កម្មករទាំងនោះសម្ដែងក្តីរីករាយពេលបានត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញ តែកម្មករខ្លះក៏មិនសប្បាយចិត្តដែរ ពេលក្រុមហ៊ុនកាត់ប្រាក់អត្ថប្រយោជន៍មួយចំនួនរបស់ពួកគេក្នុងពេលឈប់សម្រាកបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ។
ក្នុងឱកាសបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនេះ បុគ្គលិករដ្ឋនិងឯកជនទាំងអស់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យឈប់សម្រាករយៈពេលបីថ្ងៃ គឺថ្ងៃទី៣ ទី៤ និងទី៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣។ តែសម្រាប់កម្មករ-កម្មការិនីរោងចក្រកាត់ដេរវិញ ពួកគេបានចាប់ផ្ដើមចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ ទៅស្រុកកំណើតតាំងពីថ្ងៃទី២ តុលា ដោយសារពួកគេចង់ទៅជួបជុំសាច់ញាតិឲ្យបានយូរថ្ងៃ។
កញ្ញា អាត អាង មកពីស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម សព្វថ្ងៃជាកម្មការិនីនៅរោងចក្រ ឃ្វីក ស៊ូ (Quick Su) ក្នុងសង្កាត់ស្ទឹងមានជ័យ បាននិយាយមុនពេលរៀបចេញដំណើរថា ក្រុមហ៊ុនអនុញ្ញាតឲ្យកម្មករសម្រាកចំនួន ៥ថ្ងៃ រាប់ទាំងថ្ងៃអាទិត្យ ទី៦ តុលា ក្នុងឱកាសបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ តែក្រុមហ៊ុននឹងកាត់ប្រាក់បំណាច់ប្រចាំឆ្នាំពួកគេ នៅថ្ងៃសម្រាកចុងក្រោយ ដោយសារថ្ងៃចុងក្រោយនោះមិនស្ថិតក្នុងកាលវិភាគថ្ងៃឈប់សម្រាកផ្លូវការ។
កញ្ញា អាត អាង៖ «សាច់សម្រាក ៤ថ្ងៃ កាត់បំណាច់ឆ្នាំ ១ថ្ងៃ។ បំណាច់ឆ្នាំ ១ថ្ងៃគិតមួយថ្ងៃអស់ ៣រៀល (ដុល្លារ) ជាង ក្នុង ១ឆ្នាំ បាន ១៩ថ្ងៃ ធ្វើការបាន ៥ឆ្នាំទៀត បាន ២០ថ្ងៃ គេកាត់ ១ថ្ងៃ ព្រោះយើងយកបំណាច់ឆ្នាំ ១ថ្ងៃដូរ១ថ្ងៃ។ រោងចក្រឲ្យឈប់តែ ៤ថ្ងៃទេ ដល់ពេលហើយទៅកម្មករគេថា ៤ថ្ងៃ ដូចវាតិចពេកណា ហើយក៏ស្នើសុំដូរ ១ថ្ងៃ កាត់បំណាច់ឆ្នាំទៅប្រាក់ខែនៅអត់តែបំណាច់ឆ្នាំទេ»។
បើទោះជាត្រូវក្រុមហ៊ុនកាត់ប្រាក់បំណាច់ឆ្នាំ ១ថ្ងៃក៏ដោយ មើលទៅកញ្ញា អាត អាង ហាក់នៅតែសប្បាយចិត្ត ព្រោះជិតបានទៅស្រុកកំណើតជួបជុំគ្រួសារ។ នៅពេលដែលសួរថា តើកញ្ញាមិនស្ដាយទេឬ ពេលក្រុមហ៊ុនកាត់ប្រាក់បំណាច់ឆ្នាំ១ថ្ងៃចុងក្រោយនោះ? កញ្ញា អាត អាង មិនបានឆ្លើយឡើយ តែបែរជាសើចកក្អឹកទៅវិញ។
កម្មការិនីរូបនេះបន្ថែមថា ក្រុមហ៊ុនបើកប្រាក់ខែឲ្យកម្មករបានតែ ៨០% នៃប្រាក់ខែគោលប៉ុណ្ណោះ ព្រោះជាទូទៅកម្មករត្រូវទទួលប្រាក់ខែក្នុងអំឡុងថ្ងៃទី១០ នៃខែនីមួយៗ ហើយដោយសារមួយសប្ដាហ៍ទៀតទើបដល់ថ្ងៃបើកប្រាក់ខែ ដូច្នេះក្រុមហ៊ុនអាចបើកឲ្យតែ ៨០% មុន៖ «គេគិតឲ្យតែ ៨០% ទេ។ ប្រាក់ខែគោល ៨០ (ដុលា្លរ) បើគិតទៅបានតែ ៦៤រៀលទេ គិតឲ្យ ៨០% ហ្នឹង ចូលឆ្នាំជួនកាលកាត់ដែរ កាត់ ២ថ្ងៃទៅ។ ក្នុងឆ្នាំហ្នឹង ចូលឆ្នាំ ២ថ្ងៃ ភ្ជុំហ្នឹង ១ថ្ងៃទៀត ឡើង ៣ថ្ងៃ»។
ស្រដៀងគ្នានេះដែរ កម្មការិនីម្នាក់ទៀតមកពីខេត្តព្រៃវែង ឈ្មោះ លីម សំអូន អាយុ ២១ឆ្នាំ ដែលមកធ្វើការនៅភ្នំពេញ ទើបបានមួយខែ និយាយឲ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុនបានអនុញ្ញាតឲ្យកញ្ញាឈប់សម្រាកបាន ៥ថ្ងៃ។ កញ្ញាថា ក្រុមហ៊ុនបើកប្រាក់ខែឲ្យកម្មករ ៨០% នៃប្រាក់ខែគោល ព្រោះក្រុមហ៊ុនខ្លាចកម្មករមិនវិលត្រឡប់ចូលធ្វើការវិញក្រោយភ្ជុំបិណ្ឌ។ សម្រាប់ប្រាក់ខែ ៨០% កញ្ញា លីម សំអូន ទទួលបាន ៦០ដុល្លារត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញដើម្បីជួបជុំគ្រួសារ៖ «សប្បាយចិត្តបានទៅស្រុក សប្បាយខ្លាំង បានទៅផ្ទះជួបម៉ែឪ»។
កំពុងឈរលើបណ្ដោយផ្លូវវ៉េងស្រេង ដែលជាផ្លូវសំបូរដោយរោងចក្រកាត់ដេរអមសងខាងនោះ មានកម្មការិនីម្នាក់កំពុងឈររង់ចាំរៀបចំឡើងរថយន្តឈ្នួល ស្របពេលដែលម្ចាស់រថយន្តកំពុងរៀបចំទុកដាក់អីវ៉ាន់ដើម្បីចេញដំណើរ។
កញ្ញា ចរិយា មកពីខេត្ត ព្រៃវែង ដែលកំពុងរៀបចំឡើងឡានទៅស្រុកកំណើតនៅខេត្តព្រៃវែង បាននិយាយថា ក្រុមហ៊ុនអនុញ្ញាតឲ្យកម្មករឈប់សម្រាក ៤ថ្ងៃ ហើយក្រុមហ៊ុនក៏បានបើកប្រាក់ខែគោលទាំងអស់ឲ្យកម្មករដែរ។
កញ្ញា ចរិយា ថា នាងបានទទួលប្រាក់ខែ ៨០ដុល្លារ។ ចរិយានិយាយដោយស្ទាក់ស្ទើរថា ក្រុមហ៊ុននឹងកាត់ប្រាក់បំណាច់ឆ្នាំរបស់នាងចំនួន ៤ថ្ងៃក្នុងអំឡុងថ្ងៃឈប់សម្រាកនោះ៖ «គេកាត់លុយបំណាច់ឆ្នាំតែម្ដង ព្រោះអីក្នុង១ខែអ៊ីចឹងគេប្រើបំណាច់ឆ្នាំបាន ២ថ្ងៃ អ៊ីចឹងពេលដែលបុណ្យចូលឆ្នាំ ឬភ្ជុំអ៊ីចឹងហ្នឹង គេឲ្យយើងឈប់តែគេកាត់លុយយើងដដែល។ លុយបំណាច់ឆ្នាំ បើសិនជា ១ថ្ងៃអ៊ីចឹងទៅ កាត់អស់ ៧រៀល (៧ដុល្លារ)។ ...មិនស្ដាយលុយ តម្រូវចង់ទៅផ្ទះទៅហើយ»។
លោក អាត់ ធន់ ប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពប្រជាធិបតេយ្យកម្មករកាត់ដេរកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ស៊ីខាវឌូ (C-CAWDU) បាននិយាយថា តាមច្បាប់ការងារក្រុមហ៊ុនមិនអាចកាត់ប្រាក់ឈ្នួល ប្រាក់រង្វាន់ ឬប្រាក់អត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗរបស់កម្មករក្នុងពេលឈប់សម្រាកចំថ្ងៃបុណ្យឡើយ។ តែលោកថា ប្រសិនបើកម្មករឈប់លើសចំនួនថ្ងៃដែលរដ្ឋបានកំណត់ក្រុមហ៊ុនមានសិទ្ធិកាត់ប្រាក់អត្ថប្រយោជន៍របស់គេបាន ប៉ុន្តែវាអាស្រ័យលើការចរចារវាងក្រុមហ៊ុន និងកម្មករថាតើត្រូវកាត់យ៉ាងដូចម្ដេច និងដោយរបៀបណាជាដើម។
លោក អាត់ ធន់៖ «គេអាចពិភាក្សាគ្នានិយោជកខ្លះគេឲ្យឈប់ទទេអ៊ីចឹង ទៅណាមិនគិតអ៊ីចឹងទៅ និយោជកខ្លះគេឲ្យឈប់ដែរ តែគេកាត់ប្រាក់បំណាច់ឆ្នាំ។ អាហ្នឹងអត់ខុសទេ វាអាស្រ័យលើការពិភាក្សាគ្នាអាចឲ្យឈប់ដោយមិនកាត់លុយក៏បាន អាចឲ្យឈប់ដោយប្ដូរបំណាច់ឆ្នាំក៏បាន តែអាស្រ័យលើការពិភាក្សាគ្នា ហើយជាទូទៅនិយោជកអាចនឹងយកឱកាសចូលឆ្នាំ ឬបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌហ្នឹង ដើម្បីផ្ដល់ពេលឈប់សម្រាកឲ្យកម្មករ ឬបន្ថែមដើម្បីលើកទឹកចិត្ត ព្រោះកម្មករថ្ងៃហ្នឹង ថ្ងៃបុណ្យសំខាន់ហើយ។ អ៊ីចឹងនិយោជកខ្លះគេយល់ គេយល់ចិត្តកម្មករ គេលើកទឹកចិត្តអាហ្នឹង តែនិយោជកខ្លះគាត់មិនត្រឹមមិនយល់ចិត្តទេ តែអ្នកខ្លះអត់ឲ្យលុយ ឲ្យខ្ចីក្នុងកម្រិតតិច ហើយមិនឲ្យឈប់អ៊ីចឹងទៅ អានេះជាបញ្ហា»។
ដូចគ្នាទៅនឹងការលើកឡើងរបស់លោក អាត់ ធន់ លោក ជា មុនី ប្រធានសហជីពសេរីកម្មករនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និយាយថា បើកម្មករឈប់លើសពីចំនួនថ្ងៃដែលបានកំណត់រោងចក្រអាចដោះដូរកាត់ប្រាក់បៀវត្ស ឬកាត់ប្រាក់បំណាច់ឆ្នាំជាដើម។
ទាក់ទិននឹងការបើកប្រាក់ខែឲ្យកម្មករមិនគ្រប់ទាំងអស់សម្រាប់ទៅលេងស្រុកកំណើតក្នុងពេលបុណ្យវិញ លោក ជា មុនី បានឲ្យដឹងថា វាជាកំហុសរបស់ក្រសួងការងារ៖ «ក្រសួងបានចេញជាលិខិតមួយឲ្យកម្មករហ្នឹងខ្ចីក្រុមហ៊ុន គេប្រើពាក្យថា បុរេប្រទាន ប៉ុន្តែជាការពិត កម្មករគាត់ត្រូវតែបើកលុយប្រាក់ខែគាត់តែម្ដង មិនបាច់ធ្វើបុរេប្រទានទេ។ អាហ្នឹងយើងមើលទៅថា ការមិនយកចិត្តទុកដាក់របស់ក្រសួងការងារ បើក្រសួងការងារយកចិត្តទុកដាក់ក្រសួងត្រូវតែមើលថ្ងៃឈប់សម្រាកដែលមានថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌ ឬថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរនេះឯង គាត់ត្រូវប្រកាសហ្មងថា ក្រុមហ៊ុនត្រូវតែបើកលុយ ឬក៏ត្រូវធ្វើយ៉ាងណាបម្រុងលុយដើម្បីទុកបើកឲ្យកម្មករសម្រាប់ថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌនេះ អ៊ីចឹងក្នុងករណីនេះ កម្មករត្រូវបានលុយប្រាក់ខែគាត់ពេញតែម្ដង»។
នៅកម្ពុជា ពេលមានពិធីបុណ្យប្រពៃណីធំៗម្តងៗ ពលរដ្ឋខ្មែរនៅភ្នំពេញ ពិសេសកម្មករ-កម្មការិនីដែលធ្វើការនៅរោងចក្រកាត់ដេរ តែងវិលត្រឡប់ទៅភូមិឋានជួបជុំគ្រួសារវិញ បើទោះជាពេលខ្លះពួកគេពុំសូវមានលុយកាក់ ឬទទួលបានប្រាក់ខែគ្រប់គ្រាន់ពីក្រុមហ៊ុនក៏ដោយ។ ឯអ្នកខ្លះទៀត បើទោះជាដឹងខ្លួនថា ពេលត្រឡប់មកវិញ លុយដែលនៅសល់ពីការចំណាយនៅស្រុកកំណើតមិនអាចចាយឲ្យគ្រប់គ្រាន់ដល់ពេលបើកប្រាក់ខែថ្មីក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែទៅលេងស្រុកសិនដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។