រដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទី៥នេះ កំពុងប្រឹងប្រែងកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅទៅលើរដ្ឋបាលសាធារណៈឱ្យប្រសើរជាងមុន។ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះ អន្តរក្រសួងរបស់រដ្ឋាភិបាល បានចេញប្រកាសកំណត់ការយកថ្លៃសេវាសាធារណៈពីការបោះត្រាឯកសារផ្សេងៗ ជូនប្រជាពលរដ្ឋយ៉ាងច្បាស់លាស់។ បន្ថែមលើនេះ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននៅតាមបណ្ដាខេត្តក្រុង ក៏កំពុងផ្សព្វផ្សាយជុំវិញបញ្ហាកំណែទម្រង់នេះដែរ ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យមន្ត្រីណាម្នាក់អាចទទួលយកលុយកាក់ពីប្រជាពលរដ្ឋ ខុសពីគោលការណ៍ដែលមានចែងបានឡើយ។
ក៏ប៉ុន្តែ កាលពីពេលថ្មីៗ មន្ត្រីមូលដ្ឋានខ្លះក្នុងខេត្តសៀមរាប នៅតែឆ្លៀតកេងចំណេញលើជំនួយមនុស្សធម៌ ដោយតម្រូវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបង់លុយ នៅពេលដែលបែងចែកជំនួយទាំងនោះ។
ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួននៅសង្កាត់ក្របីរៀល ចម្ងាយប្រមាណជាង ២០គីឡូម៉ែត្រ ភាគខាងត្បូងឆៀងខាងលិចពីទីក្រុងសៀមរាប បានចោទប្រកាន់មេភូមិ និងអនុប្រធានភូមិថា បានដើរយកលុយពីពួកគាត់ ដែលបានជំនួយផ្នែកអនាម័យ សុខភាព ពីធនាគារពិភពលោក (World Bank)។ ក្រុមអ្នកភូមិបានសម្ដែងការមិនពេញចិត្តចំពោះមន្ត្រីភូមិ ដែលដើរយកលុយនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែភាគច្រើន គឺមិនមានអ្នកណាហ៊ានតវ៉ាឡើយ។
អ្នកភូមិប្រមារ នៃសង្កាត់ក្របីរៀល គឺលោក អៀម អូច។ លោកបានអះអាងថា កាលពីពេលថ្មីៗ រូបគាត់ និងអ្នកភូមិជាច្រើនគ្រួសារទៀត សុទ្ធតែបានទទួលជំនួយជាលូចំនួន ៣កង់ ចានបង្គន់១ និងថាសទ្រនាប់បង្គន់១ ពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីធ្វើបង្គន់អនាម័យប្រើប្រាស់នៅតាមគ្រួសារ។
លោក អៀម អូច ឲ្យដឹងថា ជំនួយទាំងនោះ គឺត្រូវចែកជូនគ្រួសារប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រដោយឥតគិតថ្លៃ។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលជំនួយទាំងនោះបានដឹកយកទៅដាក់តាមផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ បែរជាមេភូមិ និងអនុប្រធានភូមិប្រមារ ដើរយកលុយទៅវិញ។
លោក អៀម អូច បានបញ្ជាក់ថា លោកមិនពេញចិត្តចំពោះរឿងមេភូមិ និងអនុប្រធានភូមិ ដើរទារលុយពីប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ ហើយលោកក៏បានជំទាស់មិនឱ្យយកដែរ៖ «អនុភូមិឈ្មោះ ឌូ នាម! គេថាមិនមានក្រសួងណាឱ្យយកទេ ហើយគេយកនេះថ្លៃនឿយហត់ដែលគេដើរមកមើល គេសុំ ១ម៉ឺនរៀល១គ្រួសារ។ កាលពីថ្ងៃមុន គាត់មកប្រាប់ ហើយខ្ញុំក៏មិនបាននិយាយថាអី ដល់ថ្ងៃក្រោយគេមកយកប្រាក់ផ្ទាល់។ ខ្ញុំមិនសប្បាយចិត្ត ខ្ញុំក៏តវ៉ាមិនឱ្យ ខ្ញុំថា គ្រាន់តែថវិកាចូលរួមឃុំ-សង្កាត់ ១.៥០០រៀល ក៏ធ្វើវិក្កយបត្រឱ្យខ្ញុំដែរ ដល់ពេលមកសុំរាប់ម៉ឺនមិនមានវិក្កយបត្រ ដៃទទេ ខ្ញុំអត់ឱ្យទេ។ ដល់ពេលខ្ញុំមិនឱ្យ គេថារឿងមិនឱ្យគេមិនបានថាយ៉ាងម៉េចទេ អានេះជារឿងមនោសញ្ចេតនា»។
បុរសចំណាស់ដែលជាអ្នកភូមិប្រមារ ម្នាក់ទៀត មិនហ៊ានបញ្ចេញឈ្មោះ បានមានប្រសាសន៍ថា គ្រួសាររបស់គាត់ទើបតែបង់លុយចំនួន ៣ពាន់រៀលទៅឱ្យប្រធានភូមិ និង ១ម៉ឺនរៀលទៀតទៅឱ្យអនុប្រធានភូមិ។ បុរសដដែលបានបញ្ជាក់ថា គ្រួសាររបស់គាត់ គឺក្រីក្រខ្លាំង រកតែប្រាក់ទិញអង្ករដាំបាយហូបប្រចាំថ្ងៃស្ទើរតែមិនបាន ហើយនៅពេលអនុប្រធានភូមិតម្រូវឱ្យបង់លុយ ១ម៉ឺនរៀលដូច្នេះ គឺលោកមិនសប្បាយចិត្តទេ ក៏ប៉ុន្តែមិនដឹងធ្វើយ៉ាងណា ពីព្រោះមិនហ៊ានតវ៉ា។ លោកសម្ដែងការខកចិត្តទៅលើការទទួលជំនួយនោះ ដោយថា ប្រសិនបើបានដឹងមុនថាជំនួយត្រូវបង់ប្រាក់ គឺលោកពិតជាមិនចុះឈ្មោះទទួលយកឡើយ៖ «ដល់ពេលបានមក ប្រធានភូមិឈ្មោះ ភន កូវ គេសុំ ៣ពាន់រៀល ហើយដល់មកដាក់លូរួច អនុប្រធានភូមិឈ្មោះ ឌូ នាម គាត់មកប្រាប់ឱ្យជីករណ្ដៅឱ្យគេរៀបចំលូអីរួច គាត់ប្រាប់ថា នៅពេលគេមកចាក់សាប គឺគាត់ឱ្យផ្ដិតមេដៃ គេយកលុយ ១ម៉ឺនរៀល។ ខ្ញុំរវល់ទៅស្រោចដំណាំ ដល់ខ្ញុំមកដល់វិញ ខ្ញុំសួរគ្រួសារខ្ញុំ ថាគេមកយកលុយ ១ម៉ឺនរៀល ឱ្យទៅគេហើយ។ ថាគេឱ្យជំនួយ បែរជាមកយកលុយ គឺដូចជាកុហកប្រជាជនបាត់ទៅហើយ ពីព្រោះអង្គការប្រជុំប្រាប់ថា មិនមានការយកលុយកាក់ពីជំនួយទាំងនោះទេ»។
ទោះយ៉ាងណា អាជ្ញាធរភូមិដែលកំពុងទទួលរងការចោទប្រកាន់ បានព្យាយាមបដិសេធថា គេមិនបានពាក់ព័ន្ធក្នុងការដើរទារប្រាក់ពីអ្នកភូមិ ដែលទទួលជំនួយទាំងនោះទេ។
ប្រធានភូមិប្រមារ លោក ភន កូវ បានហៅការចោទប្រកាន់ដែលថា រូបលោកបានដើរទារប្រាក់ពីប្រជាពលរដ្ឋនោះ គឺគ្រាន់តែជាពាក្យចចាមអារ៉ាមប៉ុណ្ណោះ។ លោកមេភូមិបានបញ្ជាក់ថា មួយរយៈមកនេះ គឺលោកបានលេចឮពាក្យជាច្រើន ដែលនិយាយអាក្រក់មកលើរូបលោក។ ទោះយ៉ាងណា លោក កូវ ភន បានទទួលស្គាល់ថា លោកពិតជាបានទទួលប្រាក់ ៣ពាន់រៀលពីប្រជាពលរដ្ឋ ១គ្រួសារមែន ក៏ប៉ុន្តែប្រាក់នោះ គឺលោកមិនបានចាយវាយផ្ទាល់ខ្លួនទេ ដោយយកទៅឱ្យកម្មករដែលជាអ្នកដឹកជញ្ជូនលូទៅតាមភូមិ ចំណែកឯរឿងដែលថាអនុប្រធានភូមិឈ្មោះ ឌូ នាម បានដើរទារ ១ម៉ឺនរៀលក្នុង១គ្រួសារទៀតនោះ គឺលោកមិនបានដឹងឡើយ៖ «កាលពីដឹកលូឱ្យគេ អ្នកដឹកលូនោះគេថាឱ្យខ្ញុំសុំពីបងប្អូនម្នាក់ ៣ពាន់រៀល សម្រាប់ការលើកដាក់ពេលហត់ហេវ។ ដល់ខ្ញុំសុំទៅ វាបានខ្លះដែរ អាខ្លះគេឱ្យ អាខ្លះក៏គេអត់បានឱ្យ ទៅខ្ញុំមិនបានជាយកទូទៅទេ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែខ្ញុំសុំអ្នកណាឱ្យក៏យក អ្នកណាមិនឱ្យក៏ខ្ញុំអត់ទៅ»។
ប្រភពពីប្រជាពលរដ្ឋ បានឱ្យដឹងថា ជំនួយជាលូ ចានបង្គន់ និងថាសទ្រនោះ ជារបស់ធនាគារពិភពលោក តាមរយៈអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយ ដែលពួកគេមិនចាំឈ្មោះ។
នៅភូមិប្រមារ សង្កាត់ក្របីរៀល គេដឹងថា មានប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជាង ១០០គ្រួសារ ដែលបានទទួលជំនួយ ហើយភាគច្រើននៃក្រុមគ្រួសារទាំងនោះ គឺបានឱ្យប្រាក់ទៅអាជ្ញាធរភូមិ។
មន្ត្រីសង្កាត់ក្របីរៀល បានទទួលស្គាល់ថា គេទើបតែដឹងព័ត៌មានជុំវិញរឿងមេភូមិប្រមារ ដើរយកលុយពីប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលជំនួយនោះ។
ចៅសង្កាត់ក្របីរៀល លោក ចៀម ថែ មានប្រសាសន៍ថា ការដែលមេភូមិដើរយកលុយពីប្រជាពលរដ្ឋ គឺពិតជាមានមែន។ លោកចៅសង្កាត់បានហៅសកម្មភាពនោះថា ជាទង្វើខុសច្បាប់ ដែលផ្ទុយពីការប្រកាសរបស់អន្តរក្រសួង ដែលកំណត់យ៉ាងច្បាស់លាស់ពីការយកថ្លៃលើសេវាសាធារណៈ។ មន្ត្រីដដែលបានបញ្ជាក់ទៀតថា បញ្ហានេះវាក៏ប្រាសចាកពីគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលអាណត្តិថ្មី ដែលកំពុងតែកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលស៊ីជម្រៅដែរ៖ «ខ្ញុំប្រាប់ឱ្យយកលុយនោះទៅឱ្យប្រជាជនវិញ ក៏ប៉ុន្តែមិនថាគាត់បានឱ្យវិញ ឬមួយក៏យ៉ាងម៉េច អាហ្នឹងខ្ញុំមិនទាន់បានដឹងទេ។ ខ្ញុំបានហាមប្រាមហើយ ថាមិនឱ្យយកលុយពីប្រជាពលរដ្ឋទេ។ វាខុសពី ក្រោយពីបានទទួលការកែទម្រង់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលមក គឺថា មិនឱ្យយកលុយផ្ដេសផ្ដាសទេ។ ខ្ញុំបានធ្វើការអប់រំហើយ»។
មន្ត្រីសង្កាត់ក្របីរៀល បានឱ្យដឹងថា កាលពីពេលថ្មីៗមានប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ៦០០គ្រួសារ រស់នៅភូមិចំនួន៨ ដែលបានទទួលជំនួយជាលូ ចានបង្គន់ ដើម្បីលើកកម្ពស់អនាម័យ សុខភាព នៅតាមសហគមន៍ជនបទឱ្យប្រសើរឡើង៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។