កាលពីខែកក្កដា ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងការងារបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ បានប្រកាសរួមគ្នាដាក់ឲ្យដំណើរការច្រកចេញចូលតែមួយចំនួន ៤កន្លែង នៅតាមខេត្តជាប់បណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។
គិតចាប់ពីគោលការណ៍នេះដាក់ឲ្យអនុវត្តមក មន្ត្រីជំនាញរបស់រដ្ឋដែលទទួលបន្ទុកលើផ្នែកនេះ ខ្លះនិយាយថា នៅពុំមានទាន់អ្នកមកបំពេញបែបបទនៅឡើយទេ ក្រៅតែពីអ្នកដែលមកសួរនាំអំពីព័ត៌មានរួចហើយត្រឡប់ទៅវិញប៉ុណ្ណោះនោះ។ ចំណែកពលរដ្ឋដែលចូលទៅរកសេវាទាំងនោះបានត្អូញត្អែរថា ពួកគេនៅតែជួបការលំបាក។
ប្រភពបន្តថា៖ «ខ្ញុំគិតថា វាទីមួយវា យើងលំបាកដែរ។ យើងផ្សាយឥតមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋរកកន្លែង គ្រាន់តែកាលណាយើងមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ ប្រជាជនមកអ៊ីចឹងទៅ វាស្រួល។ អូ! ស្រុកគេច្បាស់លាស់ណាស់»។
ភ្នែកកំពុងសម្លឹងរំពៃមើលនាយមើលអាយ ចុះឡើងៗ ចំណែកនៅពីក្រោយខ្នងវិញ ស្ពាយកាបូបខ្មៅធំមួយ និងដៃយួរសម្ភារៈរយីងរយោងផង បុរសវ័យជាង ៣០ឆ្នាំ និយាយថា វាពិតជាពិបាកណាស់ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានជាក់លាក់មួយពីការិយាល័យរបស់រដ្ឋក្នុងការបំពេញបែបបទក្នុងនាមជាពលករដើម្បីទទួលបានលិខិតស្នាមឲ្យក្លាយជាពលករស្របច្បាប់មួយ ក្នុងពេលបំពេញការងារនៅក្រៅប្រទេសនោះ។
ប្រឹងធ្វើដំណើរតាមរថយន្តតាំងពីព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម រហូតមកដល់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ លោក ប៊ូ ផល្លា ឲ្យដឹងថា លោកព្យាយាមរកមើលទីតាំងនៃការិយាល័យដែលរដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសថា ពលរដ្ឋអាចបំពេញបែបបទដើម្បីឆ្លងចូលទៅរកការងារធ្វើនៅប្រទេសថៃ ដោយស្របច្បាប់។
រស់នៅស្រុកអង្គរបុរី ខេត្តតាកែវ លោក ផល្លា បន្តថា តែស្ទើរពេញមួយព្រឹកធំទៅហើយ លោកនៅពុំទាន់ដឹងថា តើទីតាំងណាដែលរដ្ឋប្រកាសឲ្យពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនបានសួរនាំ ឬអាចបំពេញបែបបទដើម្បីធ្វើលិខិតឆ្លងដែនបាននោះទេ៖ «ថាគេមានបើកច្រកធ្វើ បើថាធ្វើនេះថតរូបថតអី។ បើថាធ្វើលិខិតឆ្លងដែនយូរឆ្នាំអស់តែ ៤៩។ ៤៩ ហ្នឹងមិនដឹងតែប្រជាពលរដ្ឋរកធ្វើកន្លែងធ្វើឥតឃើញ ដូចថា ការផ្សាយគ្រាន់តែផ្សាយ។ យើងរកកន្លែងឥតមានបានថាអូ!កន្លែងនេះធ្វើដោយស្របច្បាប់។ ស្រុកខ្មែរយើងឥតមានទេ»។
កាលពីខែកក្កដា ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងក្រសួងការងារ បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងរួមមួយដោយបង្ហាញថា រដ្ឋបានផ្ដល់ទីតាំង ៤ រួមមាននៅច្រកអូស្មាច់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ច្រកប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ច្រកព្រុំ ខេត្តប៉ៃលិន និងនៅច្រកចាំយាម ខេត្តកោះកុង។ ទីតាំងទាំង ៤កន្លែងនេះសម្រាប់ផ្ដល់ជូនឲ្យពលករខ្មែរអាចបំពេញបែបបទធ្វើការនៅប្រទេសថៃ ដោយស្របច្បាប់។ ម្យ៉ាងទៀតច្រកទាំង ៤ទីតាំងនេះ ចាប់ឲ្យដំណើរការតាំងពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៤ កន្លងទៅ។
បើទោះជាបែបណា ការិយាល័យនៅតាមច្រកចេញចូលទាំងនេះ មានខ្លះសឹងតែមិនដំណើរផង។ យូរៗគេឃើញប្រជាពលរដ្ឋមកសួរនាំព័ត៌មានអំពីការបំពេញបែបបទក្នុងរឿងនេះ។ភ្លាមៗនៅពេលរដ្ឋាភិបាលថៃ ប្រកាសទទួលយកពលករវិញ មានពលរដ្ឋកម្ពុជា រាប់រយនាក់ក្នុងមួយថ្ងៃៗបានសម្រុកទៅបំពេញបែបតាមច្រកអន្តោប្រវេសន៍អន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត ជំនួសវិញ។
មន្ត្រីជំនាញដែលទទួលបន្ទុកលើផ្នែកនេះ និយាយសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះថា គិតមកដល់ពេលនេះ មានពលករខ្មែរចូលទៅប្រទេសវិញ ស្ទើរច្រើនជាងនៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលថៃ ចាប់បញ្ជូនមកកម្ពុជាវិញ កាលពីខែមិថុនា ទៅទៀត។ នេះគេនៅមិនទាន់រាប់បញ្ចូលអ្នកដែលបន្តឆ្លងដែនដោយខុសច្បាប់តាមច្រករបៀងនៅឡើយផង។
កំពុងអង្គុយត្រង់រង្វង់មូលមុខច្រកទ្វារអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត ដើម្បីធ្វើដំណើរឆ្លងទៅប្រទេសថៃ លោកស្រី មឿន សារ៉ាន់ ថ្លែងថា ក្រុមគ្រួសាររបស់លោកស្រីមិនបានបំពេញបែបបទ ដូចអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសទេ។
រស់នៅស្រុកម៉ាឡៃ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោកស្រីបន្តថា ថ្វីបើនៅពេលនេះ ការចំណាយខ្ពស់នៅតាមការិយាល័យឆ្លងដែនអន្តោប្រវេសន៍បន្តិចក៏ពិតមែន ក៏ប៉ុន្តែវាមិនបង្កភាពស្មុគស្មាញ ដូចនៅច្រកចេញចូលតែមួយនោះទេ៖ «ធ្វើអស់ ១.១០០ ពីរថ្ងៃហើយទើបបាន។យើងយកអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណមកដាក់មក បើឥតមានយកអត្រានុកូលដ្ឋាន ឬសៀវភៅគ្រួសារទៅ។ នៅយើងចូលទៅក្នុងទៀត អស់លុយទៀត។ អស់លុយ ១០០ទៅ ២០០ទៀត បានចូលទៅដល់។ ចុះបើស្រុកយើងឥតមានអីរកនោះ បើខែច្រូតយើងចេះតែនៅច្រូត បើច្រូតស្រូវឥតមានទឹកមានអីអ៊ីចឹង»។
បញ្ហានេះ មន្ត្រីបច្ចេកទេសនៃការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយក្នុងចំណោមការិយាល័យ ៣ផ្សេងទៀត ប្រចាំតំបន់ប៉ោយប៉ែត បញ្ជាក់ថា ក្រសួងការងារទទួលបន្ទុកចំពោះតែសំណុំបែបបទ និងលិខិតស្នាមប៉ុណ្ណោះ មុននឹងឯកសារទាំងនេះ ត្រូវបញ្ជូនឆ្លងបន្តទៅការិយាល័យធ្វើលិខិតឆ្លងដែន។
ចំណែកការទទួលចំណាយ គឺពលករត្រូវបង់ឲ្យក្រុមហ៊ុន ហៃ ស៊ូលូសិន (Hi solution) ដែលគ្រប់គ្រងទិន្នន័យពលករក្នុងម្នាក់ ១០ដុល្លារ និងថ្លៃថតរូបនៅការិយាល័យធ្វើលិខិតឆ្លងដែន ៤ដុល្លារទៀត។ ការចំណាយនេះ នៅមិនទាន់រាប់បញ្ចូលថ្លៃធ្វើលិខិតឆ្លងដែន ព្រមទាំងតម្លៃទិដ្ឋាការ (វីសា) នៅឡើយផង។
មន្ត្រីប្រចាំការទទួលបន្ទុកផ្នែកបច្ចេកទេសសម្រាប់ការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត លោក សុទ្ធ ឃិនរតនៈ និយាយថា មុននឹងការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយចេញលិខិតស្នាមឲ្យពលករបាន លុះត្រាពលករកម្ពុជា ត្រូវមានឯកសារប័ណ្ណពណ៌ស៊ីជម្ពូពីក្រុមហ៊ុនថៃ ជាមុនសិន។
លោកបន្តថា បើក្នុងករណីពលករពុំមានលិខិតស្នាមទាំងនេះទេ ត្រូវទាក់ទងជាមុនជាមួយមន្ទីរការងារខេត្ត ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានលំអិត និងឯកសារផ្លូវច្បាប់បន្ថែម៖ «បើសិនជាពលករនៅថៃ យើងតម្រូវការឲ្យគាត់មានតែប័ណ្ណហ្នឹងមួយទេ ដែលទទួលស្គាល់ដោយអាជ្ញាធរថៃ។ បានន័យថា ក្នុងប័ណ្ណហ្នឹងគេបានប្រាប់ហើយថា មានថៅកែហ្នឹងឈ្មោះអី ធ្វើការនៅកន្លែងណា ខេត្តណា។ អ៊ីចឹងយើងតម្រូវការឲ្យគាត់មានប័ណ្ណហ្នឹងមក យើងនឹងធ្វើជូនឲ្យគាត់បានហើយ ព្រោះរាជរដ្ឋាភិបាល ក៏តម្រូវឲ្យមាន ត្រូវពលករទៅធ្វើការកន្លែងណា មានថៅកែត្រឹមត្រូវមែនអត់។ អ៊ីចឹងក្នុងប័ណ្ណហ្នឹងវាប្រាកដជាបញ្ជាក់»។
បើទោះជាបែបណាគោលការណ៍ថ្មីរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានេះ ហាក់ដំណើរការយឺតមួយជំហានទៅហើយ បើប្រៀបធៀបជាមួយប្រទេសថៃ។ ភ្លាមៗក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលថៃ ចាប់បញ្ជូនពលករខ្មែរជាង ២០ម៉ឺននាក់ ត្រឡប់មកវិញដោយតក់ក្រហល់នោះ មិនយូរប៉ុន្មាន ថៃខ្លួនឯង ក៏បានរៀបចំគោលការណ៍ថ្មីមួយទៀតភ្លាមដែរ គឺថៃបានផ្ដល់ភាពងាយស្រួលដល់ពលរដ្ឋកម្ពុជា តាមរយៈប័ណ្ណការងាររបស់ថៃ ឲ្យពលករណាដែលមានបំណងចង់ធ្វើការនៅនៅទីនោះវិញ។
ភាពយឺតយ៉ាវនេះ នៅមិនទាន់និយាយដល់តម្លៃ ៤ដុល្លារដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានសន្យា ហើយមិនដំណើរការ ព្រមទាំងតម្លៃធ្វើលិខិតឆ្លងដែននៅតែខ្ពស់នៅឡើយផងនោះ។
នៅពេលគោលការណ៍តម្លៃ ៤ដុល្លារនេះ បន្តជាប់គាំងដោយពុំមានហេតុផល។ ចំណែកនៅតាមច្រករបៀង និងច្រកអន្តរជាតិ នៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជាថៃ ឯណោះវិញ ពលករខ្មែរបានសម្រុកចូលទៅប្រទេសថៃ ទាំងប្រថុយប្រថាន និងមានអ្នកខ្លះសម្រេចធ្វើលិខិតឆ្លងដែន ក្នុងតម្លៃថ្លៃ ជាហូរហែក្នុងមួយថ្ងៃៗនៅពេលនេះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃ នៅតែបន្តបញ្ជូនពលករខ្មែរខុសច្បាប់រាប់រាយនាក់នៅឡើយត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ។
បញ្ហានេះ ត្រូវបានអ្នកសម្របសម្រួលសមាគមអាដហុក ប្រចាំខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក ស៊ុំ ចន្ទគា ចាត់ទុកថា រឿងដែលថៃ ចាប់បញ្ជូនពលករកម្ពុជា ត្រឡប់មកវិញជាហូរហែនេះ វាក្លាយជារឿងសាមញ្ញទៅហើយនៅពេលនេះ។ លោកយល់ឃើញថា រឿងដែលចំណែកបំផុតនោះ នៅត្រង់ថា ដោយសារកម្ពុជា ពុំមានទីផ្សារការងារឲ្យមនុស្សធ្វើបាន នេះគឺជាហេតុផលដែលជំរុញឲ្យពលរដ្ឋសម្រេចចិត្តចាកចេញទាំងប្រថុយប្រថានដោយខុសច្បាប់ទៅក្រៅប្រទេសដើម្បីរស់ ហើយត្រូវបានអាជ្ញាធរថៃ រកឃើញថា មានកំហុស រួចចាប់បញ្ជូនមកវិញ។
លោក ស៊ុំ ចន្ទគា៖ «ការកើតឡើងមិនមែនកើតក្នុងពេលបញ្ជូនពលករខុសច្បាប់ ហើយមកដល់ស្រុកខ្មែរហើយវាអស់ហើយ អស់ពលករទេ។ វាកើតឡើងរឿយៗ ជាធម្មតារាល់ថ្ងៃអ៊ីចឹងទៅណា។ មិនមានអ្វីចម្លែកទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលប្លែកត្រង់ថា ខ្មែរយើងពឹងពាក់ម្ល៉េះទៅលើបរទេស ទាក់ទងទៅលើពលករធ្វើការនៅប្រទេសថៃ។ អ៊ីចឹងហើយយើងឃើញថា សេដ្ឋកិច្ចខ្លួនវាតើត្រូវធ្វើយ៉ាងម៉េច ដើម្បីសេដ្ឋកិច្ចបានរីកចម្រើនលើការងារនៅប្រទេសគេ ឬក៏ត្រូវការអភិវឌ្ឍន៍មួយកន្លែងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង»។
អង្គការសង្គមស៊ីវិល ក្នុងស្រុកហៅការបង្កើតមធ្យោបាយនានាតាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីឲ្យពលករបានចេញក្រៅនេះថា មិនខុសអ្វីពីការព្យាយាមជួញដូរកម្លាំងពលករឡើយ។ លោក ស៊ុំ ចន្ទគា ចាត់ទុកថា វិធីដែលល្អប្រសើរ រដ្ឋាភិបាលគប្បីពង្រឹងសមត្ថភាពបង្កើតទីផ្សារការងារក្នុងស្រុកវិញទើបជាដំណោះស្រាយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។