យុវជន​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​លើក​ទឹក​ចិត្ត​និង​បើក​ឱកាស​ដល់​យុវជន​ចូលរួម​សង្គម

0:00 / 0:00

យុវជន​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​បង្កើត​យន្តការ​ច្បាស់លាស់ ដើម្បី​ផ្តល់​ឱកាស​ឲ្យ​យុវជន​ចូលរួម​សង្គម​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ដោយ​មិន​មាន​ការ​រារាំង និង​ទូលំទូលាយ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត ការ​បង្កើត​យន្តការ​ជាក់លាក់​ដើម្បី​គាំពារ និង​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ចំពោះ​យុវជន​ដែល​មាន​ចំណេះ​ដឹង​ពិត​ប្រាកដ ក៏​ជា​មធ្យោបាយ​ដ៏​ប្រសើរ​ដែល​អាច​ផ្លាស់ប្ដូរ​ស្ថានភាព​សង្គម​ពី​ភាព​ឥត​ការងារ​ធ្វើ និង​ចំណាក​ស្រុក ទៅ​រក​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង ដែល​ជា​សង្គម​មួយ​ពោរពេញ​ដោយ​ក្ដី​សង្ឃឹម​របស់​ក្រុម​យុវជន​ជំនាន់​ក្រោយ។ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា អះអាង​ថា ការ​លើក​ឡើង​នេះ គឺ​ជា​រឿង​ត្រឹមត្រូវ ហើយ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​តែង​គាំពារ​យុវជន​ជានិច្ច។

យុវជន​មួយ​ចំនួន​លើក​ឡើង​ថា រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​តែ​បង្កើត​យន្តការ​ច្បាស់លាស់ ក្នុង​ការ​គាំពារ​យុវជន​ឲ្យ​មាន​សន្ទុះ​មុតមាំ​ក្នុង​ការ​ចូលរួម​សកម្មភាព​សង្គម ដូចជា ការ​រៀបចំ​ធ្វើ​សិក្ខាសាលា និង​ការ​សិក្សា​រៀនសូត្រ​ដើម្បី​ពង្រឹង​សមត្ថភាព​ប្រកួត​ប្រជែង​ទីផ្សារ​ការងារ និង​ដើម្បី​ក្លាយ​ជា​យុវជន​ឆ្នើម​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​២១។

ថ្លែង​ក្នុង​សិក្ខាសាលា​ស្ដីពី​យុវជន​ឆ្នើម​សតវត្ស​ទី​២១ បេក្ខនារី​ដែល​ឈ្នះ​ជ័យលាភី​ក្នុង​កម្មវិធី​អ្នក​បន្ត​វេន និង​ជា​ភ្ញៀវ​កិត្តិយស​ផង​នោះ កញ្ញា អៀង លីដា និយាយ​ថា វា​ជា​ចំណុច​ចាប់​ផ្តើម​មួយ​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​របស់​យុវជន​កម្ពុជា ព្រោះ​ថា​កន្លង​មក កញ្ញា​មិន​ដែល​ឃើញ​មាន​សិក្ខាសាលា​ណា​ដែល​មាន​ការ​ចូលរួម​ពី​យុវជន​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ​ទេ។ ជា​ការ​ពិត​ណាស់ ការ​ចូលរួម​របស់​យុវជន​ជាង ៨០០​នាក់​ក្រោម​ប្រធានបទ យុវជន​ឆ្នើម​សតវត្ស​ទី​២១ នេះ អាច​បង្ហាញ​ថា យុវ​និស្សិត​កម្ពុជា លែង​ធ្វេសប្រហែស និង​មិន​ចំណាយ​ពេល​ដើរ​លេង​ច្រើន​ដូច​មុន​ទៀត​ហើយ។ មិន​ធ្វេសប្រហែស ព្រោះ​ថា សមាហរណកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​អាស៊ាន នឹង​ចូល​ជា​ធរមាន​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​២០១៥ ដែល​ពេល​នោះ យុវជន​ខ្មែរ​អាច​ប្រឈម​នឹង​ការ​បាត់បង់​ឱកាស​ទទួល​បាន​ការងារ​ល្អ។ ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី វា​ដូចជា​យឺត​បន្តិច​ហើយ​ចំពោះ​ការ​រត់​យ៉ាង​ត្របាញ់​ជើង ក្នុង​ការ​រៀនសូត្រ​ដើម្បី​ប្រកួត​ប្រជែង​សមត្ថភាព​ជាមួយ​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន​នោះ៖ «»។

អ្នក​រៀបចំ​សិក្ខាសាលា លោក ទីន សុខលីម លើក​ឡើង​ថា យុវជន​ខ្មែរ​ត្រូវ​ភ្ញាក់​រឭក​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដើម្បី​ក្លាយ​ជា​របត់​មួយ​ដែល​អាច​ផ្លាស់ប្ដូរ​សង្គម​កម្ពុជា បាន។ ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​សង្គម​កម្ពុជា គឺ​ផ្ដើម​ចេញ​ពី​យុវជន ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​គណបក្ស​កាន់​អំណាច ក៏​មិន​ត្រូវ​បិទ​ភ្នែក​ដោយ​គិត​តែ​ពី​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​ឯង ភ្លេច​គិត​ជាតិ​ជា​ធំ​នោះ​ទេ។ លោក​បន្ត​ថា យុវជន​កម្ពុជា ត្រូវ​តែ​បង្កើត​គំនិត​ថ្មី​ក្នុង​បរិបទ​សម័យ​ទំនើប និង​កាត់​បន្ថយ​ការ​អនុវត្ត​គំនិត​ចាស់​គំរឹល ដែល​មិន​រីក​ចម្រើន​ដោយ​ចេញ​ពី​ការ​តាំង​ចិត្ត និង​ជឿជាក់​លើ​ខ្លួន​ឯង។ ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត ការ​គាំពារ​ពី​ក្រុម​គ្រួសារ និង​គោល​នយោបាយ​ជាក់លាក់​របស់​រដ្ឋាភិបាល ក្នុង​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ចំពោះ​យុវជន​ឲ្យ​ចូលរួម​សកម្មភាព​សង្គម ដើម្បី​ការ​អភិវឌ្ឍ គឺ​ជា​អ្វី​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​មិន​ត្រូវ​និយាយ​ថា​ទេ​នោះ​ឡើយ៖ «»។

នៅ​ស្រប​ពេល​ក្រុម​យុវជន​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​មាន​យន្តការ​ជាក់លាក់ ក្នុង​ការ​បើក​ឱកាស​ចូលរួម​ក្នុង​សង្គម​បាន​ដោយ​សេរី និង​សុំ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​មាន​ផែនការ​អភិវឌ្ឍន៍​យុវជន​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់លាស់​នេះ នៅ​បន្ទាប់​ពី​ព្រឹទ្ធសភា​បាន​អនុម័ត​ច្បាប់​ស្ដីពី​សមាគម និង​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​ដ៏​ចម្រូងចម្រាស​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤ ខែ​កក្កដា កន្លង​ទៅ ដែល​ក្រុម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ក្រុម​យុវជន​មួយ​ក្រុម​ផ្សេង​ទៀត បាន​តវ៉ា និង​សម្ដែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​ការ​បិទ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​នេះ ដែល​ពួក​គេ​មើល​ឃើញ​ថា សិទ្ធិ​សេរីភាព​របស់​ពួក​គាត់​នឹង​កាន់​តែ​រួម​តូច​នៅ​ពេល​ច្បាប់​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត។

អតីត​សិស្ស​ពូកែ​ប្រឡង​ជាប់​និទ្ទេស​អេ (A) ឆ្នាំ​២០១០ និង​ជា​និស្សិត​បញ្ចប់​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​ផ្នែក​គណិតវិទ្យា​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ ម៉ាន់ហាតាន់ នៃ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក (MANHATTAN) កញ្ញា តោ គីមស៊ី ពន្យល់​ថា ការ​អភិវឌ្ឍ​សមត្ថភាព​យុវជន គឺ​ផ្ដើម​ដំបូង​ចេញ​ពី​គោល​នយោបាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល និង​ការ​អនុវត្ត​ដោយ​ហ្មត់ចត់ ត្រូវ​ផ្សព្វផ្សាយ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​នូវ​ព័ត៌មាន​ផ្សេងៗ និង​ត្រូវ​បង្រៀន​យុវជន​ដល់​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន​ទាំងអស់ ដើម្បី​អាច​ទទួល​បាន​ចំណេះ​ដឹង​ទូលំទូលាយ។ កញ្ញា​បន្ត​ថា រដ្ឋាភិបាល​ក៏​ត្រូវ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ស្ត្រី​ឲ្យ​ខ្ពង់ខ្ពស់ ដើម្បី​ឲ្យ​ស្ត្រី​កម្ពុជា ក្លាយ​ជា​កោសិកា​សង្គម​ដ៏​មាន​តម្លៃ និង​ដើម្បី​ក្លាយ​ជា​ថ្នាំ​កម្លាំង​ដ៏​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ក្នុង​ការ​ចូលរួម​អភិវឌ្ឍ​សង្គម។ ការ​បណ្ដុះ​គំនិត​ឲ្យ​យុវ​និស្សិត​ចូល​ចិត្ត​រៀន​គណិតវិទ្យា នឹង​ក្លាយ​ជា​កូន​សោ​ដ៏​ល្អ​សម្រាប់​ចាក​ចេញ​ពី​ការ​ជឿជាក់​ដែល​គ្មាន​ហេតុផល និង​អាច​លុប​បំបាត់​ប្រជាភិថុតិ​របស់​អ្នក​នយោបាយ​ផង​ដែរ។ កញ្ញា​បន្ថែម​ទៀត​ថា រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ត្រូវ​ផ្តល់​ឱកាស​ដល់​យុវជន​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​ឲ្យ​បាន​ទទួល​បាន​ភាព​ស្មើ​គ្នា​ចំពោះ​ការងារ​រដ្ឋ ដោយ​ត្រូវ​លុប​បំបាត់​ការ​សូកប៉ាន់​លុយ​ក្រោម​តុ​ចេញ​ឲ្យ​បាន៖ «»។

កញ្ញា​បន្ត​ថា ការ​សិក្សា គឺ​ត្រូវ​ការ​ការ​គាំពារ​ពី​អាណាព្យាបាល និង​រដ្ឋាភិបាល។ ការ​បណ្ដុះ​ការ​ស្រឡាញ់​ការ​សិក្សា​តាម​រយៈ​បង្កើត​ការងារ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន ការ​ផ្តល់​អាហារូបករណ៍ និង​ការ​បង្កើត​កន្លែង​អនុវត្តន៍​ជាក់ស្តែង ជាដើម។

វាគ្មិន​ចូលរួម​សិក្ខាសាលា​ស្ដីពី​គន្លឹះ​កសាង​ខ្លួន​ក្លាយ​ជា​យុវជន​ឆ្នើម​សតវត្ស​ទី​២១ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៥។
វាគ្មិន​ចូលរួម​សិក្ខាសាលា​ស្ដីពី​គន្លឹះ​កសាង​ខ្លួន​ក្លាយ​ជា​យុវជន​ឆ្នើម​សតវត្ស​ទី​២១ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៥។ (RFA/Sireymuny)

យុវជន​ម្នាក់​ដែល​មាន​ឆន្ទៈ​ចង់​ក្លាយ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នា​ពេល​អនាគត និយាយ​ថា ការ​ដឹក​នាំ​សព្វថ្ងៃ​មិន​ទាន់​ល្អ​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា នោះ​ឡើយ។ មិន​ទាន់​ល្អ​ព្រោះ​ថា មាន​ច្បាប់​ជាច្រើន​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ហើយ តែ​មិន​អនុវត្ត​ឲ្យ​ត្រឹមត្រូវ និង​មិន​គោរព​តាម​ច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា ប៉ុន្តែ​ច្បាប់​ខ្លះ​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​តែ​រឹតត្បិត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ប្រជាជន និង​យុវជន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ៖ «»។

ឆ្លើយ​តប​នឹង​ការ​លើក​ឡើង​របស់​យុវជន លោក សុខ ឥសាន មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​លើក​ឡើង​នេះ​ពិត​ជា​ត្រឹមត្រូវ​ណាស់។ ការ​បណ្តុះបណ្តាល​យុវជន ជា​អ្វី​ដែល​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា មិន​ដែល​មើល​រំលង​ឡើយ។ មិន​មើល​រំលង​ព្រោះ​ថា យុវជន​ដែល​មាន​ចំណេះ​ដឹង គឺ​ជា​មនុស្ស​ដែល​មាន​សក្ដានុពល​សម្រាប់​ស្នង​តំណែង​ក្នុង​សង្គម។ លោក​ប្រាប់​ថា នឹង​មាន​ឱកាស​ស្មើ​គ្នា និង​មិន​មាន​ការ​រើសអើង​នោះ​ឡើយ ដោយ​លោក​បញ្ជាក់​ថា បញ្ហា​នេះ​កុំ​ឲ្យ​យុវជន​ភិតភ័យ​អី៖ «»។

ទោះ​បី​ជា​មាន​ការ​អះអាង​របស់​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា យ៉ាង​នេះ​ក្តី ក៏​យុវជន និង​មន្ត្រី​សង្គម​ស៊ីវិល​អះអាង​ថា រដ្ឋាភិបាល​មិន​ត្រូវ​បង្កើត​តែ​ផែនការ និង​ថា​តែ​មាត់ ដោយ​អនុវត្ត​ស្ថិត​តែ​នៅ​លើ​ក្រដាស តែ​សកម្មភាព​ជាក់ស្តែង​បើក​ឱកាស​បាន​ត្រឹម​តែ​បក្ខពួក​ខ្លួន​ឯង។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត យុវជន​កម្ពុជា សព្វថ្ងៃ មិន​ទាន់​ទទួល​បាន​ព័ត៌មាន​គ្រប់គ្រាន់​ស្ដីពី​ការ​ធ្វើ​សិក្ខាសាលា ការ​សិក្សា ជាពិសេស​យុវជន​ខ្មែរ​នៅ​តាម​តំបន់​ដាច់​ស្រយាល​តែ​ម្តង។ មន្ត្រី​សង្គម​ស៊ីវិល​លើក​ឡើង​ថា រដ្ឋាភិបាល​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ដែរ តែ​ដើម្បី​សន្លឹក​ឆ្នោត ដោយ​មិន​គិត​ពី​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ការ​រីក​ចម្រើន​នោះ​ឡើយ។

យុវជន​បច្ចុប្បន្ន​មាន​ចំនួន ៣៣% ស្មើ​នឹង​ជាង ៤​លាន​នាក់​នៃ​ប្រជាពលរដ្ឋ​សរុប។ អ្នក​នយោបាយ​បាន​ចាប់​អារម្មណ៍​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​យុវជន ទាំង​បក្ស​ប្រឆាំង ទាំង​គណបក្ស​កាន់​អំណាច។ នៅ​ពេល​យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះ​ឆ្នោត​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៣ គឺ​យុវជន​បាន​នាំ​គ្នា​សស្រាក់សស្រាំ​ចូលរួម និង​គិតគូរ​អំពី​រឿង​នយោបាយ។ ក្រៅ​ពី​នេះ​ទៀត យុវជន​បាន​ឈឺ​ឆ្អាល​អំពី​រឿង​សង្គម រួម​មាន​រឿង​បរិស្ថាន ព្រៃ​ឈើ និង​ចូលរួម​ក្នុង​សកម្មភាព​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដែល​ជា​កម្លាំង​មួយ​ដ៏​ធំ ដែល​អ្នក​នយោបាយ​មើល​ឃើញ​ថា ក្រុម​យុវជន​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​គណបក្ស​របស់​ខ្លួន។

ក្រៅ​ពី​នេះ​ទៀត គោល​នយោបាយ​ជាតិ​ស្ដីពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​យុវជន​កម្ពុជា ចែង​ថា រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​យុវជន​ដែល​ជា​សសរ​ទ្រូង​ប្រទេស​ជាតិ ដោយ​ការ​ផ្ដល់​ការ​សិក្សា​ប្រកប​ដោយ​គុណភាព និង​មាន​សមត្ថភាព​អាច​ឈាន​ចូល​ក្នុង​ទីផ្សារ​ការងារ​ដោយ​ងាយ​ស្រួល ក្នុង​នោះ ក៏​មាន​យុវជន​មួយ​ចំនួន ពុំ​មាន​ឱកាស​ទទួល​បាន​ការងារ​សមស្រប​នៅ​ឡើយ។ យុវជន​មាន​ចំណេះ​ដឹង​តិចតួច ទទួល​បាន​ប្រាក់​កម្រៃ​តិចតួច។ រីឯ​យុវជន​មួយ​ចំនួន​ទៀត ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក​ទៅ​កាន់​ទីក្រុង ទីប្រជុំជន​នានា និង​ក្រៅ​ប្រទេស ដើម្បី​ស្វែងរក​ការងារ​ធ្វើ។ លើស​ពី​នេះ​ទៀត យុវជន​មួយ​ចំនួន​ប្រឈម​នឹង​ការ​លំបាក ឬ​ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​ស្ថានភាព​រងគ្រោះ រួម​មាន​ការ​បោះបង់​ការ​សិក្សា ការ​បាត់បង់​ជម្រើស​របស់​ខ្លួន ការ​សេព​គ្រឿង​ញៀន និង​គ្រោះថ្នាក់​នៅ​កន្លែង​ការងារ ជាដើម៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖

ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។