សេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រាន់ដែលស្តេចថៃ ព្រះចៅភូមិផុន អាឌុនដេត ទ្រង់បានណែនាំឲ្យប្រជាពលរដ្ឋយកទៅបដិបត្តិ សង្កត់ធ្ងន់លើការពឹងពាក់ខ្លួនឯងជាសំខាន់។
ខ្ញុំបាទបានលើកយកបច្ចេកទេសធ្វើចម្ការចម្រុះដំណាំ ដែលលោក សុំប៊ូន ស៊ីស៊ុបាត់ កសិករថៃ នៅភូមិថៈណម ឃុំឆង់ម៉ៃកែវ ស្រុកធុងតាកូ ខេត្តឈុមផន នៃភូមិភាគទក្សិណ ប្រទេសថៃ ច្នៃប្រឌិតវិធីដាំ ដោយឲ្យឈ្មោះថា ចម្ការតាមបែបផ្ទះ ខនដូ ៩ជាន់មកជម្រាប ដើម្បីបង្ហាញជូនមិត្តអ្នកស្តាប់ថា ការដាំដំណាំច្រើនមុខ ផ្ញុកក្នុងទីតែមួយពុំមែនជារឿងដែលធ្វើមិនបាននោះឡើយ។
ម្យ៉ាងទៀតអ្នកដែលគិតថា ដាំដំណាំច្រើនយ៉ាងលាយគ្នាញឹកស្អេកស្កះ ដូចព្រៃញៀតស្បាត នឹងពុំបានផលទេនោះ ច្បាស់ជាយល់ច្រឡំហើយ ព្រោះថាចម្ការតែជាង ២ហិកតារកន្លះ របស់លោក សុំប៊ូន ជាគំរូស្រាប់ថា ការដាំដំណាំច្រើនមុខលាយឡំគ្នា ដោយគោរពតាមប្រភេទដំណាំ និងយ៉ាងមានប្រព័ន្ធច្បាស់លាស់នោះ វាជាការល្អទៅវិញទេ ព្រោះថារុក្ខជាតិទាំងនោះ វាគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក គឺថាស្លឹកឈើ មែកធាងដំណាំខ្លះពុករលួយជួយឲ្យកើតជាមមោក ដីមានម្លប់ ជាំទឹក មានឫសដី ឬជន្លេនទ្រោកច្រើន ដីកាន់តែធូរ ដាំអី្វក៏ដុះរីកលូតលាស់ដែរ។
និយាយពីដំណាំប្រភេទរំដេង ខ្ជាយ ខ្ញី និងរមៀត លោក សុំប៊ូន បានប្រាប់ហើយថា លោកដាំនៅគ្រប់កន្លែងដែលដីនៅទំនេរ ហើយលោកបានឲ្យដឹងថា លោកជីកលក់ឲ្យរោងចក្រផលិតម្សៅមើមរុក្ខជាតិឱសថទាំងនេះ មួយសប្តាហ៍ម្តង រៀងរាល់សប្តាហ៍ គឺមានកុងត្រាផ្តល់ឲ្យគេទទួលទិញឥតដាច់។
សួរថាបើតម្លៃលើទីផ្សារធ្លាក់ចុះ តើមានបញ្ហាអ្វីនឹងផលិតផលទាំងនេះដែរទេ? លោក សុំប៊ូន ស៊ីស៊ុបាត់ មានប្រសាសន៍ថា ៖ "ខ្ជាយបើមិនជីកវាក៏មិនបង្កជារឿងឲ្យក្តៅក្រហាយអ្វីដែរ។ ឆ្នាំនេះបានប៉ុណ្ណេះ គឺក្នុងមួយគុម្ពជីកបានប្រមាណ ១គីឡូក្រាម។ បើមិនជីកវា ទុកដល់ឆ្នាំក្រោយ មិនមែនបាន ២គីឡូទេ គឺបានដល់ទៅ ៣ ឬ ៤គីឡូឯណោះ។ វានឹងរីកធំធាត់ទ្វេគុណ ២ ទៅ ៣ដង ហើយបើទុក ៣ឆ្នាំ មួយគុម្ពដដែលនេះនឹងផ្តល់ផលដល់ទៅ ១០គីឡូក្រាម"។
ក្នុងចម្ការដែលលោក សុំប៊ូន សន្មតថា ជាផ្ទះខនដូ ៩ជាន់នេះ យើងបានឮហើយថាមានជាន់ទី១ ដែលជាស្រះទឹកសម្រាប់ស្រោចដំណាំផង ចិញ្ចឹមត្រីផង និងដាំឈូក ព្រលិត និងត្រកួនផង។ ជាន់ទី២ គឺពពួកដំឡូងនិងរុក្ខជាតិមើម ឬប្រទាលនានា ដូចជា រំដេង ខ្ញី ខ្ជាយ រមៀតជាដើម។ ទី៣ គឺបន្លែបង្ការ ស្ពៃ ខាត់ណា ម្ទេស ស្លឹកគ្រៃ ។ល។ ទី៤ គឺក្រូចចិន ហៅក្រូចមាស ដែលផ្តល់ចំណូល ១ថ្ងៃ ប្រមាណ ២.០០០បាត។ ទី៥ ដាំចេកកាប់លក់រាល់អាទិត្យ។ ទី៦ គឺទុរេនជាង ៧០០ដើម ដើមស្លា ជាង ១០០ដើម ឈើហូបផ្លែ ដូចជាឡងកង ៥០ដើម លាំងសាត ៥០ដើម មង្ឈុត ១០០ដើម និងក្រូចថ្លុង ក្រូចពោធិ៍សាត់ ជាច្រើនទៀត។
នៅជាន់ទី៧ លោក សុំប៊ូន ដាំម្រេចពូជល្អ ដោយប្រើដើមឈើធំៗ មានទុរេន ឈើខ្លឹមជាជន្លង់។ បានសេចក្តីថា ក្នុងចម្ការនេះ លោក សុំប៊ុន មិនដាំត្រឹមតែបន្លែបង្ការ ទុរេន និងឈើហូបផ្លែ តែប៉ុណ្ណោះទេ លោកដាំរហូតដល់ឈើខ្លឹមថែមទៀត ដែលលោកចាត់ថាជាជាន់ទី៨ នៃចម្ការផ្ទះខនដូ ៩ជាន់នេះ។ ឈើខ្លឹមទាំងនេះ គឺជាវិភាគទានរបស់កសិករថៃរូបនេះចំពោះការការពារបរិស្ថាន និងទប់ស្កាត់កំណើនកម្ដៅផែនដី ដែលគេហៅថា Global warming ធ្វើឲ្យបានមកនូវម្លប់ និងភាពត្រជាក់ត្រឈឹងត្រឈៃ។ ក្រៅពីនេះដើមឈើធំៗ ដូចជាបេង ស្រឡៅ ផ្ចឹក ធ្នង់់ គគីរ ដែលលោកដាំពង្រាយក្នុងចម្ការ គឺជាប្រាក់សន្សំទុកក្នុងធនាគាររុក្ខជាតិសម្រាប់អនាគតទៀតផង។
លោក សុំប៊ូន បានដាំឈើខ្លឹមទាំងអស់ជាង ១.៣០០ដើម ដែលពូជបានពីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ នៃក្រសួងកសិកម្ម ៖ "ដាំដើមឈើនិងដាំទុរេនខុសគ្នាត្រង់ដែលថា ដាំទុរេនយើងត្រូវស្រោចទឹកវា តែដាំឈើខ្លឹមយើងពឹងឲ្យទេវតាចិញ្ចឹម។ ដាំហើយយើងមិនបាច់ដាក់ជី មិនបាច់ស្រោចទឹក មិនបាច់ដាក់អ្វីវាទាំងអស់ តែវាធំលូតលាស់រៀងរាល់ថ្ងៃ។ យោងតាមស្ថិតិ ក្រោយទូទាត់លាត់សើយហើយ ឃើញថា វាធំមួយថ្ងៃ ៣បាត។ ថ្ងៃណាមួយ បើយើងហត់នឿយ យើងក៏អាចទៅវិស្សមកាលកំសាន្តនៅទីណាក៏បាន ដើមឈើវារីកលូតលាស់រាល់ថ្ងៃមិនបាច់ព្រួយបារម្ភពីវាឡើយ។ យើងដាំវាធ្វើជាជន្លង់ម្រេចក៏បាន។ រឿងកាប់វាយើងមិនបាច់គិតទេ គឺទុកវាជាមរតកដល់កូនចៅ។ ទុកឲ្យកូនចៅគេកាប់វាទៅចុះ យើងមិនបាច់កាប់វាទេ។ តែបើ ២០-៣០ឆ្នាំទៀត យើងមិនទាន់ស្លាប់ ថ្ងៃណាមួយចង់ទៅលេងប្រទេសជប៉ុន ឬទស្សនាកំសាន្តជុំវិញពិភពលោក យើងអាចកាប់តែ ២ដើម លក់បានប្រាក់រាប់ម៉ឺនសម្រាប់ជារង្វាន់ដល់ជីវិតយើង។ មានជាង ១ពាន់ដើម កាប់តែ ២ដើម វាមិនអស់ទេ បើកាប់រួចដាំជំនួសវិញភ្លាមនោះ"។
មកដល់ជាន់ទី៩ ដែលជាជាន់កំពូលនៃចម្ការបែបផ្ទះខនដូ របស់លោក សុំប៊ូន គេឃើញមានដើមឈើលូតស្រឡូនជាច្រើនដើម។
លោក សុំប៊ូន អធិប្បាយដូច្នេះ ៖ “ទាំងអស់នេះគឺដើមឈើទាល ជាជាន់ទី៩។ យើងទើបនឹងដាំបានមួយឆ្នាំ។ ឈើទាល គឺជាស្តេចនៃដើមឈើ មានកម្ពស់ប្រមាណ ៤០ម៉ែត្រ។ ក្នុងជីវិតរបស់ខ្ញុំ ហ្លួងគឺជារបស់ខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ជីវិតខ្ញុំ។ ខ្ញុំស្រឡាញ់ព្រះករុណាព្រះមហាក្សត្រ ហើយខ្ញុំចង់ធ្វើអ្វីម្យ៉ាងដើម្បីព្រះអង្គ។ ដូច្នេះក្នុងចម្ការនេះ ខ្ញុំមានគំនិតថា ត្រូវតែដាំដើមឈើទាលថ្វាយដល់ព្រះករុណា។ដូច្នេះហើយទើបជាន់នេះ ហៅថាជាន់ទី៩ ដែលជាជាន់កំពូល មានតម្លៃខាងផ្លូវចិត្តសម្រាប់ខ្ញុំជាទីបំផុត"។
លោក សុំប៊ូន មានប្រសាសន៍ថា ជីវិតមនុស្សយើងមានន័យ ឬអត់ មិនមែននៅនឹងចំនួនប្រាក់ក្នុងធនាគារនោះឡើយ តែនៅនឹងការពេញចិត្តនឹងអ្វីដែលខ្លួនមាន ដែលខ្លួនបានមកដោយក្តីសុច្ចរិត និងឧស្សាហ៍ព្យាយាម។ លោកធ្វើចម្ការប្រភេទដំណាំចម្រុះនេះ ដោយវីរិយភាពជាច្រើនឆ្នាំ រហូតដល់សងបំណុលគេអស់ក្លាយខ្លួនជាក្តុម្ពី មានមុខមានមាត់ មានប្រាក់ចំណូលឥតដាច់រាល់ថ្ងៃ រាល់អាទិត្យ រាល់ខែ និងរាល់ឆ្នាំ។
លោក សុំប៊ូន មានប្រសាសន៍ដូច្នេះ ៖ "ឧត្តមគតិរបស់ខ្ញុំ គឺធ្វើចម្ការដើម្បីស៊ីចុក ស៊ីចុកឆ្អែតហើយខ្ញុំចែកចាយដល់អ្នកដទៃ រួចហើយយកទៅដោះដូរមុននឹងលក់ចេញជាទំនិញ"។
តើលោក សុំប៊ូន នៅមានការយល់ដឹងពីមូលហេតុអ្វីទៀត ដែលធ្វើឲ្យកសិករភាគច្រើនពុំអាចមានជីវភាពធូរធារបាននោះ?
អង្គការសេដាក់គ្រោងនាំអង្ករសរីរាង្គទៅទីផ្សារអឺរ៉ុបនិងអាមេរិក
ផលដំណាំសណ្ដែកសៀងនៅរតនគិរីខូចខាតប្រមាណ៥០%
សង្គមស៊ីវិលអំពាវនាវឲ្យកសិករដាំស្រូវដោយប្រើប្រាស់ជីធម្មជាតិ
អ្នកជំនាញនិងពលរដ្ឋបារម្ភខ្លាចបាត់បង់ពូជឃ្មុំ
សារសំខាន់នៃការចិញ្ចឹមបង្កងក្នុងស្រែ
សមាគមរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវខកខានក្នុងការនាំអង្ករចេញទៅហុងកុង
កសិករខ្មែរទៅទស្សនកិច្ចសិក្សានៅខេត្តសុរិន្ទរបស់ថៃ
ឧទាហរណ៍ក្នុងការអនុវត្តកសិកម្មលាយផ្សំក្នុងកសិដ្ឋានគ្រួសារ (ភាគ២)
ឧទាហរណ៍ក្នុងការអនុវត្តកសិកម្មលាយផ្សំក្នុងកសិដ្ឋានគ្រួសារ (ភាគ១)