សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា នៅព្រឹកថ្ងៃទី១ សីហា រៀបចំសិក្ខាសាលាស្ដីពីការលើកកម្ពស់ការកសាងសមត្ថភាពស្រាវជ្រាវ និងការរួមចំណែករបស់វិស័យមួយនេះ ទៅលើការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ។ សិក្ខាសាលាពិភាក្សាពីសារសំខាន់របស់ការស្រាវជ្រាវ អំពីការប្រឈមរបស់ការស្រាវជ្រាវ ព្រមទាំងមធ្យោបាយផ្សេងៗ ដើម្បីកសាងសមត្ថភាពស្រាវជ្រាវ ជាដើម។
សិក្ខាសាលាដែលធ្វើឡើងដោយការិយាល័យស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ នៃសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា និងចូលរួមដោយនិស្សិត មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិល មន្ត្រីអប់រំ និងអ្នកធ្វើការផ្នែកស្រាវជ្រាវប្រមាណ ៤០០នាក់ មានគោលបំណងបង្កើតឲ្យមានការពិភាក្សារវាងភាគីពាក់ព័ន្ធនានា ដើម្បីស្វែងរកមធ្យោបាយលើកកម្ពស់ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពស្រាវជ្រាវរបស់យុវជន និស្សិត និងជួយពួកគេ ក្នុងការវិភាគទៅលើបញ្ហានៅក្នុងប្រទេស និងនៅក្នុងតំបន់ ជាពិសេស គឺដើម្បីលើកទឹកចិត្តឲ្យមានវប្បធម៌ ក្នុងការស្រាវជ្រាវសម្រាប់និស្សិត តាមរយៈការបណ្តុះបណ្តាល និងកម្មវិធីអប់រំផ្សេងៗ។
នាយកមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ ការបណ្តុះបណ្តាល និងអភិវឌ្ឍន៍ នៃសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា លោក អុំ វុទ្ធដារ៉ា ដែលជាអ្នករៀបចំសិក្ខាសាលានេះ មានប្រសាសន៍ថា ការស្រាវជ្រាវមានសារសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់និស្សិត ព្រោះថា ការស្រាវជ្រាវនេះ ធ្វើឲ្យពួកគេទទួលបានចំណេះដឹងកាន់តែច្រើន បន្ថែមទៅលើអ្វីដែលពួកគេបានសិក្សាពីគ្រូនៅក្នុងថ្នាក់។ បើតាម លោក អុំ វុទ្ធដារ៉ា ការស្រាវជ្រាវពុំមានព្រំដែនឡើយ។ លោកថា វាគឺជាដំណើរស្វែងរកព័ត៌មាន ដើម្បីបង្កើតនូវគំនិត ព្រមទាំងមធ្យោបាយថ្មីៗសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ ជាដើម។ តែទោះជាយ៉ាងណា លោកថា ការស្រាវជ្រាវទាមទារឲ្យមានការប្ដេជ្ញាចិត្ត និងការប្រឹងប្រែងរបស់និស្សិតរៀងៗខ្លួន។
លោក អុំ វុទ្ធដារ៉ា៖ «តាមពិតទៅ ៤ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ខ្ញុំពិបាកណាស់ក្នុងការប្រូម៉ូត (promote) ការសិក្សាស្រាវជ្រាវហ្នឹង ដោយសារនិស្សិតនៅប្រទេសក្រីក្រ ជាពិសេសប្រទេសកម្ពុជា របស់យើងហ្នឹង គាត់អត់ទទួលស្គាល់ថា គាត់មិនមែនមិនទទួលស្គាល់ទេ គាត់មិនស្គាល់ពីថារ៉ីស្សើច (research) អ៊ីចឹងហើយ ដំបូងយើងត្រូវពន្យល់ប្រាប់គាត់ថា អ្វីទៅជារ៉ីស្សើច? បន្ទាប់មក យើងចាប់ពន្យល់គាត់ពីសារសំខាន់នៃការទទួលរ៉ីស្សើចនោះ បន្ទាប់មកយើងចាប់ផ្ដើមឌីវើឡូប ស្គីល (develop skill) របស់គាត់ ដើម្បីឲ្យគាត់យកចំណេះដឹងដែលគាត់បានរៀនពីការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះ ទៅបង្កើតចំណេះដឹងថ្មីៗនោះ អ៊ីចឹងកាលណាគាត់មានចំណេះដឹងផ្នែករ៉ីស្សើចហើយ គាត់អាចវិភាគទានទៅលើចំណេះដឹងផ្សេងៗទៀតនោះឯង»។
ជាការពិតណាស់ យុវជន និងនិស្សិតនៅកម្ពុជា ពុំសូវយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការស្រាវជ្រាវដោយខ្លួនឯងឡើយ។ នេះប្រហែលជាពួកគេគិតថា ការស្រាវជ្រាវធ្វើឲ្យពួកគេមានភាពស្មុគស្មាញ ខាតបង់ពេលវេលា ឬថវិកាផ្ទាល់ខ្លួនទៀតផង។ ម្យ៉ាងទៀត ភាពលំបាកក្នុងការទទួលនូវព័ត៌មានពីប្រភពខាងក្រៅ និងការខ្វះខាតបណ្ដាញប្រភព ក៏អាចជាមូលហេតុ មិនជំរុញឲ្យមានការស្រាវជ្រាវ។ មួយវិញទៀត ជំងឺខ្លាច ខ្លាចថាខ្លួនឯងធ្វើទៅខុស ខ្លាចខ្លួនឯងធ្វើទៅមិនកើត មិនល្អដូចអ្នកដទៃ ក៏អាចជាមូលហេតុមួយដែរ។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្វីដែលមើលឃើញជាទូទៅនោះ មិនថាការស្រាវជ្រាវនោះទេ សូម្បីតែការអានសៀវភៅ ក៏យុវជនខ្មែរពុំសូវមានទម្លាប់អានដូចយុវជននៅក្នុងប្រទេសជឿនលឿនដែរ។ ជាការកត់សម្គាល់ យុវជនបរទេសភាគច្រើន ដាក់សៀវភៅតាមខ្លួន ហើយឲ្យតែមានឱកាសទំនេរ គឺគេចាប់ផ្តើមអានតែម្តង មិនថាពួកគេនៅតាមទីសាធារណៈ នៅតាមសួនច្បារ ឬនៅលើរថយន្តក្រុងឡើយ។
យុវជន ម៉ន សុខនី និស្សិតឆ្នាំទី១ ផ្នែកទីផ្សារនៅអង្គការដើម្បីភាពញញឹមនៃកុមារ ឬហៅកាត់ជាភាសាបារាំង ថា ប៉េ.អែស.អើ (PSE) ដែលចូលរួមក្នុងសិក្ខាសាលាស្រាវជ្រាវដែរនោះ ឲ្យដឹងថា ពីមុនមក លោកចាប់អារម្មណ៍តិចតួចពីការស្រាវជ្រាវនេះ ប៉ុន្តែលោកថា បន្ទាប់ពីបានចូលរួមស្តាប់ការណែនាំ និងគំនិតល្អៗរបស់វាគ្មិនក្នុងសិក្ខាសាលា វាធ្វើឲ្យលោករឹតតែចាប់អារម្មណ៍ទៅលើការស្រាវជ្រាវច្រើនជាងមុន។ តែទោះជាយ៉ាងណា យុវជនរូបនេះថា បើទោះជាលោកមានចំណាប់អារម្មណ៍ច្រើនជាងមុនក្តី ប៉ុន្តែបញ្ហាភាសាអាចជាឧបសគ្គសម្រាប់លោកក្នុងការស្រាវជ្រាវ។
យុវជន ម៉ន សុខនី៖ «ថ្ងៃនេះខ្ញុំបានសិក្សាអំពីរបៀបនៃការរ៉ីស្សើច គេឲ្យយើងចេះស្វែងយល់ពីការស្រាវជ្រាវ ពីអ្វីដែលយើងចង់ដឹងពីមុន ហើយពីអ្វីដែលយើងមិនដែលដឹងពីមុនមករឿងហ្នឹង ខ្ញុំគិតថា វាសំខាន់ណាស់ ប្រសិនជាគ្មានការរ៉ីស្សើច យើងក៏អត់ដឹងនូវអ្វីដែលយើងមិនធ្លាប់បានដឹងពីមុន តែនៅពេលដែលយើងបានរ៉ីស្សើចទៅ គឺអ្វីដែលយើងមិនធ្លាប់ដឹង គឺយើងបានដឹង»។
សិក្ខាសាលាលើកឡើងថា ដើម្បីលើកកម្ពស់សមត្ថភាពស្រាវជ្រាវរបស់យុវជន និងនិស្សិត វាទាមទារឲ្យមានការចូលរួមដោយភាគីពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗមួយចំនួន ក្នុងនោះរួមមាន ស្ថាប័នអប់រំ វិស័យឯកជន អង្គការសង្គមស៊ីវិល ការយកចិត្តទុកដាក់របស់រដ្ឋាភិបាល ជាពិសេស គឺការចង់ដឹងចង់យល់ និងការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់និស្សិតតែម្តង៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។