ជីវប្រវត្តិ​សង្ខេប​របស់​លោក វន់ ពៅ

ការ​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា​របស់​ទាហាន​កម្លាំង​អន្តរាគមន៍​ពិសេស​ទ័ព​ឆត្រ​យោង​កង​ពល ៩១១ បាន​ចាប់​ខ្លួន​មនុស្ស ១០​នាក់ ដែល​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​តុលាការ​សម្រេច​ចោទ​ប្រកាន់ និង​បញ្ជូន​ទៅ​ឃុំ​ខ្លួន​បណ្ដោះ​អាសន្ន។ ក្នុង​ចំណោម​នោះ ក៏​មាន​ប្រធាន​សមាគម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឯករាជ្យ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ លោក វន់ ពៅ ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា ជា​អ្នក​តស៊ូ​មតិ​ដើម្បី​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស។

0:00 / 0:00

តើ​លោក វន់ ពៅ មាន​ជីវប្រវត្តិ​យ៉ាង​ណា?

ជា​រឿយៗ​នៅ​ពេល​មាន​តវ៉ា​ណា​មួយ​កើត​ឡើង​គេ​គេ​តែង​ឃើញ​វត្តមាន​របស់​លោក វន់ ពៅ មិន​ថា​ជា​ការ​តវ៉ា​សម្រាប់​ប្រយោជន៍​កម្មករ អ្នក​រត់​ម៉ូតូ​ឌុប អ្នក​រត់​រ៉ឺម៉ក​កង់​៣ អ្នក​លក់​ដូរ​តាម​ចិញ្ចើម​ផ្លូវ សហគមន៍​ដីធ្លី ឬ​ការ​ទាមទារ​ដោះលែង​សកម្មជន​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ឡើយ។ បើ​ទោះ​ជា​មាន​មាឌ​តូច​ទ្រនាប់ ក៏​ក្នុង​ការ​តវ៉ា​ទាំង​នោះ លោក វន់ ពៅ តែង​នៅ​ជួរ​មុខ​កាន់​ក្បាល​មេក្រូ​ស្រែក​អំពាវ​នាវ ឬ​ស្ដីបន្ទោស​ស្ថាប័ន​ពាក់​ព័ន្ធ​ដោយ​មិន​សំចៃ​ម៉ាត់។

សំឡេង​លោក វន់ ពៅ៖ «សូម​អំពាវ​នាវ​ទៅ​បង​ប្អូន​សមត្ថកិច្ច ខ្ញុំ​ក៏​មាន​ស្រុក​កំណើត​ជាមួយ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ដែរ ប្រសិន​បើ​បង​ប្អូន​សមត្ថកិច្ច​ធ្វើ​បាប​ខ្ញុំ គឺ​ធ្វើ​បាប​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ហើយ។ ខ្ញុំ​សូម​បញ្ជាក់​ថា ប្រសិន​បើ​សមត្ថកិច្ច​ហ៊ាន​ប៉ះ​ទៅ​លើ​ប្រជាពលរដ្ឋ មិន​ខុស​អ្វី​ពី​សមត្ថកិច្ច​សម្លាប់ ​បាញ់​ឪពុក​ម្ដាយ​របស់​ខ្លួន​ឡើយ»

លោក វន់ ពៅ គឺ​ជា​ប្រធាន​សមាគម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឯករាជ្យ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ ​ហៅ​កាត់​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា IDEA ដែល​លោក​បាន​បង្កើត​ឡើង​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៥។ សមាគម​នេះ​ធ្វើ​ការ​ដើម្បី​ការពារ​អត្ថប្រយោជន៍​សម្រាប់​អ្នក​ប្រកប​របរ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ ក្នុង​នោះ​រួម​មាន​អ្នក​លក់​ដូរ​តាម​ចិញ្ចើម​ផ្លូវ អ្នក​រត់​ម៉ូតូ​ឌុប រ៉ឺម៉ក​កង់​៣ ឬ​រ៉ឺម៉ក​ទេសចរណ៍ និង​កម្មករ​អូស​រទេះ​ជា​ដើម។

ក្នុង​នាម​ជា​ប្រធាន​សមាគម លោក វន់ ពៅ បាន​លះ​បង់​សេចក្ដី​សុខ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​តស៊ូ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​សមាជិក​និង​សង្គម។ លោក​បាន​ទាម​ទារ​​អោយ​អាជ្ញាធរ​យល់​ព្រម​អោយ​មាន​រ៉ឺម៉ក​ទេសចរណ៍​រត់​តាម​ផ្លូវ​សំខាន់ៗ​ក្នុង​ក្រុង ការពារ​សិទ្ធិ​អ្នក​លក់​ដូរ​តាម​ចិញ្ចើម​ផ្លូវ​តតាំង​នឹង​ការ​ទារ​លុយ​ខុស​ពី​ច្បាប់​កំណត់ ឬ​ការ​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា​ពី​សំណាក់​អាជ្ញាធរ និង​ទាមទារ​បញ្ចុះ​តម្លៃ​ប្រេង​សាំង៖ «រួម​គ្នា​ដើម្បី​ដំឡើង​ប្រាក់​ខែ រួម​គ្នា​បញ្ចុះ​តម្លៃ​ប្រេង​សាំង រួម​គ្នា​ដើម្បី​តម្លៃ​ស្រូវ​ឡើង​ខ្ពស់! សាំង​ចុះ​ថោក ស្រូវ​ឡើង​ថ្លៃ ប្រាក់​ខែ​ខ្ពស់»

ប្រធាន​សមាគម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឯករាជ្យ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ លោក វន់ ពៅ (រូប​ចង​បូ​ក្បាល) ដឹក​ក្បួន​បាតុកម្ម​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​បញ្ចុះ​តម្លៃ​ទំនិញ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៣។
ប្រធាន​សមាគម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឯករាជ្យ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ លោក វន់ ពៅ (រូប​ចង​បូ​ក្បាល) ដឹក​ក្បួន​បាតុកម្ម​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​បញ្ចុះ​តម្លៃ​ទំនិញ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១៣។ (RFA/Sek Bandith)

ក្នុង​វ័យ ៣៩​ឆ្នាំ លោក វន់ ពៅ មាន​កូន​ប្រុស ៤​នាក់។ លោក​បាន​បែក​បាក់​ពី​ប្រពន្ធ​លោក​ចំនួន ២​នាក់​រួច​មក​ហើយ និង​បាន​រៀប​ការ​ប្រពន្ធ​ទី​៣ ទើប​បាន​ជិត ១​ឆ្នាំ។ មូល​ហេតុ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​មូលហេតុ​នៃ​ការ​បែក​បាក់​គ្រួសារ គឺ​ការ​ចូល​រួម​សកម្មភាព​សង្គម​របស់​លោក ពោល​គឺ​លោក​គិត​ផល​ប្រយោជន៍​សង្គម​ជាង​គិត​គូរ​ពី​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន។

ភរិយា​លោក វន់ ពៅ គឺ​លោកស្រី ប្រាក់ សុណ្ណារី មាន​ប្រសាសន៍​ថា គ្រួសារ​អ្នកស្រី​ពុំ​មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​អ្វី​ជា​ដុំ​កំភួន​ឡើយ។ បច្ចុប្បន្ន​គ្រួសារ​អ្នកស្រី​ស្នាក់​នៅ​បន្ទប់​តូច​មួយ​ក្នុង​ការិយាល័យ​របស់​សមាគម៖ «ហើយ​សូម្បី​តែ​ម៉ូតូ​ក៏​ពួក​ខ្ញុំ​អត់​មាន​ដែរ គឺ​យើង​ជិះ​ម៉ូតូ​អង្គការ។ ចំណែក​ផ្ទះ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​យើង​ក៏​មាន​ដែរ យើង​មាន​តែ​ផ្ទះ​ស័ង្កសី​បិទ​បាំង​មិន​ជិត​ផង ហើយ​ត្រឹម​តែ ៤​ម៉ែត្រ បណ្ដោយ ៦​ម៉ែត្រ។ យើង​បាន​ប្រាក់​ខែ​ដោយ​កម្លាំង​ញើស​ឈាម​របស់​យើង ទោះ​បី​តិចតួច​រស់​ដោយ​ពិបាក តែ​យើង​ពិបាក​ដោយ​សេចក្ដី​ញញឹម»

គ្រួសារ​លោក វន់ ពៅ ធ្លាប់​ជួប​ការ​លំបាក​ខ្លាំង​មែន​ទែន​នៅ​ពេល​ដែល​លោក​ត្រូវ​ការ​ប្រាក់​ដើម្បី​វះ​កាត់​ដុំ​សាច់​មហារីក​នៅ​ក្រលៀន។ គឺ​ពេល​នោះ​ហើយ​ដែល​សមាជិក​សមាគម និង​មិត្ត​ភក្តិ​ជិតស្និទ្ធ​បាន​រៃ​អង្គាស​ប្រាក់​ជួយ​ព្យាបាល​លោក។ ការ​តស៊ូ​លះបង់ និង​ជីវភាព​ខ្សត់​ខ្សោយ​របស់​លោក វន់ ពៅ ត្រូវ​ដឹង​ឮ​ជា​ទូទៅ​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​រួម​ការងារ និង​មិត្ត​ភក្តិ​របស់​លោក។

អ្នកស្រី ឆន សុខា ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ការងារ​ជា​មួយ​លោក វន់ ពៅ តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០០ មក បាន​អោយ​ដឹង​ថា អ្នកស្រី​កត់​សំគាល់​ចំណុច​ល្អ ២ របស់​លោក វន់ ពៅ គឺ ស្មោះ​ត្រង់ និង​ក្លាហាន៖ «ស្មោះត្រង់​គឺ​យើង​សំដៅ​ទៅ​លើ​គាត់​អត់​ចេះ​ស៊ី​លុយ​គេ និយាយ​រួម​គឺ​គាត់​ស្មោះ​ត្រង់។ ក្នុង​ក្រុម​ការងារ​អ៊ីចឹង​មិន​ក្បត់​គ្នា មិន​ពុក​រលួយ​អ៊ីចឹង​ណាស់!»

ចំណែក​អ្នក​ជិតស្និទ្ធ​នឹង​លោក វន់ ពៅ និង​ជា​​មន្ត្រី​​សមាគម​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ លោក ឡុង វុទ្ធី អោយ​ដឹង​ដែរ​ថា កន្លង​ទៅ លោក វន់ ពៅ តែង​តែ​ប្រាថ្នា​ចង់​អោយ​ប្រទេស​កម្ពុជា ទៅ​ជា​នីតិរដ្ឋ​ពិត​ប្រាកដ៖ «គាត់​ចង់​អោយ​ប្រទេស​ជាតិ​មួយ​ដើរ​តាម​នីតិរដ្ឋ​ពិត​ប្រាកដ ហើយ​និង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ពិត​ប្រាកដ បាន​ជា​គាត់​មាន​ទឹក​ចិត្ត​មួយ គាត់​តស៊ូ​មិន​ខ្លាច​ជាប់​គុក មិន​ខ្លាច​ការ​នឿយ​ហត់​ទេ។ គំនិត​គាត់​តាំង​ពី​មុន​រហូត​ដល់​ពេល​នេះ គាត់​ស្នេហា​ជាតិ ចង់​បាន​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បី​ការ​រស់​នៅ​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​អោយ​ប្រកប​ដោយ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ និង​សុខ​សន្តិភាព»

លោក វន់ ពៅ មាន​ប្រវត្តិ​ជា​កូន​កំព្រា​ក្នុង​គ្រួសារ​ក្រីក្រ នា​ភូមិ​ក្រសាំងពុល ឃុំ​ដើមមៀន ស្រុក​ព្រៃឈរ ខេត្ត​កំពង់ចាម។ លោក​បាន​ឆ្លង​កាត់​ជីវិត​លំបាក​វេទនា និង​បាន​ចូល​ធ្វើ​ការ​ជា​កម្មករ​កាត់​ដេរ​ក្នុង​រោងចក្រ​មួយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៨។ ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​ហើយ​ដែល​លោក វន់ ពៅ ចាប់​ផ្ដើម​កិច្ចការ​តស៊ូ​មតិ ដែល​ពី​ដំបូង​គ្រាន់​តែ​តវ៉ា​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​កម្មករ​ក្នុង​រោងចក្រ។

អ្នកស្រី ឆន សុខា បាន​រំលឹក​ថា កាល​ណោះ​លោក វន់ ពៅ ត្រូវ​បណ្ដេញ​ពី​ការងារ​ក្រោយ​ពី​បាន​បង្កើត​សហជីព​ក្នុង​រោងចក្រ។ លើស​ពី​នោះ​លោក​ពុំ​អាច​ទៅ​រក​ការងារ​នៅ​រោងចក្រ​ដទៃ​ធ្វើ​បាន​ឡើយ។ លោក​បាន​ប្រកប​របរ​ជា​អ្នក​រត់​ម៉ូតូ​ឌុប និង​ក្រោយ​មក​បង្កើត​សមាគម​អ្នក​រត់​ម៉ូតូឌុប។

អ្នកស្រី ឆន សុខា៖ «គេ​បញ្ឈប់​ពី​ការងារ​គាត់​ទៅ​សុំ​ការងារ​នៅ​រោងចក្រ​ណា​ក៏​គេ​អត់​អោយ​ធ្វើ​ដែរ និយោជក​គេ​កត់​ក្នុង​បញ្ជី​ខ្មៅ​របស់​គេ។ ហើយ​គាត់​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​រត់​ម៉ូតូ​ឌុប គាត់​ចងក្រង​គ្នា​គាត់​អ្នក​រត់​ម៉ូតូ​ឌុប​បាន​មួយ​ចំនួន​ទៅ​ទើប​បង្កើត​ជា​សមាគម»

ដោយ​ធ្លាប់​ជា​កម្មករ លោក វន់ ពៅ តែង​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​ទាមទារ ឬ​ការ​សម្របសម្រួល​ដើម្បី​ផល​ប្រយោជន៍​កម្មករ។

ចំណុច​នេះ​ក៏​ត្រូវ​មើល​មិត្ត​ម្នាក់​របស់​លោក គឺ​អ្នកស្រី លឹម ធីតា មើល​ឃើញ​ថា លោក​ឆាប់​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​នៅ​ពេល​ទទួល​ដំណឹង​ពី​ការ​បំពាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព​អ្នក​ទន់​ខ្សោយ។ ប៉ុន្តែ​យ៉ាង​ណា​ការ​តស៊ូ​មតិ​របស់​លោក​គឺ​ពុំ​ឆេវឆាវ​ឡើយ៖ «រឿង​ការ​តស៊ូ​មតិ​របស់​គាត់​មិន​មែន​គាត់​ប្រើ​ហិង្សា ហើយ​គាត់​មិន​មែន​តស៊ូ​មតិ​ដោយ​ប្រឆាំង​ដាច់​អហង្ការ​អត់​មើល​ស្ថានភាព​ដែរ។ គាត់​ជា​មនុស្ស​ដែល​តស៊ូ​មតិ​ដោយ​ពាក្យ​សម្ដី ​គាត់​មិន​ដែល​តស៊ូ​មតិ ឬ​ប្រឆាំង​ដោយ​កម្លាំង​បាយ​ទេ»

អ្នក​តស៊ូ​មតិ​ដែល​មិន​នឹង​ធ្លាប់​ញញើត​នឹង​ការ​គំរាម​កំហែង​រូប​នេះ ត្រូវ​កម្លាំង​អន្តរាគមន៍​ពិសេស​ទ័ព​ឆត្រ​យោង ចាប់​ខ្លួន​កាល​ពី​ទី​២ ខែ​មករា ជា​មួយ​មនុស្ស ៩​នាក់​ផ្សេង​ទៀត នៅ​ពេល​កម្មករ​នាំ​គ្នា​តវ៉ា​បិទ​ផ្លូវ​ខាងមុខ​រោងចក្រ យ៉ាក ជីន (Yak Jin Cambodia) ឋិត​ក្នុង​សង្កាត់​កំបូល ខណ្ឌ​ពោធិ៍សែនជ័យ។

ភរិយា​លោក វន់ ពៅ រំលឹក​ថា អ្នកស្រី​តែង​នៅ​ក្បែរ​ប្ដី​នៅ​ពេល​មាន​ការ​តវ៉ា​ណា​មួយ ហើយ​ក្នុង​ថ្ងៃ​អាជ្ញាធរ​ចាប់​ខ្លួន​ប្ដី អ្នកស្រី​បាន​មើល​ឃើញ​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា ប្តី​អ្នកស្រី​ពុំ​បាន​ប្រើ​ហិង្សា​ទេ គឺ​គ្រាន់​តែ​ទៅ​ជួយ​សម្របសម្រួល​អោយ​ដោះ​លែង​កម្មករ ៣​នាក់​ដែល​អាជ្ញាធរ​ចាប់​ខ្លួន៖ «នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​ចាប់​វាយ​ហ្នឹង គាត់​វាយ​បង​ពៅ យ៉ាង​សាហាវ​ជា​ទីបំផុត នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​មិន​បាន​ត​ដៃ​អី​ទាំង​អស់។ នៅ​ពេល​ដែល​គេ​ចាប់​គាត់ គាត់​បាន​បោះ​ដៃ​ទៅ​ក្រោយ​ហើយ តែ​បែរ​ជា​ទាញ​គាត់​មក​វាយ​គាត់ ២ ទៅ ៣​ដំបង ខ្ញុំ​ឃើញ​ច្បាស់​គឺ​បំពង់​ទីប។ ហើយ​នៅ​ពេល​វាយ​គាត់​ដួល​សន្លប់​នៅ​នឹង​ដី​ហើយ​ហ្នឹង បាន​ទាញ​គាត់​បញ្ច្រាស​ជើង​ចូល​ទៅ​ដល់​ខាង​ក្នុង​ទៀត»

មក​ដល់​ពេល​នេះ​ក្រុម​គ្រួសារ​លោក វន់ ពៅ កំពុង​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​សុខភាព​របស់​លោក ដ្បិត​នៅ​ពេល​ដែល​អាជ្ញាធរ​វាយ​ដំ​គាត់​នោះ បាន​ប៉ះ​នឹង​ស្នាម​របួស​ចាស់​បន្សល់​ទុក​ពី​ការ​វះ​កាត់៖ «អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ហ្នឹង គឺ​ក្បាល​របស់​គាត់​បាន​បែក​ខាង​ក្រោយ​ក្បាល​ហ្នឹង​ដេរ ៩​ថ្នេរ។ ខ្លួន​ប្រាណ​ត្រូវ​គេ​ទាត់​សុសសាច់។ អ្វី​ដែល​សាហាវ​បំផុត​នោះ គឺ​ទាត់​គាត់​ចំ​កន្លែង​ដែល​ទើប​តែ​វះ។ នាង​ខ្ញុំ​សួរ​គាត់ គាត់​ថា​គាត់​ពិបាក​ទាំង​ការ​ដើរ សូម្បី​តែ​ការ​អង្គុយ​គឺ​គាត់​ពិបាក​ទាំង​អស់ ដោយសារ​តែ​គេ​ទាត់​ចំ​កន្លែង​ដែល​ទើប​តែ​វះ»

ក្រៅ​ពី​មាន​របួស​ដោយ​ការ​វាយ​ដំ​របស់​សមត្ថកិច្ច លោក វន់ ពៅ កំពុង​​មាន​ជំងឺ​ប្រចាំ​កាយ​ដែល​ត្រូវ​ការ​ថ្នាំ​ព្យាបាល​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ គឺ​ជំងឺ​ពង​បែក​ក្នុង​ក្រពះ​ពោះ​វៀន។ ម្យ៉ាង​ទៀត លោក វន់ ពៅ នៅ​មិន​ទាន់​ជា​សះ​ស្បើយ​ពី​ការ​វះកាត់​សាច់​ដុំ​មហា​រីក​នៅ​ក្រលៀន​របស់​លោក​នោះ​នៅ​ឡើយ៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖

ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។