ក្រុមកសិករផលិតបន្លែសរីរាង្គអះអាងថា ដាំបន្លែប្រើដីដាំដុះតូចជាងដាំស្រូវប្រើពលកម្មតិចជាងធ្វើស្រែចំណាយដើមទុនតិច ប្រើទឹកតិច និងអាចដាំបានគ្រប់រដូវ។ លើសពីនេះបន្លែអាចប្រមូលផលបានលឿនជាងប្រមូលផលស្រូវ ហើយលក់បន្លែបានថ្លៃជាងលក់ស្រូវ។
កសិករមួយរូបនៅក្នុងខេត្តកំពត បង្ហាញពីការដាំជីរអង្កាមដោយអះអាងថា ទទួលប្រាក់ចំណូលច្រើន និងសំបូរទីផ្សារ។ តើគាត់ដាំជីរអង្កាមនោះបែបណាសម្រាប់នាំទៅទីផ្សារ?
ជីរអង្កាមគេមិនសូវឃើញមានអ្នកដាំច្រើនដូចជីរនាងវងទេ នៅក្នុងតំបន់ដាំបន្លែនៃខេត្តកណ្ដាល។ ក៏ប៉ុន្តែជីរអង្កាមឃើញដាំច្រើននៅតំបន់រមណីយដ្ឋានភ្នំឈ្ងោក ក្នុងស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត។
នៅជុំវិញរមណីយដ្ឋានភ្នំឈ្ងោក ក្នុងឃុំត្រពាំងព្រីង ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត សំបូរចំការបន្លែតូចធំដាំក្បែរមាត់ទឹកជាប់ជើងភ្នំនោះ។
លោក កឹម ប្រិល រស់នៅភូមិបុស្សត្របែក ឃុំត្រពាំងព្រីង ស្រុកទឹកឈូរ ខេត្តកំពត។ លោកជាប្រធានក្រុមកសិករដាំបន្លែសរីរាង្គនៅជាប់រមណីយដ្ឋានភ្នំឈ្ងោក។
លោកអះអាងថា គាត់បានចំណូលក្រាស់ក្រែលពីលក់ជីរអង្កាម។ ទន្ទឹមនោះទីផ្សារ លក់ចេញជីរអង្កាមក៏សំបូរ៖ «ធ្វើស្រែនិងដាំបន្លែគឺខុសគ្នាច្រើន ព្រោះថា បន្លែយើងចំណាយដីតូច តែបានទិន្នផលច្រើន។ បើស្រូវយើងទាល់តែមានដីធំ ហើយបានទិន្នផលតិចជាងបន្លែ។ បើបន្លែគឺបានលក់រៀងរាល់ថ្ងៃរៀងរាល់ខែតែម្ដង លក់បានលក់រហូត ហើយចំណេញច្រើនជាងស្រូវ ឆ្ងាយណាស់»។
លោកឲ្យដឹងថា ជីរអង្កាមត្រូវដាំលើករង។ ការលើករងដាំជីរ គឺភ្ជួរ ឬកាប់ផ្លាក់ដីមួយចបៗ ហើយដំបំបែកដីឲ្យម៉ត់ លើកជារងកម្ពស់ ១តឹក យកក្បាលរង ៨តឹក បណ្ដោយតាមដីដែលមាន។ នៅរឹមផ្នែកខាងៗនៃរងត្រូវទប់ដីឲ្យខ្ពស់ជាងដីកណ្ដាលរង។ ដីកណ្ដាលរងត្រូវពង្រាបវាឲ្យស្មើដើម្បីឲ្យទឹកស្រោចទៅវាដក់ក្នុងដីបានច្រើនម៉ោង។
លោកបន្តថា ដំណាំជីរអង្កាម គឺដាំលើករងដូចដាំបន្លែដទៃដែរ៖ «អត់មានគ្រាប់ទេអានឹង គេដាំដូចដំឡូងជ្វាអ៊ីចឹង អានឹងភាគច្រើនគេកាត់វាយកទៅដាំតែម្ដង»។
នៅពេលលើករងរួចត្រូវរើសពូជជីរអង្កាមមកដាំ ពូជជីរនោះ គេអាចដាំទងក៏បាន ឫសក៏បាន។ ជីរអង្កាមគេមិនដាំគ្រាប់ដូចជីរនាងវង និងបន្លែដទៃ ដែលសាបគ្រាប់ពូជឲ្យវាដុះសិន បានដកយកកូនយកទៅដាំនោះទេ។ លោកបន្តថា ជីរអង្កាម គឺដាំទងដូចដាំដំឡូងជ្វាដែរ។ លោកថា ដំណាំជីរអង្កាមគឺសត្វល្អិតមិនស៊ីទេ។ ទន្ទឹមនោះ ជីរអង្កាមជាដំណាំងាយថែទាំ ហើយឆាប់ប្រមូលផល៖ «ជីរគ្រប់មុខដែរ។ មានជីរអង្កាមជីរនាងវង អានឹងវាអត់សូវនឿយថែទាំ ហើយអត់មានដង្កូវស៊ី»។
លោក កឹម ប្រិល បន្តថា មុននឹងដាំជីរអង្កាមត្រូវរើសពូជមកដាំ។ ពូជជីរអង្កាមលំបាករកដែរពីដំបូង ព្រោះជីរនោះ មិនសូវមានអ្នកដាំ ដោយសារមិនសូវមានអ្នកនិយមទទួលទាន។ ប៉ុន្តែក្រោយពីថ្មីៗមានក្រុមវិទ្យាសាស្ត្រគេផ្សាយថា ជីរអង្កាមអាចធ្វើឱសថព្យាបាលរោគមួយចំនួនមកទីផ្សារជីរអង្កាមក៏ឡើងថ្លៃ ព្រោះខ្សត់អ្នកដាំ៖ «ស្រួលដាំជាងបន្លែឆ្ងាយតែម្ដង ជីរអង្កាម ហើយឆាប់បានប្រមូលផលណាស់។ មួយរងៗបានច្រើនដែរ បើ ១គីឡូ ៨០០០ អាចបាន ២០ម៉ឺនជាងទៅ ៣០ម៉ឺនអី»។
លោក កឹម ប្រិល ឲ្យដឹងថា ការដាំជីរអង្កាមនៅខេត្តកំពតនេះ ច្រើនយកពូជ បន្តពីគ្នា។ គាត់ដាំ ជីរអង្កាមបាន គឺអ្នកភូមិមកសុំចែកធ្វើពូជ។ គាត់កាត់ដៃវាបែកពីដើមលក់ឲ្យគេ ហើយគេយកទៅ
ដាំបន្ត ក៏រីកជាចំការដាំជីរអង្កាមច្រើន ខណៈតម្លៃជីរអង្កាមឡើងថ្លៃ ១គីឡូចាប់ពី ២ដុល្លារឡើងទៅ៖ «ជីរបើយើងដាំចង់បំបែកវាច្រើន យើងជីរកយកឬសវា ហើយឬមួយអាដៃវាវែងៗ យកទៅដាំ ហើយក្រោយពីដាំបាន ៣ ទៅ ៤ថ្ងៃ យើងអាចស្រោចជីរទឹកវា។ ជីរទឹកមានផ្សំពីទឹកនោមគោក ហើយនិងកូនត្រីនៅសមុទ្ទហ្នឹង អាហ្នឹងជាជីរល្អ ជាជីរបំប៉ន ហើយយើងប្រើដីឆៅ ដីដំបូក។ ពេលយើងកាត់ហើយ កាត់ម្ដង យើងអាចរោយដីពីលើ លុបវាឲ្យជិតតែម្ដង ដើម្បីឲ្យវាលូតលាស់ល្អទៀត ជីរអង្កាមអីហ្នឹង»។
លោក កឹម ប្រិល បន្តថា ជីរអង្កាមមិនសូវមានអ្នកដាំច្រើន ព្រោះតែជីរនោះ វាមិនអាចលូតលាស់ល្អនៅពេលអ្នកដាំប្រើជីរគីមីលើវា។ ជីរអង្កាមភាគច្រើនវាដុះល្អនៅពេល អ្នកដាំប្រើដីដំបូក និងមេជីរប៉ុស្តិ៍ទឹកផ្សំពីធម្មជាតិ។ លោកបន្តថា ដោយសារតែជីរអង្កាមមិនសូវមានអ្នកដាំទើបទីផ្សារទិញលក់ជីរនេះវាឡើងថ្លៃខ្លាំងជាងជីរនាងវង ពី ១ដុល្លារ ទៅ ២ដុល្លារ ក្នុង ១គីឡូក្រាម។
លោកថា អ្នកដាំជីរនាងវង គឺគេដាំស្ទើរគ្រប់ខេត្ត ប្រើដីច្រើនហិកតារ ព្រោះជីរនោះ គេប្រើប្រាស់ច្រើនអាចប្រើជីរគីមី បំប៉នការលូតលាស់របស់វា។ តែបើធៀបនឹងជីរអង្កាមគេប្រើប្រាស់តិច ប៉ុន្តែមានតម្លៃជួញដូរខ្ពស់ជាងជីរនាងវង។ ចំណែករយៈពេលប្រមូលផល គឺ ១៥ថ្ងៃ ក្រោយការដាំ។ ជីរអង្កាម គាត់កាត់លក់មួយគីឡូក្រាមថ្លៃ ២ដុល្លារ ទៅ ២,៥០ដុល្លារ៖ «ចាប់កាត់ទៅ កន្លះខែ ១៥ថ្ងៃ បានកាត់ទៀតហើយ មួយគីឡូឥឡូវជាមធ្យមលក់ ៨០០០។ រាល់ថ្ងៃហ្នឹងសេដាក អត់ទិញទេជីរហ្នឹង បើលក់អត់ដាច់។ អ៊ីចឹងលក់នៅទីផ្សារក្នុងស្រុក នៅបៀតផ្ទះ ៨០០០ ឬមួយ ៩០០០ វាឡើងចុះៗទីផ្សារនោះ»។
ចំពោះវិធីដាំជីរអង្កាម លោកពន្យល់ថា លើករងរួច ត្រូវបំបែកដីឲ្យម៉ត់ ស្រោចមេជីរទឹកក្នុងរង ឬហៅថា ជីរទ្រាប់បាត ឲ្យសព្វក្នុងដីបំបែករួច។ បន្ទាប់មក យកទងជីរអង្កាមពូជទៅដាំទុកគម្លាតពីទងមួយទៅមួយចម្ងាយមួយចំអាម ឬ ២,៥តឹក។ ពេលវេលាយកជីរទៅដាំ គឺនៅពេលល្ងាចយកដៃស្ទាបដីរង បើវាត្រជាក់ចាំដាក់ទងជីរពូជកប់ក្នុងរង។ ប៉ុន្តែហាមដាំជីរនៅពេលថ្ងៃក្តៅ ព្រោះជីរ ជាអាហារស្លឹក វាឆាប់ស្រពោន។ បើដាំនៅពេលល្ងាចទើបល្អ ព្រោះក្រោយពីដាំ វាត្រូវទឹកសន្សើមនៅពេលយប់ គឺដើមវានៅតែស្រស់។ លុះដល់ព្រឹកឡើង ទម្រាំថ្ងៃរះពេញកម្ដៅខ្លាំង គឺម៉ោងប្រមាណ ៩ព្រឹកដែរមានរយៈពេលយូរម៉ោងដែរ អាចឲ្យដើមជីរមិនស្រពោន។ ដូច្នេះការដាំពេលល្ងាច គឺវាជួយឲ្យដើមជីរពង្រឹងដើមលូតបានច្រើនម៉ោង ក្នុងអាកាសធាតុ ត្រជាក់ល្មម។
លោក កឹម ប្រិល៖ «យើងមើល យើងអ្នកដាំយើងដឹងទំហំគម្លាតមួយគុម្ពៗយើងដាំនឹងប្រហែលជា ២តឹកកន្លះ។ ក្នុងមួយរងយើងដាំ ៤ជួរ ក្បាលប្រហែលជា ៨តឹក ហើយបណ្ដោយតាមដីយើងមាន។ បើដីយើង ៣០ម៉ែត្រ ដាំ ៣០ម៉ែត្រទៅ បើដាំលាត ២០ម៉ែត្រ ដាំ ២០ម៉ែត្រទៅ»។
លោក កឹម ប្រិល ឲ្យដឹងថា ជីរអង្កាមត្រូវការទឹកស្រោចតែមិនច្រើនទេ។ ចំការគាត់ទំហំ ១០អារក្នុង ១ថ្ងៃ គាត់រែកទឹកស្រះស្រោចរងជីរអស់តែ ២០អម្រែកទេ។ នៅពេលកាត់ជីរលក់ គាត់ដាក់ដីដំបូកពីលើដើមជីរ ដើម្បីឲ្យដីដំបូកវាចិញ្ចឹមដើមវិញ។ លោកបន្តថា គាត់ដាំជីរអង្កាម ១០រង។ រងនីមួយៗក្បាល ៨តឹក បណ្ដោយ ៣០ម៉ែត្រ និងរងខ្លះបណ្ដោយ ២០ម៉ែត្រ។ គាត់អាចកាត់ជីរអង្កាមលក់រាល់ថ្ងៃក្រោយពីដាំទងវាបាន ១៥ថ្ងៃ និងគ្រាន់តែថែមដីដំបូកពីលើកន្លែងដែលកាត់វាលក់។
អ្នកលក់ជីរគ្រប់មុខបោះដុំនៅផ្សារដើមគរ ឲ្យដឹងថា ជីរអង្កាមលំបាករកទិញណាស់ នៅរដូវទឹកឡើង គាត់ទទួលពីគេមកក្នុងមួយគីឡូថ្លៃមួយម៉ឺនរៀល ទើបគាត់លក់ជីរអង្កាមទៅអ្នកទិញទទួលទានវិញ ១គីឡូ ថ្លៃ ៣ដុល្លារ អាចចំណេញបាន ១គីឡូបាន ២ពាន់រៀល៖ «ជីរអង្កាមយកមកពីខាងយើងកៀនស្វាយ វត្តក្នុង ហួសច្បារអំពៅទៅទៀត អត់សូវមានទេខែហ្នឹង ១គីឡូមួយម៉ឺនចូលហើយ»។
លោកស្រីបន្តថា ជីររអង្កាមថ្លៃជាងគេ បើជីររនាងវងគាត់លក់ចេញ ១គីឡូតែ ៤ពាន់រៀល ស្មើ ១ដុល្លារ បើជីររសាំងហ៊ុំ សម្រាប់ហូបជាមួយពងទាកូន អាចលក់បាន ៥០០០រៀលមួយគីឡូក្រាម បើជីរថ្ពាល់ត្រី ឬហៅថា ជីររចៅកា គេច្រើនយកវាទៅញ៉ាំ ឬធ្វើជាល្បោយនំបញ្ចុក បាញ់ឆែវ ជីររនោះគាត់លក់មួយគីឡូក្រាម ៤ពាន់រៀលដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។