៩នាក់ ភាគីសហជីព ៩នាក់ និងពីខាងភាគីនិយោជក ៩នាក់ កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែតុលា នាក្រសួងការងារ គឺស្ថាប័នរដ្ឋមួយនេះដែលតំណាងឲ្យភាគីរដ្ឋាភិបាល បានចេញគោលការណ៍ ៦ចំណុច មុននឹងកិច្ចប្រជុំត្រូវចាប់ផ្ដើម។
គោលការណ៍ទាំង ៦ចំណុចនោះរួមមាន មិនត្រូវប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍បែបហិង្សា ឬបង្កបរិយាកាសនឹងគ្នា មិនត្រូវផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានណាមួយដែលអាចបង្កឲ្យមានអំពើហិង្សា ការប្រមូលផ្ដុំខុសច្បាប់ដែលប៉ះពាល់ដល់បរិយាកាសវិនិយោគ សន្តិសុខ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់ មិនត្រូវអវត្តមានពីកិច្ចប្រជុំ និងមិនត្រូវអនុញ្ញាតឲ្យមានតំណាងជំនួសឡើយ លើកលែងតែមានបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ បុគ្គលដែលអវត្តមានពីកិច្ចប្រជុំ អាចប្រឈមនឹងការបាត់បង់សុពលភាពនៃការចូលរួមសកម្មភាពត្រីភាគីនាពេលអនាគត។ ត្រូវប្រើប្រាស់ហេតុផល និងទឡ្ហីករណ៍សមរម្យក្នុងការការពារអំណះអំណាងរបស់ខ្លួន។ ត្រូវរក្សានូវការសម្ងាត់នៃព័ត៌មាន ប្រសិនជាមានសំណូមពរ និងត្រូវមានសុឆន្ទៈក្នុងការចរចា ដើម្បីរកដំណោះស្រាយ និងការពារនូវផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់វិស័យវាយនភណ្ឌ និងផលិតស្បែកជើង ព្រមទាំងផលប្រយោជន៍របស់កម្មករនិយោជិតក្នុងវិស័យនេះ។
បន្ថែមលើក្រមសីលធម៌ទាំង ៦នេះ លោក ហេង សួរ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងជាភាគីតំណាងឲ្យរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ អះអាងកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ថា មូលហេតុដែលនាំឲ្យមានយន្តការទាំងនេះមុនកិច្ចប្រជុំចាប់ផ្ដើម គឺដើម្បីជួយសម្រួលឲ្យភាគីពាក់ព័ន្ធខិតជិតគ្នា និងងាយយល់ចិត្តគ្នានៅពេលចរចា។ លោកថ្លែងបន្តថា ប្រសិនកិច្ចប្រជុំមួយដែលមិនបានដាក់ចេញនូវគោលការណ៍រួម ឬបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងជាមុនទេនោះ កិច្ចប្រជុំនឹងមិនងាយទៅដល់គោលដៅរួមឡើយ។ លោកបន្តទៀតថា ក្រមសីលធម៌នេះពុំមែនចាប់បង្ខំឲ្យភាគីណាមួយនៃក្រុមការងារនៅលើតុចរចា ស្ថិតក្រោមសម្ពាធនោះទេ៖ «យើងនិយាយឲ្យត្រង់ទៅ យើងចង់កសាងមនោសញ្ចេតនាជាមួយគ្នា។ ចាប់ផ្ដើមផ្អែមល្ហែមជាមួយគ្នា។ និយាយល្អជាមួយគ្នាខ្លះ បើសិនជាម្នាក់ដើរទៅឆ្វេងទៅស្កាំ និយាយកំបុតកំបុយអ៊ីចឹង ធ្វើម៉េចមានបេះដូងស្រឡាញ់គ្នាកើត។ ទាល់តែយើងយកឱកាសនេះជាកន្លែងចេះផ្ដល់ហេតុផ្ដល់ផល បានយើងអាចឃើញពីការលំបាករបស់ភាគីម្ខាងទៅម្ខាង»។
នៅមុនកិច្ចប្រជុំចាប់ផ្ដើម លោក ហេង សួរ បានលើកឡើងនូវក្រុមសីលធម៌ ៦ចំណុច សម្រាប់សម្រួលដល់កិច្ចប្រជុំ។
ទោះជាបែបណា ប្រធានសហភាពសហជីពកម្ពុជា លោក រ៉ុង ឈុន ចាត់ទុកថា ការចេញបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងដែលភាគីរដ្ឋាភិបាលធ្វើឡើងដោយឯកតោភាគីនេះ ជាសញ្ញាបង្ហាញថា គឺជាការដាក់បន្ទុកដល់គូចរចា និងជាការកម្តៅសាច់ដុំទៅវិញទេ។
សម្រាប់បរិបថសង្គមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កាលណាមានកិច្ចប្រជុំម្ដងៗ ទោះពុំមែនជាថ្នាក់តំបន់ ឬជាកិច្ចប្រជុំថ្នាក់អន្តរជាតិ ឬក៏ជាកិច្ចប្រជុំទ្វេភាគី គឺមិនងាយឲ្យអ្នកសង្កេតការណ៍ ព្រមទាំងក្រុមអ្នករាយការណ៍ព័ត៌មាន បានយកខ្លឹមសារក្នុងពេលប្រជុំឡើយ ទោះកិច្ចប្រជុំនោះធ្វើឡើងជាសាធារណៈក្ដី។
ទោះជាយ៉ាងណា ការមិនអនុញ្ញាតឲ្យមានក្រុមអ្នកឃ្លាំមើល ឬតាមដានរាល់ពេលមានកិច្ចប្រជុំ គឺពុំមានហេតុផលណាមួយក្រៅពីពិធីការលើកឡើងថា នេះជាទម្លាប់ដែលធ្លាប់មាននោះទេ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត រឿងដែលចម្លែកមែនទែននោះ ក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនេះ គឺបង្កើតបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងនៃការចរចាតែម្ដង។ មានការអះអាងជាញឹកញយថា ការបង្កើតក្រមសីលធម៌នេះ គឺដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ និងភាពស្មោះត្រង់ក្នុងការចរចា។
លោក សុក សំអឿន ប្រធានការិយាល័យមេធាវីក្រុមអ្នកច្បាប់អមរិន្ទ ថ្លែងថា ការបង្កើតបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងនៃការចរចា ឬថាជាក្រមសីលធម៌ មិនប្រឆាំងនឹងគោលការណ៍ច្បាប់ទេ។ ជាងនេះទៀត ប្រការដែលអាចចាត់ទុកថាមិនផ្ទុយពីច្បាប់នោះ គឺគ្រប់សមាសភាពនៃភាគីក្នុងតុចរចាយល់ព្រម និងឯកភាពលើគោលការណ៍ដែលមានចែងក្នុងប្រជុំនោះផង។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្វីដែលត្រូវគិតនោះ ថាតើក្រោយពីកិច្ចប្រជុំបានបិទបញ្ចប់ទៅវិញ តំណាងភាគីនៃកិច្ចចរចាបានយកអ្វីដែលកើតពីការប្រជុំនោះ ទៅផ្សព្វផ្សាយដល់ក្រុមរបស់ខ្លួនវិញទេ?៖ «អាហ្នឹងមានច្បាប់អីរឿងការព្រមព្រៀងរវាងអ្នកទាំងបីហ្នឹង។ វាគ្រាន់ថាមានចំណុចមួយ តើសហជីពហ្នឹងតំណាងស្អី? ឧបមាថាតំណាងកម្មករ ហើយបើប្រជុំរួចឥតមកប្រាប់អ្នកដែលខ្លួនតំណាង ហៅថាតំណាងស្អីចុះ? ដូច្នេះបើបញ្ហា គឺបញ្ហាសហជីព ដល់ថ្ងៃក្រោយទៅអាចកម្មករអស់សេចក្ដីទុកចិត្ត។ អាហ្នឹងស៊ីសងលើការព្រមព្រៀងទាំងអស់គ្នា ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំៗគិតថា អ៊ីចឹងៗមិនគួរណាអើវាអាចដែរ ព្រោះក្នុងដំណាក់កាលនៃការចរចា។ បើមិនទាន់ចរចាចប់ទេ វាការបែកធ្លាយអី ជួនកាលវាអាចធ្វើឲ្យការចរចាខូចដែរអ៊ីចឹង»។
បើតាមគម្រោង កិច្ចប្រជុំក្រុមការងារត្រីភាគី ដើម្បីឈានទៅសម្រេចប្រាក់ខែកម្មករអប្បបរមា នឹងត្រូវចំណាយពេល ១០ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ដល់បំណាច់ខែតុលា ខាងមុខនេះ។
ភាគីនីមួយៗហាក់ដឹងពីជំហររៀងៗខ្លួនក្នុងការចរចានេះ បើទោះជាម្ខាងៗហាក់រាងរៀបឫកបន្តិចក្ដី។ ខាងនិយោជក ទំនងមើលទៅហាក់ដឹងជាមុនថា ការចរចានេះអាចនឹងស្រុះស្រួលគ្នាច្រើន។ ដោយឡែកភាគីសហជីពវិញ បើទុកណាថា បានបង្កើនតួលេខរាងខ្ពស់បន្តិចមែនក្នុងការទាមទារទាំងមុនចរចា និងក្នុងពេលកំពុងចរចា ប៉ុន្តែបើពិនិត្យមើលទៅប្រហែលជាបន្ទន់ឥរិយាបថ ដោយហេតុថា សំខាន់នោះ គឺឲ្យតែភាគីក្រុមវិនិយោគិនព្រមដំឡើងប្រាក់ខែក្នុងតម្លៃមួយសមរម្យនោះ ប្រហែលជាត្រូវរ៉ូវគ្នា។
ពីខាងរដ្ឋាភិបាលឯណោះវិញ ដែលចាំតែសម្របសម្រួលក្នុងចន្លោះនៃតម្លៃណាមួយរួចជាស្រេចនោះ គឺជាតួអង្គដែលដឹងពីជំហរជាងភាគីណាៗទាំងអស់។ គេនៅចាំបានថា មុនកិច្ចប្រជុំមួយថ្ងៃ រដ្ឋាភិបាលបានកោះប្រជុំដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដើម្បីស្ទាបស្ទង់ពីជំហររបស់គូចរចាទាំងពីរភាគី គឺខាងនិយោជក និងសហជីព។ ជារឿយៗ រដ្ឋាភិបាលដែលមានក្រសួងការងារ ជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងរឿងនេះ បានអះអាងម្ដងហើយម្ដងទៀតថា ការចរចាលើកនេះ ពិតជាអាចរកចំណុចរួមឃើញក្នុងតួលេខប្រហាក់ប្រហែលគ្នាបាន៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។