គ្រូពេទ្យដែលធ្វើការទាក់ទងនឹងជំងឺមហារីក និយាយថា ជំងឺមហារីក គឺជាជំងឺមួយដែលមនុស្សទូទាំងពិភពលោក ត្រូវប្រឈមមុខខ្លាំងទាំងពេលបច្ចុប្បន្ន និងពេលអនាគត។ ក្នុងចំណោមនោះ ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ក៏ប្រឈមមុខខ្លាំងដែរ។
ក្នុងនាទីសុខភាពប្រចាំសប្ដាហ៍នេះ លោក ឡេង ម៉ាលី មានសេចក្ដីរាយការណ៍ជុំវិញស្ថានភាពជំងឺមហារីកនៅកម្ពុជា។
គ្រូពេទ្យឯកទេសផ្នែកជំងឺមហារីកនៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត លោកវេជ្ជបណ្ឌិត គួយ សំណាង ឲ្យដឹងថា ស្ថានភាពជំងឺមហារីកនៅប្រទេសកម្ពុជា ក៏រកឃើញច្រើនដែរ។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិតបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ផ្នែកជំងឺមហារីកនៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត រកឃើញជំងឺមហារីកភាគច្រើនដែលនាំមុខគេ គឺជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន៖ «ខ្ញុំសូមជម្រាបប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ថា នៅក្នុងផ្នែកជំងឺមហារីកនៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត យើងបើកដំណើរការតាំងពីឆ្នាំ២០០៣ រហូតមកដល់ពេលនេះ គឺ ១១ឆ្នាំហើយ ហើយស្អីដែលយើងជួបច្រើនជាងគេក្នុងរយៈពេល ១១ឆ្នាំហ្នឹង គឺជំងឺមហារីកមាត់ស្បូនទី១។ ទី២ គឺមហារីកសុដន់។ ទី៣ គឺជំងឺមហារីកបំពង់ក ច្រមុះ បានន័យថាឈឺនៅក្នុងរង្វង់មាត់។ បន្ទាប់មក គឺមហារីកថ្លើម មហារីកពោះវៀន មហារីកសួត គឺវាមានលំដាប់រៀងតមក។ អាហ្នឹង គឺស្ថិតិដែលយើងជួបក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំ គឺយើងស្រង់ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់២០១៣»។
មូលហេតុ៖
ទាក់ទងនឹងមូលហេតុដែលបង្កឲ្យកើតជំងឺមហារីក លោកវេជ្ជបណ្ឌិត គួយ សំណាង ពន្យល់ថា គេមិនអាចកំណត់ថា ជំងឺមហារីកជាទូទៅបណ្ដាលមកពីអ្វីមួយឲ្យជាក់លាក់ទេ គឺអាស្រ័យទៅតាមប្រភេទនៃជំងឺមហារីកនីមួយៗ៖ «ជំងឺរបេងវាមកពីមេរោគរបេង អាហ្នឹងគឺពិត។ ជំងឺអេដស៍មកពីវីរុសមួយគេហៅថា ហ៊ីវ (HIV)។ ប៉ុន្តែសម្រាប់មហារីក គឺមហារីកមួយវាមានកត្តាបង្ករបស់វាមួយពិតប្រាកដ។ វាមានកើតរបស់វាមួយពិតប្រាកដ។ អ៊ីចឹង យើងមិនអាចនិយមន័យមហារីករួមបានទេ។ យើងនិយាយបានថា ឧទាហរណ៍មហារីកស្បូន មហារីកមាត់ស្បូន មហារីកដៃស្បូន គ្រាន់តែខ្ញុំលើកឧទាហរណ៍ថា នៅក្នុងសរីរាង្គបន្តពូជរបស់ស្ត្រីហ្នឹង មានបីខុសគ្នា។ អ៊ីចឹងនិយមន័យរួមដែលយើងអាចឲ្យហ្នឹង គឺយើងមិនអាចឲ្យបានទេ។ ប៉ុន្តែដោយឡែកនៅក្នុងនេះ ខ្ញុំលើកយកជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន ដែលយើងតែងជួបញឹកញាប់ ហើយខ្ញុំគិតថា នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត ក៏អ៊ីចឹង នៅក្នុងស្រុកយើងក៏អ៊ីចឹង...»។
រោគសញ្ញា៖
លោកវេជ្ជបណ្ឌិតថ្លែងថា នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាអ្វីឲ្យអ្នកជំងឺដឹងទេ៖ «ខ្ញុំគិតថា អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរដាក់ឈ្មោះថា មហារីកហ្នឹង គឺត្រូវអត់ខុសទេ។ ជំងឺហ្នឹងវារីក។ សួរថា នៅពេលដែលវាចាប់ផ្ដើមរីក វាមានរោគសញ្ញា ឬអត់? អត់មានទេ។ ខ្ញុំសុំជម្រាបទៅសាធារណជនឲ្យជ្រាបថា ជំងឺមហារីក បើសិនជាយើងចាំដល់ពេលវាឈឺ គឺវាហាក់ដូចជាចង់ហួសពេលហើយ។ អ៊ីចឹងហើយបានជានៅក្នុងកម្មវិធីប្រយុទ្ធប្រឆាំងជំងឺមហារីក គេមានពាក្យមួយ គេមានដំណាក់កាលមួយដែលគេថា ត្រូវតែធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យទៅលើជំងឺមហារីក នៅដំណាក់កាលភ្លាមៗ។ បានន័យថា យើងរកមើលជំងឺមហារីកនៅដំណាក់កាលតិច។ នៅពេលហ្នឹងយើងអាចជួយអ្នកជំងឺ ព្យាបាលទៅតាមបែបបទបច្ចេកទេស គឺអ្នកជំងឺអាចទទួលបានលទ្ធផលជា»។
ក៏ប៉ុន្តែ ចំពោះជំងឺមហារីកមាត់ស្បូនវិញ អាចមានរោគសញ្ញាមួយចំនួននៅពេលដែលជំងឺនេះមានស្ថានភាពធ្ងន់បន្តិច៖ «ជាធម្មតា វាប្រាកដជាមានធ្លាក់ឈាមហើយ ដែលជារោគសញ្ញាមានច្រើនជាងគេបំផុត។ បន្ទាប់មកវាអាចមានឈឺចង្កេះ វាអាចពិបាកនោម វាអាចធ្លាក់ទឹកស ឬទឹកស្អីតាមទ្វារមាស។ ប៉ុន្តែរោគសញ្ញាទាំងអស់ហ្នឹងយើងសួរថា បើសិនជាយើងឃើញអ៊ីចឹង យើងសង្ឃឹមថា យើងអាចព្យាបាលអ្នកជំងឺបានជាមួយរយភាគរយ ឬអត់? ខ្ញុំឆ្លើយថាអត់ទេ បានន័យថា គឺជាដំណាក់កាលមួយ ខ្ញុំអាចថាត្រឹមពាក់កណ្ដាលចុះ។ មហារីកមាត់ស្បូន ខ្ញុំចែកវាជាដំណាក់កាលទី១ ទី២ ទី៣ និងទី៤ ហើយនៅពេលដែលមានរោគសញ្ញាទាំងអស់ដែលខ្ញុំបាននិយាយហ្នឹង គឺមិនតិចជាងដំណាក់កាលទីពីរទេ ហើយដំណាក់ទី២ យើងព្យាបាលអាចជា អាចអត់ គ្រាន់តែលទ្ធភាពជាវានៅមានច្រើន។ បើសិនជាដំណាក់កាលទី៣ លទ្ធភាពជាវាតិចទៀត។ ដំណាក់កាលទី៤ លទ្ធភាពជា គឺអត់»។
ការរកឲ្យឃើញជំងឺមហារីក៖
ដើម្បីព្យាបាលឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ គឺចាំបាច់ត្រូវធ្វើតេស្ត ឬពិនិត្យស្បូនឲ្យបានទាន់ពេល ដែលនៅដំណាក់កាលដំបូងៗ។
ការពារព្យាបាល៖
រីឯការព្យាបាលវិញ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត គួយ សំណាង មានប្រសាសន៍ថា ផ្នែកជំងឺមហារីកនៃមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត មានវិធីព្យាបាលមហារីកដោយថ្នាំ ការវះកាត់ និងបាញ់កាំរស្មី។ ការព្យាបាលជំងឺនេះមានវិធីសាស្ត្រចម្រុះ៖ «នៅក្នុងផ្នែកជំងឺមហារីកមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត គឺយើងមានផ្នែកសម្រាក យើងមានផ្នែកពិគ្រោះជំងឺ ហើយមួយទៀត គឺយើងមានផ្នែកព្យាបាលដោយកាំរស្មី។ អាហ្នឹង គឺជាផ្នែកសំខាន់ដែលគ្រប់កន្លែងដែលបើកព្យាបាលជំងឺមហារីក បើសិនជាអត់មានម៉ាស៊ីនព្យាបាលកាំរស្មី ហាក់ដូចជាខ្វះដៃមួយ ព្រោះអីការព្យាបាលហ្នឹង គឺជាវិធីមួយបន្ទាប់ពីការវះកាត់។ ខ្ញុំសូមជម្រាបថា ការព្យាបាលជំងឺមហារីក មិនមែនពឹងផ្អែកទៅលើការព្យាបាលតែមួយមុខទេ គឺត្រូវព្យាបាលច្រើនមុខ ឬក៏ច្រើនឯកទេសរួមគ្នា។ ខ្ញុំសូមជម្រាបថា ការព្យាបាលជំងឺមហារីកជាគោលធំៗ ត្រូវមានការព្យាបាលដោយមានការវះកាត់ ត្រូវមានការព្យាបាលដោយកាំរស្មី ត្រូវមានការព្យាបាលដោយការចាក់ថ្នាំ យើងហៅថា ចាក់ថ្នាំគីមី ហើយក៏មានការព្យាបាលសម្រន់។ ពាក្យថាសម្រន់ហ្នឹង គឺយើងព្យាបាលអ្នកជំងឺហ្នឹងទទួលបានផាសុកភាពនៅក្នុងជីវិតជំងឺរបស់គាត់។ អាហ្នឹងចៀសអត់ផុត គឺត្រូវតែមាន»។
ការបង្ការ៖
ចំពោះវិធីបង្ការជំងឺមហារីក លោកវេជ្ជបណ្ឌិត គួយ សំណាង បញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ននេះមានថ្នាំសម្រាប់ចាក់បង្ការជំងឺមហារីកមួយប្រភេទ គឺមហារីកមាត់ស្បូន។ លោកបន្តថា ថ្នាំបង្ការនេះ គឺសម្រាប់តែយុវនារីនៅក្មេង ដែលមិនទាន់មានការរួមភេទ និងមិនទាន់ឆ្លងមេរោគ៖ «គឺគេសិក្សានៅស្រុកគេជឿនលឿន គេថាចាក់ពីក្មេងអាយុ ៩ឆ្នាំទៅដល់ ១៤ឆ្នាំ ដោយសារគេថា ពេលគេចាក់ហ្នឹង គឺគេចង់ចាក់ទៅលើស្ត្រី ឬយុវនារីមិនទាន់មានការរួមភេទ។ នៅពេលមិនមានការរួមភេទ បានន័យថា គេគិតថាអត់មានការឆ្លង អត់មានការប៉ះពាល់វីរុស។ ប៉ុន្តែបើយើងមើលមកស្រុកខ្មែរយើងវិញ យើងឃើញថាក្មេងណាស់ ៩ឆ្នាំនេះ។ អ៊ីចឹងគ្រូពេទ្យនៅស្រុកយើងហ្នឹងប្រហែលជាមានការច្នៃប្រឌិតខ្លះ អាចដល់ទៅអាយុច្រើនជាងបានគាត់ចាប់ផ្ដើមចាក់»។
ទោះជាដូច្នេះក្ដី លោកថា គ្រូពេទ្យអាចចាក់ថ្នាំបង្ការនេះដល់ស្ត្រីរៀបការហើយដែរ នៅពេលណាពិនិត្យទៅឃើញថា ស្បូនស្ត្រីនោះមិនទាន់ឆ្លងមេរោគ។ ក៏ប៉ុន្តែ ស្ត្រីដែលមានវ័យចំណាស់ចាប់ពី ៥០ឆ្នាំទៅ គ្រូពេទ្យនឹងមិនចាក់ថ្នាំបង្ការនេះទេ ពីព្រោះសកម្មភាពបង្កើតភាពស៊ាំចុះខ្សោយ ធ្វើឲ្យប្រសិទ្ធភាពទាប៖ «ទី២ សួរថា នៅពេលដែលយើងចាក់ ទម្រាំតែយើងហ្វ័រម៉ាស្យុង អង់ទីក័រ (Formation anticorps = បង្កើតអង្គបដិបក្ខ) នៅក្នុងខ្លួនយើងសម្រាប់ទប់របស់ស្អីចូលទៅក្នុងខ្លួនយើងបានឬអត់? យើងឆ្លើយថាអាចបាន អាចអត់។ មួយទៀត បើសិនជាគាត់ឆ្លងមេរោគហ្នឹងចូលក្នុងអាយុ៥០ បើសិនជាសុខភាពគាត់ល្អ ទម្រាំឈានទៅដល់គាត់ឈឺ គឺគាត់ត្រូវការពី ១០ ទៅ ១៥ឆ្នាំ។ សួរថា ក្នុងរយៈពេលហ្នឹងយើងចំណេញឬអត់? ខ្ញុំឆ្លើយថា ប្រាកដជាអត់ចំណេញទេ។ អ៊ីចឹងហេតុផលបីបួនហ្នឹងហើយ ទើបគេមិនចូលចិត្តចាក់ទៅលើស្ត្រីដែលមានវ័យចំណាស់ហើយ ដោយសារផលដែលយើងចាក់ហ្នឹង វាអត់បានផលអីគួរឲ្យកត់សម្គាល់ទេ។ អាហ្នឹងគ្រាន់តែជាការវិភាគរបស់គ្រូពេទ្យទាំងអស់ទេ។ ប៉ុន្តែបើតាមច្បាប់ទម្លាប់ អាំងឌីកាស្យុង (Indication) ដែលគេប្រាប់មកហ្នឹង គឺគេបានប្រាប់យើងតាំងពីមុនហើយ គឺចាក់ទៅស្ត្រីណា ដែលអត់ទាន់មានការរួមភេទ ហើយនៅក្មេង»។
ដំបូន្មាន៖
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត គួយ សំណាង ណែនាំថា ស្ត្រីគ្រប់រូបគួរទៅពិនិត្យឲ្យទាន់ពេល ឬនៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង កាលណាទុកដល់ដំណាក់កាលទី៣ ទី៤ គឺយឺតពេល។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិតឲ្យដឹងដែរថា ក្រសួងសុខាភិបាល នៅឆ្នាំ២០១៧ អាចនឹងដាក់កម្មវិធីចាក់ថ្នាំបង្ការជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន ដូចកម្មវិធីជាតិចាក់ថ្នាំបង្ការជំងឺដទៃទៀតដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។