តំណាងកុមារ និងយុវជនលើកឡើងថា ស្ថានភាពសិទ្ធិទទួលបានការអប់រំរបស់កុមារនៅកម្ពុជា ចាប់ពីថ្នាក់មត្តេយ្យសិក្សារហូតដល់ថ្នាក់ឧត្តមសិក្សា នៅតែជួបបញ្ហាប្រឈម។ ទន្ទឹមគ្នានេះ តំណាងកុមារ និងយុវជនដែលបាត់ឱកាសអប់រំ បានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ឱកាសអប់រំបែបបរិយាប័ន្នដល់កុមារកម្ពុជា ដើម្បីផ្ដល់លទ្ធភាពឲ្យកុមារទទួលបានឱកាសអប់រំស្មើគ្នា។
សង្គមស៊ីវិល តំណាងកុមារ និងយុវជនដែលជួបបញ្ហាប្រឈមក្នុងការទទួលបានឱកាសអប់រំនៅកម្ពុជា លើកឡើងថា ការអប់រំបែបបរិយាប័ន្ន គឺជាការអប់រំរួមបញ្ចូលគ្នា រាប់ចាប់ពីកុមារមិនពិការគ្រប់ប្រភេទ កុមារពិការ កុមារមានស្ថានភាពលំបាក កុមារក្រីក្រ និងកុមារដែលគ្មានឱកាសទទួលបានកម្មវិធីសិក្សា។
សង្គមស៊ីវិល និងតំណាងកុមារ យល់ថា ការផ្តល់ឱកាសអប់រំបែបបរិយាប័ន្ន ឬការអប់រំរួមបញ្ចូលគ្នាប្រកបដោយគុណភាព និងសមធម៌ដល់កុមារ គឺជាចំណែកលើកកម្ពស់សិទ្ធិកុមារ ដើម្បីឈានទៅសម្រេចគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍និរន្តរភាពនៅកម្ពុជា។
ការលើកឡើងរបស់សង្គមស៊ីវិល និងតំណាងកុមារនៅពេលនេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងវេទិកាថ្នាក់ជាតិលើកទី៥ ស្ដីពីការអប់រំបរិយាប័ន្ន ក្រោមប្រធានបទ «ទស្សនវិស័យអំពីការអប់រំបរិយាប័ន្នប្រកបដោយគុណភាព» ដែលរៀបចំកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។
ករណីនេះ តំណាងកុមារ និងយុវជនពិការ និងមានស្ថានភាពលំបាក កញ្ញា មិន ចន្តា ឲ្យដឹងថា ការរើសអើងលើកុមារ និងយុវជនមិនទទួលបានការអប់រំបែបបញ្ចូលគ្នារវាងកុមារទូទៅ និងកុមារដែលមានស្ថានភាពលំបាក នៅតែចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងសង្គម។ បញ្ហានេះ កំពុងជំរុញឲ្យកុមារធ្លាក់ទឹកចិត្តមានភាពឯកោ និងត្រូវបានគេផាត់ចេញពីសង្គម។
កញ្ញា មិន ចន្តា ដែលត្អូញត្អែរពីបញ្ហាបាត់ឱកាសអប់រំបែបបរិយាប័ន្នកុមារពិការ និងយុវជនបន្តថា ទោះជាកុមារពិការមានឱកាសទទួលបានការអប់រំជាមួយកុមារទូទៅ ក៏ពួកគេនៅតែរងការមើលងាយពីសិស្សានុសិស្ស និងលោកគ្រូអ្នកគ្រូនៅឡើយ ជាក់ស្តែងកញ្ញាផ្ទាល់៖ « គ្រូខ្លះគាត់ឃើញខ្ញុំរៀនមហាវិទ្យាល័យចឹង គាត់ថាហែង ! មករៀនបានប្រយោជន៍អី ជនពិការផ្សេងៗគេដើរតែច្រៀងតាមស្តុបគេបានលុយឡើងច្រើន។ ខ្ញុំឮហើយ ខ្ញុំអន់ចិត្ត ហេតុអ្វីគាត់ជាគ្រូ គាត់គួរតែលើកទឹកចិត្តដល់ជនពិការ ដើម្បីជាគំរូដល់សិស្ស ?» ។
តំណាងកុមារ និងយុវជនពិការយល់ថា ដើម្បីឲ្យកុមារទទួលការអប់រំដោយសមធម៌ និងបញ្ឈប់ការរើសអើង កញ្ញាស្នើរដ្ឋាភិបាលត្រូវបញ្ចូលកម្មវិធីពិការភាពទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់ក្រសួងអប់រំ ចាប់ពីមត្តេយ្យសិក្សារហូតដល់ឧត្តមសិក្សា និងត្រូវមានធនធានមនុស្សលើកទឹកចិត្តកុមារដែលមានស្ថានភាពលំបាក៖ « កាលណាមានកម្មវិធីអប់រំនៅក្នុងថ្នាក់ណាមួយ អាចធ្វើឲ្យសិស្ស និងលោកគ្រូអ្នកគ្រូទាំងអស់ គាត់អាចយល់ពីបញ្ហាប្រឈមរបស់បញ្ហាពិការភាព។ ចឹងកាលណាគាត់យល់ ពេលឃើញជនពិការ គាត់ចេះលើកទឹកចិត្តជនពិការបាន » ។
ទន្ទឹមគ្នានេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលរបស់អង្គការភាពជាដៃគូអប់រំនៃអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល លោក កែវ សារ៉ាត ព្រួយបារម្ភថា ការបាត់សិទ្ធិទទួលបានការអប់រំបែបបរិយាប័ន្ន ឬការអប់រំរួមបញ្ចូលគ្នារវាងកុមារពិការ និងកុមារមិនពិការ នឹងបន្តឲ្យកុមារនៅតែរស់នៅក្នុងស្ថានភាពក្រីក្រ ពិសេសនៅតែប្រឈមនឹងការរើសអើង។
អ្នកធ្វើការលើកកម្ពស់សិទ្ធិអប់រំរបស់កុមាររូបនេះ ឲ្យដឹងទៀតថា បច្ចុប្បន្ន កុមារទូទៅដែលទទួលបានឱកាសអប់រំមានចំនួន ៩៨,៥% ហេតុនេះចំនួនដែលនៅសេសសល់ គឺជាចំនួនកុមារដែលមានស្ថានភាពក្រីក្រ លំបាក និងពិការភាព ដែលទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់។
បន្ថែមពីនេះទៀត លោកថា រដ្ឋាភិបាលត្រូវបញ្ចូលកម្មវិធីពិការភាពទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់ក្រសួងអប់រំ ចាប់ពីមត្តេយ្យសិក្សារហូតដល់ឧត្តមសិក្សា ព្រមទាំងត្រូវគិតគូរឡើងវិញពីបញ្ហាប្រឈមរបស់កុមារដែលមានស្ថានភាពលំបាក៖ « បញ្ហាដែលជនពិការដែលកុមារមិនបានចូលរៀនបែបបរិយាប័ន្ន ឬការចូលរួមគ្នា គាត់នឹងក្លាយទៅជាមុខសញ្ញាមួយ ដែលរស់នៅមិនចុះសម្រុងនឹងគេ មិនមានសមធម៌នៅក្នុងសង្គម ហើយនៅពេលមនុស្សអត់មានការរៀនសូត្រចេះដឹង ក៏អាចធ្វើឲ្យសង្គមជួបវិបត្តិ ពិសេសប្រឈមនឹងភាពក្រីក្រ ប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច » ។
ឆ្លើយតបនឹងការលើកឡើងនេះ ប្រធាននាយកដ្ឋានអប់រំពិសេសនៃក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា លោក ថោង រិទ្ធី ឲ្យដឹងថា កន្លងមក ក្រសួងអប់រំ នៅខ្វះធនធានមនុស្ស ធនធានថវិកា និងបច្ចេកទេស ចំពោះការអប់រំរបស់កុមារបែបបរិយាប័ន្ននេះ។
ទោះបីជាយ៉ាងណា ប្រធាននាយកដ្ឋានអប់រំពិសេសនៃក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា លោក ថោង រិទ្ធី អះអាងថា ដើម្បីជំរុញការសិក្សាបែបបរិយាប័ន្នកុមារគ្រប់ប្រភេទ ក្រសួងនឹងចាប់ផ្ដើមដំណើរការបញ្ចូលកម្មវិធីពិការភាពទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សារបស់ក្រសួងនៅដើមឆ្នាំ២០១៧។ ជាងនេះទៀត ក្រសួងនឹងត្រៀមកញ្ចប់ថវិកាប្រមាណ ២៥០លានរៀល ដោះស្រាយទៅលើសម្ភារសិក្សា និងប្រាក់ខែគ្រូ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ៖ « សព្វថ្ងៃក្រសួងនៅខ្វះធនធានគ្រូ និងថវិកា ដើម្បីធ្វើការងារនេះ ប៉ុន្តែយ៉ាងណា ក្រសួងនឹងជំរុញការផ្សព្វផ្សាយទៅដល់កុមារ ហើយដើម្បីឲ្យការអប់រំផ្នែកបរិយាប័ន្ននេះ ក្រសួងសូមជំរុញឲ្យភាគីពាក់ព័ន្ធ រួមគ្នាជំរុញឲ្យការងារអប់រំនេះមានប្រសិទ្ធភាព ទើបសម្រេចបាន » ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សាបឋមឆ្នាំ២០១៥ នៃកម្មវិធីដៃគូរួមគ្នា ស្ដីពីការផ្តល់ឱកាសអប់រំដល់កុមារបាត់បង់ឱកាសនៅកម្ពុជា របស់អង្គការ អេដ អេ អាក់ស្យុង (Aide et Action)បានបង្ហាញតាមរយៈវេទិកាថ្នាក់ជាតិនេះថា ឱកាសអប់រំបែបបរិយាប័ន្នរបស់កុមារដែលមានស្ថានភាពលំបាក ពិសេសកុមារពិការ ជាញឹកញាប់អវត្តមាននៅក្នុងសាលាប្រមាណ ៥៦% ក្នុងនោះពិការភាពជាមូលហេតុសំខាន់នៃអវត្តមានរបស់កុមារនៅសាលាចំនួន ២៦%។
លទ្ធផលសិក្សាដដែលក៏បង្ហាញថា មូលហេតុដែលជំរុញឲ្យកុមារមិនទទួលបានឱកាសអប់រំបែបបរិយាប័ន្ន ក្នុងនោះមាន កុមារនៅជួបការលំបាកក្នុងការធ្វើដំណើរទៅសាលារៀនដោយខ្លួនឯង (ស្ថានភាពផ្លូវធ្វើដំណើរ កត្តាជីវភាព) បញ្ហាទំនាក់ទំនង និងរៀនមិនសូវចេះ កុមារពិការទំនងត្រូវបានវាយដោយកុមារផ្សេងទៀតនៅក្នុងសាលា ហើយការវាយធ្វើបាបពីកុមារផ្សេងទៀត ទំនងជាប៉ះពាល់ដល់ការចូលរៀន និងការទទួលរងការរំលោភបំពាន និងការប្រព្រឹត្តមិនល្អពីសំណាក់បុគ្គលិកសាលា និងសិស្សដទៃ។
ដើម្បីជំរុញឲ្យកុមាររាប់ចាប់ពីកុមារមិនពិការគ្រប់ប្រភេទ កុមារពិការ កុមារមានស្ថានភាពលំបាក កុមារក្រីក្រ និងកុមារទទួលបានឱកាសអប់រំបែបបរិយាប័ន្ន លទ្ធផលសិក្សានេះក៏បានផ្តល់អនុសាសន៍ដល់រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ត្រូវតែបង្កើតថ្នាក់បំប៉នបន្ថែម ឬរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ កុមារម្នាក់ៗត្រូវផ្តល់ឧបករណ៍ជំនួយដល់កុមារ ត្រូវសម្របសម្រួលបរិស្ថានឲ្យងាយស្រួលដល់កុមារពិការ ត្រូវលើកកម្ពស់លទ្ធភាពទទួលបានសេវាពិការភាព និងត្រូវដាក់បញ្ចូលការពិភាក្សាអំពីពិការភាពក្នុងកម្មវិធីបំណិនជីវិត ជាដើម។
គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព ត្រូវបានអនុម័តឡើងនៅមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៥ ហើយមានគោលដៅចំនួន១៧ ដែលត្រូវសម្រេចឲ្យបាននៅក្នុងឆ្នាំ២០៣០ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅតាមក្របខ័ណ្ឌជាសកលមួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍចីរភាព និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងវិសមភាព និងភាពអយុត្តិធម៌។ ក្នុងគោលដៅចំនួន១៧ មានគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពទី៤ បានកំណត់ទាក់ទងនឹងការអប់រំដែលមានគោលបំណងយ៉ាងជាក់លាក់ និងប្រកបដោយមហិច្ឆតា ដើម្បីសម្រេចឲ្យបាននូវសិទ្ធិទទួលបានការអប់រំសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប។
គោលបំណងទី៤ នេះ គឺអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាលឲ្យធានាបាននូវការអប់រំបែបបរិយាប័ន្ន សមធម៌ និងគុណភាព និងលើកកម្ពស់ឱកាសរៀនសូត្រពេញមួយជីវិតសម្រាប់ទាំងអស់គ្នា។
វេទិកាថ្នាក់ជាតិស្ដីពីការអប់រំបរិយាប័ន្ននេះ សង្គមស៊ីវិលក៏បានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលបង្កើនការផ្សព្វផ្សាយពង្រឹងអភិបាលកិច្ចក្នុងការអប់រំ ដើម្បីពន្លឿនឈានទៅសម្រេចគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDG) ដែលជាគោលដៅរួមរបស់ប្រមុខដឹកនាំនៃបណ្ដាប្រទេសជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលប្ដេជ្ញាចិត្តអនុវត្តចាប់ពីឆ្នាំ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ២០៣០៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។