ហេតុអ្វីបានជាអង្គការសុខភាពពិភពលោកប្រកាសដំឡើងឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ន អំពីការរាលដាលឆ្លងទ្វីបនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយថ្មីពីកម្រិត ៥ ដល់កម្រិត ៦ ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតនោះ?
កាលពីថ្ងៃ ១១ ខែមិថុនា ២០០៩ លោកស្រី ម៉ាហ្ការេត ឆង់ (Margaret Chan) អគ្គនាយិកានៃអង្គការសុខភាពពិភពលោកបានប្រកាសថា ពិភពលោកចូលដល់ដំណាក់កាលដំបូងនៃការរាលដាលឆ្លងទ្វីបហើយ ហើយយើងកំពុងពិនិត្យតាមដានយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នបំផុតនូវការឆ្លងរាលដាលនៃមេរោគគ្រុនផ្តាសាយ A(H1N1) នេះ។
ចំពោះភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ A(H1N1) លោកស្រីវេជ្ជបណ្ឌិតបញ្ជាក់ថា យោងតាមការជាក់ស្តែង ភាគច្រើននៃអ្នកជំងឺ គឺមានកម្រិតមធ្យម ហើយភាគច្រើននិងជាញឹកញាប់នោះ អ្នកជំងឺបានជាសះស្បើយដោយមិនចាំបាច់សម្រាកពេទ្យ ឬ ទទួលការថែទាំវេជ្ជសាស្ត្រផងទេ។
ទូទាំងសកលលោកចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារជំងឺនេះនៅទាប។ ចំពោះអ្នកឆ្លងវិញ ស្ទើរតែនៅគ្រប់តំបន់ គឺកើតចំពោះមនុស្សវ័យជំទង់ អាយុក្រោម ២៥ឆ្នាំ ដោយរួមទាំងអ្នកដែលមានសុខភាពល្អពីមុនមក និងអ្នកដែលមានជំងឺប្រចាំកាយ ឬ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។ លោកស្រីអគ្គនាយិកាអង្គការសុខភាពពិភពលោកបន្តថា នៅក្នុងប្រទេសខ្លះៗ ក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានឆ្លងជំងឺនេះ មានករណីប្រមាណ ២% ធ្ងន់ធ្ងរ ហើយច្រើនតែមានការវិវឌ្ឍយ៉ាងលឿនទៅដល់ការរលាកសួត ដែលគំរាមកំហែងដល់ជីវិត។
រីឯករណីធ្ងន់ធ្ងរនិងដល់ស្លាប់វិញ ភាគច្រើនជាមនុស្សធំពេញវ័យ អាយុចន្លោះ ៣០ឆ្នាំ និង ៥០ឆ្នាំ។ លោកស្រីវេជ្ជបណ្ឌិតក៏បញ្ជាក់ដែរថា តាមទំនង លំនាំនេះគឺខុសច្រើនណាស់ពីអ្វីដែលគេបានឃើញបានជួបប្រទះ ក្នុងពេលមានការឆ្លងគ្រុនផ្តាសាយធម្មតា ឬ ផ្តាសាយតាមរដូវដែលអ្នកស្លាប់ភាគច្រើនគឺជាមនុស្សវ័យចាស់នោះ។ ប៉ុន្តែករណីដែលធ្ងន់ធ្ងរជាច្រើន មិនមែនទាំងអស់នោះឡើយ កើតមានចំពោះអ្នកដែលស្ថិតក្រោមលក្ខខណ្ឌរ៉ាំរ៉ៃ។
យោងតាមទិន្នន័យដំបូងនិងមិនទាន់ពេញលេញ លក្ខខណ្ឌដែលឃើញជាញឹកញាប់នោះ រួមមានជំងឺទាក់ទងផ្លូវដង្ហើម ជាពិសេសអ្នកជំងឺហឺត អ្នកជំងឺទាក់ទងនឹងសរសៃឈាមក្នុងបេះដូង អ្នកកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម អ្នកដែលមានប្រព័ន្ធការពារជំងឺខ្សោយនិងអ្នកធាត់ពេក។ ជាមួយនោះដែរ លោកស្រីវេជ្ជបណ្ឌិតក៏បានកត់សម្គាល់ជាសំខាន់ថា ចំនួនប្រមាណ ១ភាគ៣ ទៅចំនួនពាក់កណ្តាលនៃករណីឆ្លងធ្ងន់ធ្ងរនិងដល់ស្លាប់ កើតចំពោះមនុស្សវ័យជំទង់និងវ័យកណ្តាល។
នៅប្រទេសកម្ពុជា លោកវេជ្ជបណ្ឌិត លី សូវ៉ាន់ អនុប្រធាននាយកដ្ឋានប្រយុទ្ធនឹងជំងឺឆ្លង នៃក្រសួងសុខាភិបាល មានប្រសាសន៍ថា រហូតដល់ថ្ងៃ ១៨ មិថុនា ២០០៩ មិនទាន់មានករណីជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ A(H1N1) នៅកម្ពុជា នៅឡើយទេ។ លោកថា ដោយផ្អែកលើការបន្តរាលដាលជំងឺឆ្លងទ្វីប ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា នឹងពង្រីកការអនុវត្តផែនការជាតិ ឆ្លើយតបទៅនឹងការរាតត្បាតជាសកលនៃជំងឺផ្តាសាយ និងកំពុងរៀបចំយ៉ាងសកម្មនូវគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់បុគ្គលិកសុខាភិបាល ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក។
ចំពោះប្រព័ន្ធតាមដានជំងឺ ទាំងនៅព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ និងនៅមន្ទីរពេទ្យ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត លី សូវ៉ាន់ បញ្ជាក់ថា ៖ «ពង្រឹងប្រព័ន្ធតាមដានករណីជំងឺផ្លូវដង្ហើម តាមដានវីរុសសាស្ត្រ និងតាមដានប្រជាជនដែលគាត់ធ្វើដំណើរពីប្រទេសអន្តរជាតិ ជាពិសេសគឺតាមច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិ។ យើងនៅតែបន្តពព្រឹងការងារហ្នឹង ប្រព័ន្ធតាមដានវីរុសសាស្ត្រ មន្ទីរពេទ្យខេត្តក្រុងចំនួន៦ ហើយនិងយើងតាមដានគ្រប់ករណីដែលកើតមានតាមព្រំដែនដែលអ្នកដំណើរមកហ្នឹង»។
លោកបន្តថា មិនតែប៉ុណ្ណោះ រាល់កន្លែងណាក៏ដោយឲ្យតែមានកើនឡើងករណីផ្តាសាយខុសធម្មតា យើងបញ្ជូនមន្ត្រីក្រុមឆ្លើយតបជាបន្ទាន់ដើម្បីធ្វើការអង្កេតស្រាវជ្រាវ និងយកវត្ថុវិភាគមកមើល ក៏ប៉ុន្តែកន្លងមកយើងបានយកវត្ថុវិភាគមកមើលដែរ ប៉ុន្តែសុទ្ធតែអវិជ្ជមានជំងឺផ្តាសាយថ្មីហ្នឹង។
ស្តីពីបញ្ហាប្រសិទ្ធភាពរបស់ម៉ាស៊ីនស្គែន ដែលដាក់នៅព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត លី សូវ៉ាន់ មានប្រសាសន៍ថា ការត្រួតពិនិត្យកម្ដៅអ្នកជំងឺនោះគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃការតាមដានប៉ុណ្ណោះ ៖ «យើងមិនអាចពឹងតែទៅលើម៉ាស៊ីនស្គែនទេ។ តាមពិតវិធីស្គែនជាទិដ្ឋភាពមួយនៃអ្នកដំណើរដែលចូលប្រទេសយើង ដល់ពេលគាត់ចេញរោគសញ្ញាទៅ យើងអាចរកឃើញ ពីព្រោះថាប្រដាប់នោះអាចរកឃើញតែកម្ដៅគ្រុនក្តៅទេ»។
លោកបន្តថា តែបើក្នុងករណីគាត់ចូលមក គាត់អត់មានទេ គឺមានក្រដាសបែបបទដែលក្រុមមន្ត្រីចត្តាឡីសឲ្យអ្នកដំណើរបំពេញនូវព័ត៌មានទំនាក់ទំនងអាសយដ្ឋាន ឬក៏លេខទូរស័ព្ទ ទុកឲ្យមន្ត្រីចត្តាឡីស ហើយយើងបានចែកជូនគាត់វិញនូវព័ត៌មានពីជំងឺហ្នឹង ហើយនិងទូរស័ព្ទទាក់ទងផង។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា ដែលចេញផ្សាយភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីអង្គការសុខភាពពិភពលោកបានប្រកាសតម្លើងការរាលដាលឆ្លងទ្វីបដល់កម្រិត ៦ ឲ្យដឹងថា មេរោគគ្រុនផ្តាសាយថ្មី A(H1N1) ជាមេរោគថ្មីមួយ ហើយក៏នៅមានព័ត៌មានជាច្រើនទៀតដែលយើងមិនទាន់ដឹង។
ក្នុងខណៈដែលកម្ពុជាពុំទាន់មានឆ្លងគ្រុនផ្តាសាយថ្មី A(H1N1) ក្រសួងសុខាភិបាលបានណែនាំថា ដើម្បីការពារខ្លួនឯងនិងការពារអ្នកដទៃ ៖ «ទី១ ចំពោះអ្នកដែលជា គីថា យើងគួរតែឧស្សាហ៍លាងដៃនឹងសាប៊ូ បើសិនជាសង្ស័យថាយើងមានការប៉ះពាល់ជាមួយអ្នកដែលផ្តាសាយធម្មតា ឬមួយអ្វី។ ចំពោះអ្នកជំងឺវិញ ដែលគាត់ក្អក ឬកណ្តាស់ គឺគាត់គួរតែប្រើនូវក្រដាសដើម្បីខ្ទប់មាត់ ឬមួយខ្ទប់ច្រមុះគាត់ហ្នឹងជូត ហើយយកទៅគ្រវាត់ចោលឲ្យបានសមស្រប។ ហើយបើសិនគ្មានទេ យើងអាចក្អក កណ្តាស់ដាក់ ធម្មតាយើងច្រើនតែពេលកណ្តាស់ ក្អក យកដៃយើងខ្ទប់មាត់ គួរតែយើងផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថហ្នឹង ដោយពេលដែលក្អកហ្នឹង គឺយកកែងដៃ យកមកខ្ទប់ក្អកវិញ ដើម្បីឲ្យក្អកហ្នឹងជាប់នៅលើកែងដៃ វាមិនចម្លង»។
ចំពោះអ្នកទាំងឡាយណាដែលមានសញ្ញាក្តៅខ្លួនលើសពី ៣៨អង្សាសេ គួរនៅផ្ទះ ចៀសវាងទីកន្លែងមានមនុស្សច្រើនកុះករ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានឲ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្ននេះមិនទាន់មានវ៉ាក់សាំងការពារជំងឺផ្តាសាយថ្មី A(H1N1) នេះនៅឡើយទេ និងអ្នកជំងឺភាគច្រើនក៏ពុំចាំបាច់ត្រូវការថ្នាំប្រឆាំងនឹងវីរុសដែរ។ ហើយការព្យាបាលរួមមានពិសាវត្ថុរាវឲ្យបានច្រើន សម្រាកនិងលេបថ្នាំប៉ារ៉ាសេតាម៉ុល។ អ្នកទាំងឡាយណាដែលមានបញ្ហាផ្លូវដង្ហើម គួរតែរាយការណ៍ទៅមណ្ឌលសុខភាពដែលនៅជិតបំផុតដើម្បីទទួលបាននូវដំបូន្មានបន្ថែម៕