បច្ចេកទេស​ចិញ្ចឹម​គោ (ភាគ ១)

នៅ​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន​មាន​ការ​ស្ទុះស្ទារ​នាំ​គ្នា​ចិញ្ចឹម​គោ​កាន់​តែ​ច្រើន ថ្វី​បើ​កសិករ​មួយ​ភាគ​ធំ​បាន​ងាក​មក​ប្រើ​គោយន្ត​ក្នុង​ការ​ភ្ជួរ​រាស់ និង​ប្រើ​រថយន្ត​សម្រាប់​ដឹក​ជញ្ជូន ដែល​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​គឺ អ្នក​ស្រុក​អ្នក​ភូមិ​នៅ​ខេត្ត​កណ្តាល តាកែវ ឬ​កំពត និយម​ចិញ្ចឹម​គោ​កូន​កាត់​ប្រភេទ​គោ​ក្លឹង្គ​ពូជ ហារិយ៉ាណា​ដែល​មាន​ត្រចៀក​វែង​ជើង​វែង​មាឌ​ធំ​សង្ហា។

0:00 / 0:00

ស្តីពី​ការ​ចិញ្ចឹម​គោ​នេះ ខ្ញុំ​បាទ​បាន​សន្ទនា​ជាមួយ​លោក​អតីត​អ្នក​នយោបាយ នូវ កាស៊ី ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ប្រធាន​វិទ្យាស្ថាន​សន្តិភាព និង​អភិវឌ្ឍន៍​ដោយ​លោក​បាន​ចូល​ហ៊ុន​ជាមួយ​គ្នី​គ្នា ៤-៥​នាក់ បើក​កសិដ្ឋាន​ចិញ្ចឹម​គោ​កូន​កាត់​មួយ​កន្លែង​នៅ​ខេត្ត​កំពត ហើយ​ខណៈ​នេះ​លោក​សន្សំ​ទិញ​បាន​គោ​ជាង​១០០​ក្បាល​ហើយ។

ខ្ញុំបាទ​បាន​សួរ​លោក​ថា តើ​កសិករ​ត្រូវ​មាន​ដី​ប៉ុន្មាន​ទៅ​ទើប​អាច​ចិញ្ចឹម​គោ​បាន​ច្រើន​ដូច​លោក? លោក នូវ កាស៊ី មាន​ប្រសាសន៍​ថា បើ​ចេះ​ចែក​ដី​ជា​ការ៉េៗ ក្នុង​ដី ២០-៣០​ហិកតារ គេ​អាច​ចិញ្ចឹម​គោ​បាន​ពី​ជាង ១០០​ទៅ ២០០​ក្បាល។

លោក នូវ កាស៊ី មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ ៖ «ក្នុង​ដី​មួយ​ហិកតារ​គោ​ដាក់​បាន ៥​ទៅ​៦​ក្បាល​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ អាហ្នឹង​បើ​សិន​ជា​លែង​ឲ្យ​វា​ដើរ​ស៊ី​សេរី ប៉ុន្តែ​បើ​សិន​ជា​យើង​ចេះ​ច្នៃ​ទៅ​វិញ ដី ២០-​៣០​ហិកតារ អាច​ចិញ្ចឹម​គោ​បាន​ជាង ១០០ ឬ​ក៏​ដល់​ទៅ ២០០​ក្បាល។ ហេតុ​អី​បាន​អ៊ីចឹង គឺ​ថា​គេ​ចែក​វាល​ស្មៅ​ហ្នឹង​ឲ្យ​ទៅ​ជា​ការ៉េៗ ក្នុង​មួយ​ការ៉េ​យើង​ដាក់ ២​ហិកតារ ឬ​៣​ហិកតារទៅ ឧបមា ៣០​ហិកតារ​ឲ្យ​បាន ១០​ការ៉េ មួយ​ការ៉េ ៣​ហិកតារ ក្នុង ៣​ហិកតារ​ហ្នឹង​គោ​ស៊ី​មួយ​ថ្ងៃ ស្អែក​ឡើង​ទៅ ៣​ហិកតារ​ទៀត ស្អែក​មួយ​ទៀត​ចូល​ទៅ​ការ៉េ​មួយ​ទៀត ទម្រាំ​វិល​មក​ដល់​ការ៉េ​ដើម​វិញ ស្មៅ​មួយៗ​ហ្នឹង​បាន​សម្រាក​១០​ថ្ងៃ។ ក្នុង​ពេល​ដែល​ស្មៅ​បាន​សម្រាក ១០​ថ្ងៃ​ហ្នឹង គឺ​ថា​ស្មៅ​ដែល​ប្រឡាក់​ពី​លាមក​គោ ទឹក​នោម​គោ ដែល​វា​ស៊ី​ថ្ងៃ​ទី​១​ហ្នឹង វា​ត្រូវ​សម្អាត​ដោយសារ​ភ្លៀង បើ​អត់​ភ្លៀង​ទេ​សម្អាត​ដោយសារ​ទឹក​សន្សើម​ពេល​ព្រឹក ហើយ​និង​មេរោក​បាក់តេរី​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ហ្នឹង​ត្រូវ​ស្លាប់​អស់​ដោយសារ​ពន្លឺ​ថ្ងៃ។ អ៊ីចឹង​ពេល​គោ​ត្រឡប់​មក​វិញ​មក​ស៊ី​ស្មៅ​ហ្នឹង​វិញ ស្មៅ​ស្អាត​អនាម័យ​ល្អ​មែន​ទែន ហើយ​ដុះ​ល្អ​ទៀត ១០​ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក​ស្មៅ​ដុះ​ល្អ អ៊ីចឹង​គោ​អត់​មាន​ស្គម​ទេ គោ​ធាត់»

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ប្រាប់​ថា​ល្បិច​ម្យ៉ាង​ដែល​លោក​ប្រើ​ក្នុង​ការ​លែង​គោ​ឲ្យ​ដើរ​ស៊ី​ស្មៅ​ក្នុង​ការ៉េ​ដី​នោះ គឺ​លោក​បាន​ព័ទ្ធ​ការ៉េ​នោះ​ដោយ​ខ្សែ​លួស ដែល​លោក​ភ្ជាប់​ភ្លើង​អគ្គិសនី​ពី​ធុង​អាគុយ​ដោយ​បើក​បញ្ចូល​ភ្លើង​ឲ្យ​ខ្លាំង​ល្មម​គ្រាន់​ខ្សែ​លួស​នោះ​ឆក់​បន្តិចបន្តួច ៖ «តាម​ការ​ខ្វះខាត ហើយ​ខ្ញុំ​ទៅ​រៀន​សូត្រ​ពី​បទពិសោធន៍​ដែល​គេ​ធ្វើ​មុនៗ​មក គឺ​ខ្ញុំ​អូស​ខ្សែ​លួស​តែ​២​ខ្សែ​ទេ​មួយ​ការ៉េៗ​ហ្នឹង។ គឺ​ថា​មុន​នឹង​ខ្ញុំ​អូស​ខ្សែ​លួស​ពីរ​ខ្សែ​ហ្នឹង​តាម​ការ៉េ​ហ្នឹង ខ្ញុំ​ដាក់​កន្លែង​គាត់​សម្រាក​ថ្ងៃ​ហ្នឹង ខ្ញុំ​ព័ទ្ធ​ខ្សែ​លួស ខ្ញុំ​ចាប់​ខ្សែ​ភ្លើង មិន​មែន​ខ្សែ​ភ្លើង​ឆក់​ងាប់​ទេ ប្រដាប់​មួយ​គ្រាន់​តែ​សម្រាប់​ផ្ទាត់​ស្បែក​គាត់​ប៉ះ...។ ៤-៥​ថ្ងៃ​គាត់​ស្គាល់​អាហ្នឹង ចេញ​មក​ស្រដៀង​គ្នា​ហ្នឹង​គាត់​លែង​ទៅ​ទៀត។ ឥឡូវ​ហ្នឹង​គោ​ខ្ញុំ ១៣០​គោ​ហ្នឹង គឺ​បញ្ចូល​ទៅ​ការ៉​ហ្នឹង​មិន​បាច់​ទៅ​មើល​គាត់​ទេ គ្រាន់​តែ​ស៊ី​ដើរ​ទៅ​ដល់​ហ្នឹង គាត់​ទច់​ង៉ក់»

សូម​ជម្រាប​ថា​ដោយសារ​ការ​ប្រើ​របង​ខ្សែ​លួស​មាន​ចរន្ត​អគ្គិសនី​នេះ​​ទើប​លោក នូវ កាស៊ី ប្រើ​គោ​បាល​តែ​ម្នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​សម្រាប់​ឃ្វាល​ហ្វូង​គោ​របស់​លោក​ដល់​ទៅ​ជាង ១០០​ក្បាល​នេះ។

ស្តីពី​ចំណី​របស់​គោ លោក នូវ កាស៊ី ឲ្យ​ដឹង​ថា​លោក​បាន​ដាំ​ស្មៅ​ផ្សេងៗ​ជាច្រើន​ប្រភេទ ៖ «ពាក្យ​ថា​ស្មៅ​មិន​មែន​មួយ​មុខ​ទេ ច្រើន​មុខ​ណាស់ ហើយ​មិន​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណឹង​ទៀត ស្មៅ​កន្លែង​ខ្ញុំ​ហ្នឹង គឺ​មាន​បួន​ដប់​ម្ភៃ​មុខ​មែន ខ្ញុំ​នៅ​យក​ស្មៅ​ពី​ក្រៅ​ទៅ​ដាំ​បន្ថែម។ ព្រោះ​ការ​សង្កេត​របស់​ខ្ញុំ​គឺ​ថា ក្នុង​ចំណោម​គោ​វា​មាន​គោ​ទឹក​ដោះ​ដែល​ត្រូវ​ការ​ស្មៅ​ដែល​ផ្ដល់​ទឹក​ដោះ​ឲ្យ​កូន ហើយ​មាន​គោ​ឈ្មោល​ដែល​វា​ត្រូវ​ការ​កម្លាំង​ត្រូវ​ការ​សាច់ ស្មៅ​មួយ​បែប​ទៀត។ អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​ដាំ​ទាំង​ពី​ស្មៅ​ដំរី ហើយ​មាន​ស្មៅ​ពី​អាហ្រ្វិក ស្មៅ​ផ្សេងៗ​ទៀត រួម​នឹង​ស្មៅ​ក្នុង​ស្រុក​យើង​ដែល​មាន​ស្មៅ​ជើងក្រាស ដែល​មាន​ស្មៅ​ម្រេច ដែល​មាន​ស្អីៗ​ច្រើន​មែន​ទែន។ ខ្ញុំ​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ពេល​ព្រឹក​ដែល​បញ្ចេញ​គាត់​ទៅ គាត់​បិចស្មៅ​ខ្ចី​ហើយ ដល់​ពេល​ម៉ោង ១១​កន្លះ ត្រូវ​បញ្ចូល​គាត់​មក​ក្នុង​កន្លែង​សម្រាក​ម្ដង​វិញ មួយ​ម៉ោង​មុន​ហ្នឹង​គាត់​លែង​បិចស្មៅ​ខ្ចី​ហើយ គាត់​ចាប់​ផ្ដើម​បិច​ស្មៅ​ជើងក្រាស និង​ស្មៅ​ចាស់ៗ​ម្ដង។ ខ្ញុំ​សង្កេត​អ៊ីចឹង​រាល់​ពេល​ព្រឹក​ល្ងាចៗ ខ្ញុំ​សន្មត​ថា​ស្មៅ​ខ្ចី​មួយ​មុខ​មិន​មែន​ជា​ចំណី​គោ​ទេ មាន​ទាំង​ស្មៅ​ចាស់ មាន​ទាំង​ស្មៅ​រឹង។ ដល់​យើង​មក​មើល​ក្បួន​អ៊ីចឹង​មែន គឺ​ថា​ក្រពះ​គោ​ទាំង​បី​ទាំង​បួន​ហ្នឹង​ត្រូវ​ការ​ស្មៅ​ខ្ចី ត្រូវ​ការ​ស្មៅ​រឹង​ផង ដើម្បី​ចាក់​សាច់​ដុំ​ក្រពះ​ហ្នឹង​ឲ្យ​វា​ដើរ បើ​សិន​ជា​ម្ចាស់​គោ​ណា​ចិញ្ចឹម​គោ ហើយ​ច្រូត​តែ​ស្មៅ​ខ្ចី​ឲ្យ​គោ​ស៊ី​តែ​មួយ​មុខ ក្រពះ​គោ​អត់​ធ្វើ​ការ​ទេ​ព្រោះ​វា​អត់​មាន​ស្អី​រឹង​ទៅ​ចាក់​ក្រពះ​វា ឲ្យ​សរសៃ​កន្រ្តាក់»

បញ្ជាក់​ពី​សារសំខាន់​នៃ​ការ​ផ្តល់​ចំណី​ច្រើន​មុខ​ដល់​សត្វ​ចិញ្ចឹម​ប្រភេទ​ទំពា​អៀង​លោក​អតីត​រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌ នូវ កាស៊ី រៀបរាប់​ប្រាប់​ដូច្នេះ ៖ «សូម​ចាំ​ថា​កុំ​ច្រូត​តែ​ស្មៅ​ខ្ចី​សុទ្ធ ហេតុ​អ្វី​បាន​ខ្ញុំ​ថា​អ៊ីចឹង? ខ្ញុំ​ធ្លាប់​ពិសោធ ខ្ញុំ​ចិញ្ចឹម​ទន្សាយ​ដែល​ជា​សត្វ​ទំពា​អៀង​ដូច​គ្នា ហើយ​ខ្ញុំ​ស្រលាញ់​គាត់​ណាស់ ព្រោះ​គាត់​ល្អ ខ្ញុំ​ចិញ្ចឹម​ទន្សាយ​ជិត ២០​ក្បាល ខ្ញុំ​ឲ្យ​ចំណី​ស្មៅ​ខ្ចី ត្រកួន​ខ្ចី ពោត​ខ្ចី ឃើញ​ថា​គាត់​ស៊ី​សប្បាយ​ល្អ​មែន​ទែន​ទាំង​អស់ ប៉ុន្តែ​ប្រហែល​ជា ៥​អាទិត្យ​ក្រោយ​មក គឺ​ហើម​ពោះ ដោយសារ​អត់​មាន​ស្មៅ​រឹង​ទៅ​ចាក់​ក្រពះ​គាត់​ឲ្យ​កន្រ្តាក់។ អ៊ីចឹង​គឺ​ស្មៅ​ខ្ចី​មិន​មែន​ជា​ចំណី​គោ​តែ​មួយ​មុខ​ទេ ចំបើង​ក៏​ជួយ​ឲ្យ​ក្រពះ​គោ​កន្រ្តាក់​ដែរ ប៉ុន្តែ​ចំបើង​មាន​ជាតិ​សម្រាប់​ឲ្យ​ធំ​លូត​លាស់​ហ្នឹង​តែ ២-៣​ភាគ​រយ​ទេ បើ​ស្មៅ​មាន​៦,៧,៨ ដល់​១២%។ ដល់​ទៅ​ស្លឹក​ក្ទម្ពទេស​វិញ មាន​ជាតិ​ដែល​ឲ្យ​គោ​ធំ​ធាត់​ដល់​ទៅ ២៧ ទៅ ៣០%។ ក្ទម្ពទេស​ស្រួល​ដាំ ហើយ​ខែ​ប្រាំង​ខ្ទម្ពទេស​ដុះ ស្មៅ​ងាប់​ក្ទម្ពទេស​ដុះ ប៉ុន្តែ​សូម​កុំ​ឲ្យ​ស៊ី​ក្ទម្ពទេស​ឲ្យ​សោះ ព្រោះ​ស៊ី​ក្ពម្ពទេស​សុទ្ធ​វា​អាច​មាន​ជាតិ​ពុល​បន្តិចៗ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​គោ​ស្រងល់ ប៉ុន្តែ​បើ​ឲ្យ​ស៊ី​ក្ទម្ពទេស ផ្លែ​ក្ទម្ពទេស​ខ្ចីៗ​លាយ​ជាមួយ​ស្មៅ លាយ​ជាមួយ​ចំបើង​ល្អ ហើយ​វា​ជួយ​ជម្រុះ​ជាតិ​ដង្កូវ​ព្រូន​ចេញ​ពី​គោ​ទៀត ព្រោះ​អី​ផ្លែ​ក្ពម្ទទេស​វា​ជា​ជាតិ​ពុល​តិចៗសម្រាប់​ទម្លាក់​ព្រូន​ថែម​ទៀត»

ក្រៅ​ពី​នេះ​ដើម្បី​បំប៉ន​គោ​ឲ្យ​ធំ​ធាត់​លោក​ប្រធាន​វិទ្យាស្ថាន​សន្តិភាព​និង​អភិវឌ្ឍន៍ សរុប​សេចក្តី​ស្តី​ពី​ចំណី​គោ​ថា ៖ «ស៊ី​ស្មៅ​ច្រើន​មុខ​ទាំង​ស្មៅ​រឹង​ស្មៅ​ទន់ ហើយ​លាយ​ក្ទម្ពទេស ស្លឹក​ក្ទម្ពទេស ទាំង​ខ្ចី​ទាំង​ចាស់ ជួល​កាល​កាច់​ដោយ​ទាំង​មែក​ខ្ចីៗ ដោយ​ទាំង​ផ្លែ​ខ្ចីៗ​មក​ឲ្យ​គោ​ស៊ី​ផង។ មិន​ដឹង​ជា​ជ្រុះ​ព្រូន​ពី​កាលណា​ទេ ប៉ុន្តែ​វា​ធាត់​ល្អ ហើយ​ម្សៅ​ដំឡូង​មី​ក៏​អ៊ីចឹង​ដែរ លាយ​ជាមួយ​នឹង​ចំណី​គោ ឲ្យ​គោ​ធាត់​ល្អ។ ស្លឹក​ដំឡូង ត្រួយ​ដំឡូង គោ​ចូល​ចិត្ត​ស៊ី កាច់​ស្រស់​មក​ហាល​ថ្ងៃ ២​ម៉ោង​ឲ្យ​ស្រពាប់ បាន​យក​មក​លាយ​ជាមួយ​ចំណី ប្រហែល​ជា​ស្លឹក​ដំឡូង ១៥ ទៅ​២០​ភាគ​រយ ចំណី ៨០% គោ​ធាត់​ដែរ ពីព្រោះ​អី​វា​មាន​ប្រូតេអ៊ីន​ដល់​ទៅ ២៧-​២៨% នេះ​ការ​ពិសោធ​របស់​ខ្ញុំ»

ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ចិញ្ចឹម​គោ​នេះ លោក នូវ កាស៊ី នៅ​មាន​បច្ចេកទេស និង​ល្បិច​ចិញ្ចឹម​ផ្សេងៗ​ច្រើន​ទៀត ដូចជា​ការ​ជ្រើស​រើស​កូន​គោ ការ​ថែ​ទាំ​ឲ្យ​មាន​សុខភាព​ល្អ ការ​ឲ្យ​អាហារ​គោ​មេ ។ល។ ដែល​នឹង​លើក​យក​មក​ជម្រាប​នៅ​គ្រា​ក្រោយ៕