ប្រាសាទព្រះវិហារ៖ ដំណើរការក្ដីនៅតុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ (៣)
ដោយ មឿង ទុម
2008-08-15
មានចម្ងល់ថា តើភាគីខ្មែរមានភស្តុតាងនិងសាក្សីសំខាន់ៗ កម្រិតណាទៅបានជាតុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ កាត់ក្តីឲ្យខ្មែរឈ្នះប្រទេសថៃ កាលពីឆ្នាំ១៩៦២ ដោយសម្រេចថា ប្រាសាទព្រះវិហារនិងបរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារ ជាកម្មសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ខ្មែរ។
ប្រាសាទព្រះវិហារនៅលើកំពូលភ្នំដងរែក នៃខេត្តព្រះវិហារ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍កាលពីលើកមុន លោកប្រធានគណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា តុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ នៅប្រទេសហុល្លង់ កាត់ក្តីឲ្យខ្មែរឈ្នះភាគីប្រទេសថៃ កាលពីឆ្នាំ១៩៦២ ក្នុងករណីបណ្តឹងវិវាទពីការគ្រប់គ្រងប្រាសាទព្រះវិហារនោះ គឺដោយសារតែភាគីខ្មែរមានភស្តុតាងសំខាន់២។
ទីមួយ គឺផែនទីដែលបានបញ្ជាក់ច្បាស់ថា ប្រាសាទព្រះវិហារនិងបរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារពិតជាស្ថិតនៅក្នុងដែនដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមែន។ ទីពីរគឺថា មានព្រះអង្គម្ចាស់ថៃមួយព្រះអង្គ ព្រះនាម ដំរ៉ុង បានទៅធ្វើទស្សនកិច្ច ទតប្រាសាទព្រះវិហារ កាលពីឆ្នាំ១៩៣០ ក្នុងនាមតំណាងឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ ដែលគ្រានោះមានមន្ត្រីនៃអាណានិគមបារាំងជាអ្នកចេញមុខទទួលស្វាគមន៍ព្រះអង្គ ក្នុងនាមជាម្ចាស់ផ្ទះជំនួសឲ្យខ្មែរផង។
នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ភាគបន្តនៅថ្ងៃនេះ នាងខ្ញុំសូមជម្រាបសួរលោក ស៊ាន ប៉េងសែ ដែលលោកក៏ជាអតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពលនៃរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរនិងជាស្ថាបនិកស្ថាបនាផែនទីស្រុកខ្មែរផងនោះថា ៖ ពេលដែលឡើងតុលាការទាក់ទងរឿងក្តីហ្នឹង តើមានមន្ត្រីតំណាងអាណានិគមបារាំង បានទៅចូលរួមធ្វើជាសាក្សីដែរឬទេ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «បាទ! បារាំងក៏ធ្វើសាក្សី ខ្មែរក៏ធ្វើសាក្សីដែរ។ បារាំងក៏គេឲ្យអ្នកគូសផែនទីទៅជាមួយដែរ ឯខ្មែរយើងអ្នកគូសផែនទី ក៏ទៅជាមួយដែរ ព្រោះយើងត្រូវពន្យល់គេពីរឿងផែនទីហ្នឹង។ ព្រោះខាងចៅក្រមនិងមេធាវី គាត់មិនសូវពូកែផែនទី ត្រូវឲ្យភាគីទាំងពីរនោះជជែកគ្នា ហើយពន្យល់គេពីរឿងផែនទីហ្នឹង។ ដែលបារាំងជួយយើងនោះ ព្រោះផែនទីដែលបារាំងធ្វើឲ្យតាំងពីដើម ដូចខ្ញុំបាននិយាយមុនមកនេះគឺថា ប្រាសាទព្រះវិហារវានៅក្នុងដីយើងជានិច្ច មិនដែលនៅក្រៅពីផែនទីដីយើងទេ។ ដូច្នេះសៀមមិនអាចប្រកែកអីបាន ឲ្យខ្មែរចាញ់នោះទេ»។
មឿង ទុម ៖ តើភាគីខ្មែរ តំណាងខាងខ្មែរដែលចូលទៅស្តាប់សវនាការនោះ ពាក់ព័ន្ធក្នុងសវនាការកាត់ក្តីហ្នឹង ដែលគេឲ្យប្រាសាទព្រះវិហារបានមកជារបស់ខ្មែរនោះ លោកមានចាំទេថា ខ្មែរមានប៉ុន្មាននាក់ ហើយលោកមានចាំឈ្មោះទេ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «បាទ! នៅក្នុងឯកសារគេមានអ្នកដែលជាមេធាវីខ្មែរ គឺលោក ទ្រឿង កាង ជាអ្នកជំនួយការយកឯកសារយកស្អីៗ ហើយពន្យល់គេស្អីៗ គឺលោក ទ្រឿង កាង នេះឯង។ ហើយខ្មែរជួលមេធាវីអាមេរិកាំងមួយ គឺលោក អាក ចនសុន ជាអតីតរដ្ឋមន្ត្រីខាងក្រសួងការបរទេសអាមេរិកាំង»។
មឿង ទុម ៖ នេះបានសេចក្តីថា លោកនៅមិនទាន់បានរាប់បញ្ចូលមេធាវីបារាំង ២រូបទៀតដែលខ្មែរបានជួលដែរ គឺទីមួយលោកសាស្រ្តាចារ្យ រ៉ឺទែរ និងទីពីរ គឺលោកសាស្រ្តាចារ្យ ពិនតូ ដែលអ្នកទាំងពីរជាសាស្រ្តាចារ្យល្បីឈ្មោះផ្នែកច្បាប់ជាតិនិងអន្តរជាតិ ប្រចាំនៅក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង នាកាលណោះ។ បើសរុបមក មេធាវីបរទេសដែលខ្មែរជួលកាលនោះមាន ៣រូប ជនជាតិអាមេរិកមួយរូបនិងបារាំងពីររូបនេះ តើត្រឹមត្រូវអីចឹងទេ លោក?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «បាទ! អ៊ីចឹងហើយបាទ»។ មឿង ទុម ៖ តើក្រៅពីនោះ មានអ្នកណាទៀត? ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «ក្រៅពីនោះ មានច្រើនទៅទៀត ពួកអ្នកខាងផែនទីអីហ្នឹង»។
មឿង ទុម ៖ នៅក្នុងការបើកសវនាការនោះ ខាងខ្មែរហ្នឹងមានឲ្យតំណាង ក្រៅពីអ្នកចូលទៅបំពេញកិច្ចការក្នុងសវនាការសម្រាប់តុលាការហ្នឹង ក្រៅពីនោះមានដូចថា ប្រជាពលរដ្ឋដែលអាចជាអ្នកមុខអ្នកការអីនោះ គេមានឲ្យទៅស្តាប់ដែរទេ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «ហ្នឹងគេអត់ទេ តាមដែលឯកសារហ្នឹង គឺថា មានតែពួកចៅក្រម ពួកមេធាវីនិងពួកអ្នកដែលទទួលខុសត្រូវ ដែលគេហៅថា ប្រតិភូខ្មែរហ្នឹង។ គឺយើងសុំគេទៅ ជំនាន់ហ្នឹងមានតែអ្នកអស់ហ្នឹងទេ ដែលអាចចូលបាន»។
មឿង ទុម ៖ ពេលដែលតុលាការកាត់ឲ្យខ្មែរឈ្នះក្តី សំខាន់លើចំណុច ២ធំៗដែលលោកមានប្រសាសន៍អម្បាញ់មិញអ៊ីចឹង តើខ្មែរមានទាមទារជំងឺចិត្តអីឲ្យថៃ សងទេ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «អត់ទេ អត់មានទេ ព្រោះគេសម្រេចយ៉ាងម៉េច គឺគេសម្រេចដូច្នោះហើយ។ បើសិនណាយើងចង់ទាមទារស្អី យើងត្រូវតែប្តឹងគេ ឲ្យនៅក្នុងឯកសារប្តឹងមុនដំបូងនោះណា។ ប៉ុន្តែឯកសារដែលយើងប្តឹងមុនដំបូងនោះ គឺឲ្យសៀមចេញពីប្រាសាទព្រះវិហារនិងចេញពីបរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារ ទី២ របស់ណាដែលសៀមយកចេញទៅនោះ យកមកវិញ។ តែប៉ុណ្ណឹង គេសម្រេចថាអ៊ីចឹង»។
មឿង ទុម ៖ តើនៅពេលដែលតុលាការកាត់ឲ្យខ្មែរឈ្នះក្តី នៅឆ្នាំ១៩៦២នោះ ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក ទ័ពសៀមដកចេញ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «ត្រូវតែចេញភ្លាម។ បើគេសម្រេចអ៊ីចឹង ត្រូវតែចេញភ្លាមហើយ។ ដូច្នោះក្រោយមក ១ខែ ២ខែ បានព្រះករុណា សីហនុ បានទៅដល់ព្រះវិហារហ្នឹង ដើម្បីកាន់កាប់។ ព្រោះកាលណាតុលាការសម្រេចអ៊ីចឹងហើយ គេឲ្យសៀមចេញ។ រួចទៅបានខ្មែរទៅកាន់កាប់ក្រោយ»។
មឿង ទុម ៖ តើនៅពេលណាដែលសៀមគាត់ប្រគល់វត្ថុបុរាណដែលនៅលើប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលគាត់យកទៅស្រុកគាត់ មកឲ្យខ្មែរវិញ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «រឿងហ្នឹងខ្ញុំអត់ដឹងដែរ។ គេថា របស់ណាដែលសៀមយករបស់ខ្មែរ ត្រូវតែប្រគល់មកវិញ។ នេះជាការសម្រេចរបស់តុលាការ ត្រូវតែសៀមធ្វើតាមតុលាការហ្នឹង»។
មឿង ទុម ៖ សូមជម្រាបសួរលោកមួយទៀត វត្ថុបុរាណដែលនៅលើប្រាសាទព្រះវិហារហ្នឹង មុនសៀមមកកាន់កាប់មានរឿងប្តឹងទៅដល់តុលាការហ្នឹង បារាំងអ្នកកាន់កាប់? ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «បាទ»។ មឿង ទុម ៖ ព្រោះបារាំងនៅគ្រប់គ្រងខ្មែរ កាលណោះ? ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «អ៊ីចឹងហើយ បាទ»។ មឿង ទុម ៖ តើការកត់ត្រាវត្ថុបុរាណ បារាំងអ្នកកត់ត្រាឲ្យខ្មែរ អ៊ីចឹងឬលោក? ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «បាទ! អ៊ីចឹងហើយ»។
មឿង ទុម ៖ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំជម្រាបសួរលោកថា ក្នុងការប្តឹងទៅ កាលណោះខ្មែរជាអ្នកដើមបណ្តឹង? ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «អ៊ីចឹងហើយ ត្រូវហើយបាទ»។ មឿង ទុម ៖ ហើយសៀមជាអ្នកចុងចោទ? ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «អ៊ីចឹងហើយ បាទ»។
មឿង ទុម ៖ តើខ្មែរដាក់ប្តឹងទៅ តាំងពីដំណើរការប្តឹងរហូតទៅដល់ចប់ តើខ្មែរយើងចាយលុយអស់ប៉ុន្មានឬក៏យ៉ាងម៉េចដែរ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «ខ្ញុំអត់ដឹងទេ។ ក្នុងឯកសារនោះ គេអត់និយាយទេ។ អាហ្នឹងគឺរឿងសម្ងាត់របស់គេ។ ប៉ុន្តែគេថា យើងរើស(មេធាវី)ហ្នឹង តែបើតាមខ្ញុំដឹង អត់មានឯកសារទេ រើស(មេធាវី)ហ្នឹងគឺរដ្ឋាភិបាលខ្មែរយើងជួលមេធាវីអាមេរិកាំងលោក អាក់ ចនសុន ដែលជាអតីតរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិកាំងនោះ ជាមេធាវីធំណាស់។ យើងរកមេធាវីល្អ អ៊ីចឹងហើយ ពេលដែលយើងដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារនោះទៅក្នុងបេតិកភណ្ឌអន្តរជាតិហ្នឹង អាមេរិកាំងទទួលស្គាល់យើងភ្លាម»។
មឿង ទុម ៖ ប៉ុន្តែ កន្លងមកថ្មីៗនេះ មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រកាសប្រាប់អ្នកកាសែតជាបន្តបន្ទាប់ថា ភាគីកម្ពុជាបានរំលោភលើបូរណភាពទឹកដីថៃ ដោយបានដាក់ទ័ពនៅក្នុងដែនដីនៃបរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារនោះ។ ដូច្នេះក្នុងនាមលោកជាអ្នកឯកទេស តើគួររដ្ឋាភិបាលខ្មែរត្រូវធ្វើដូចម្តេចចំពោះរដ្ឋាភិបាលថៃ ដែលមានបញ្ហាទាក់ទិននឹងប្រាសាទព្រះវិហាររបស់ខ្មែរនោះ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «គឺថា យើងយោលទៅតាមសេចក្តីសម្រេច ពាក្យបារាំងថា កុងហ្វមមេម៉ង់ អាឡា ឌុយសីស្សុង ដឺ ទ្រីប៊ីណាល់ អាំងតេណាស់សូណាល់។ គឺថា យើងយោលទៅតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិ នៅតុលាការក្រុងឡាអេ។ អាហ្នឹងជាចំណងមួយ ចងសៀមកុំឲ្យសៀមរើបាន ថ្ងៃក្រោយថា នែមិនទាន់គូសផែនទីគូសអី ពីរឿងប្រទល់ដែនហ្នឹង កុំឲ្យសៀមរើបាន ពីព្រោះផែនទីមានរួចទៅហើយ»។
មឿង ទុម ៖ បានន័យថា ផែនទីដែលលោកមាននោះ គឺជាផែនទីដែលគេប្រើនៅក្នុងតុលាការនោះ អ៊ីចឹងឬ?
ស៊ាន ប៉េងសែ ៖ «បាទ។ ក្នុងតុលាការនោះ បើគាត់មានលុយ គាត់ទៅទិញបានទេតើ សៀវភៅនោះ តុលាការមានទេតើ ជាអង់គ្លេងក៏បាន ជាបារាំងក៏បាន។ ដូចខ្ញុំមានផែនទីខ្នាត១រយពាន់ នៅស្រុកបារាំងនោះទិញបានតាមចិត្ត»៕
អត្ថបទដែលទាក់ទង
ប្រតិកម្មជុំវិញការដាក់តែតួបា្រសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក (១)
ប្រាសាទព្រះវិហារ៖ ដំណើរការក្ដីនៅតុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ (២)
ប្រាសាទព្រះវិហារ៖ ដំណើរការក្ដីនៅតុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេ (១)
សាស្ត្រាចារ្យប្រវត្តិសាស្ត្រអធិប្បាយអំពីប្រាសាទព្រះវិហារ (ភាគ៥)
សាស្ត្រាចារ្យប្រវត្តិសាស្ត្រអធិប្បាយអំពីប្រាសាទព្រះវិហារ (ភាគ៤)
សាស្ត្រាចារ្យប្រវត្តិសាស្ត្រអធិប្បាយអំពីប្រាសាទព្រះវិហារ (ភាគ៣)
សាស្ត្រាចារ្យប្រវត្តិសាស្ត្រអធិប្បាយអំពីប្រាសាទព្រះវិហារ (ភាគ២)
សាស្ត្រាចារ្យប្រវត្តិសាស្ត្រអធិប្បាយអំពីប្រាសាទព្រះវិហារ (ភាគ១)
មតិ
អ្នកអាចបញ្ចេញមតិដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមនេះក្នុងទម្រង់ជាអក្សរសុទ្ធ។. មតិត្រូវតែអនុញ្ញាតដោយអ្នកសម្របសម្រួលនិងមិនបង្ហាញភ្លាមៗនៅលើទំព័រនេះទេ។ សូមអញ្ជើញត្រឡប់មកបើកទំព័រនេះម្ដងទៀតដើម្បីមើលថាតើមតិរបស់អ្នកត្រូវបានចុះផ្សាយឬអត់។
មើលមតិទាំងអស់.