សិស្សានុសិស្សទាំង២ភេទដែលរៀនកម្រិតបឋមសិក្សា គិតពីថ្នាក់ទី១ដល់ថ្នាក់ទី៦ នៅទូទាំងកម្ពុជា គឺមានទាំងអស់២.៣១១.១០៧នាក់ នៅក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០០៨ និង ២០០៩នេះ។ លោក រ៉ុង ឈុន ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ ថ្លែងឲ្យវិទ្យុអាស៊ីសេរីដឹងដូច្នេះ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា មុននេះ។
លោក រ៉ុង ឈុន បញ្ជាក់ថា ភាពក្រីក្រគឺជាកត្តាមួយក្នុងចំណោមកត្តាសំខាន់ៗជាច្រើនទៀត ដែលជំរុញឲ្យសិស្សបោះបង់ការសិក្សាតាំងពីកម្រិតបឋមសិក្សា ព្រោះសិស្សត្រូវចំណាយថវិកាក្នុងម្នាក់ៗយ៉ាងតិច១ពាន់រៀល ដើម្បីឲ្យកុមារអាចរៀនបានក្នុងមួយថ្ងៃៗ។
លោក រ៉ុង ឈុន បានបញ្ជាក់ដូច្នេះ ៖ «ញ្ហាប្រឈមមុខរបស់សិស្សសព្វថ្ងៃ ទី១នៅកម្រិតបឋមសិក្សាឃើញថា គាត់ចំណាយថវិកាច្រើនទៅលើបញ្ហាការរៀនសូត្រ ដូចជាបង់ឲ្យលោកគ្រូអ្នកគ្រូទិញនំ រៀនគួរ ហើយបើមិនទិញនំ រៀនគួរ វាមានផលប៉ះពាល់ទៅដល់អារម្មណ៍សិស្សហ្នឹង គាត់មានការភ័យខ្លាចចំពោះលោកគ្រូ។ ទី២ ដោយសារតែការចំណាយខ្ពស់ ដូច្នេះធ្វើឲ្យសិស្សានុសិស្សមួយចំនួនបោះបង់ការសិក្សា។ ទី៣ ដោយសារតែភាពក្រីក្រក៏ដូចជាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកកំពុងតែប្រឈមសព្វថ្ងៃហ្នឹង ក៏ធ្វើឲ្យឪពុកម្តាយមួយចំនួនដកកូនចេញពីសាលាយកទៅឲ្យមើលប្អូន ឬក៏ដកកូនទៅឲ្យរកការងារធ្វើ បង្កើននូវប្រាក់ចំណូលចិញ្ចឹមគ្រួសារប្រចាំថ្ងៃ»។
ក្មេងប្រុសម្នាក់ អាយុ១៤ឆ្នាំ តែងដើរសុំប្រាក់ពីជនបរទេសនៅម្តុំសួនច្បារផ្សារចាស់ នៅទីរួមខេត្តសៀមរាប នាពេលបច្ចុប្បន្ន បានថ្លែងប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីថា បន្ទាប់ពីឪពុកម្តាយស្លាប់ចោលគ្មានអ្វីជាទីពឹង គាត់បានបោះបង់ការសិក្សាតាំងពី៥ឆ្នាំមុននេះមកម្ល៉េះ ហើយសព្វថ្ងៃនេះមានថ្ងៃខ្លះដាច់បាយបើសុំទានមិនបាន ៖ «ខ្ញុំសុំទានគេបានតិចតួចដើម្បីទិញបាយហូប ហើយថ្ងៃណាខ្លះក៏អត់បាយ»។
ចំណែកអនុប្រធានមន្ទីរសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជននិងយុវនីតិសម្បទាខេត្តសៀមរាប មានប្រសាសន៍ថា បច្ចុប្បន្នខេត្តសៀមរាម មានកុមារអនាថាដើរសុំទាន និងលក់កាតប៉ូស្តាល់នៅតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ មានចំនួនប្រមាណ១.៥០០នាក់។
ចំណែកអង្គការមិត្តសម្លាញ់ ជាអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក បំពេញការងារជួយសង្រ្គោះកុមារអនាថានៅកម្ពុជា បានធ្វើការស្ទង់ស្ថិតិកុមារអនាថា នៅទីក្រុងភ្នំពេញ នៅខេត្តប៉ៃលិន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តកំពង់សោម កំពង់ចាម និងខេត្តសៀមរាប បានឲ្យដឹងថា ទាំង៦ខេត្តក្រុងនេះ មានកុមាររស់នៅតាមចិញ្ចើមថ្នល់ទាំងអស់ជាង២៤.០០០នាក់។
រីឯលោក យឹម ពោ នាយកប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជា ដើម្បីការពារសិទ្ធិកុមារ មានប្រសាសន៍ដោយយោងទៅតាមតួលេខរបស់ក្រសួងផែនការបានឲ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្នកម្ពុជាមានកុមារសរុបទាំងអស់ជិត៥០ភាគរយ នៃចំនួនពលរដ្ឋជាង១៤លាននាក់នៅទូទាំងកម្ពុជា។ លោក យឹម ពោ បញ្ជាក់ថា កុមារនៅកម្ពុជាជាច្រើននាក់ ក្នុងចំណោមកុមារប្រមាណជាង៧លាននាក់នោះ មិនបានចូលរៀន ត្រូវបង្ខំចិត្តចេញធ្វើការដូចមនុស្សពេញវ័យ ព្រោះតែភាពក្រីក្រ។
លោក យឹម ពោ មានប្រសាសន៍ដូច្នេះ ៖ «សព្វថ្ងៃបញ្ហាលើកុមារវាមានច្រើន។ ទី១ការអប់រំ យើងឃើញកុមារនៅច្រើនណាស់ដែលនៅមិនទាន់បានចូលរៀន ឬក៏មិនបានរៀនចប់ថ្នាក់កម្រិតបឋមនិងបានរៀនតិចតួចបំផុត។ បញ្ហាទី២ កុមាររងគ្រោះដោយសារជំងឺអេដស៍ ឬឪពុកម្តាយស្លាប់ចោលកំព្រាផង ជួនកាលក៏កើតរោគអេដស៍ផងដែរ ហើយម៉្យាងទៀត ពលកម្មកុមារ ដូចជាធ្វើការនៅក្នុងឡឥដ្ឋ ការងារនៅតាមកសិដ្ឋាននានា គឺគេប្រើកុមារដើម្បីជួយកម្លាំងដល់ឪពុកម្តាយ ធ្វើការដើម្បីរកប្រាក់ចំណូល ហើយក៏រកមុខរបរផ្សេងៗលក់ដូរតាមចិញ្ចើមថ្នល់នេះក៏មានច្រើន ខំរកលុយកាក់ដើម្បីជួយចិញ្ចឹមឪពុកម្តាយ»។
សមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៩ កន្លងមកនេះ បានចេញផ្សាយជាសាធារណៈនូវលទ្ធផលនៃការចុះធ្វើការស្ទង់មតិមួយ ក្នុងចំណោមគ្រូបង្រៀន៤៦០នាក់នៅតាម៩ខេត្តក្រុងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទទួលលទ្ធផលបាន គឺមានគ្រូៗជាង៩៣ភាគរយ បានថ្លែងថា ចំនួនសិស្សបោះបង់ការសិក្សាមានកម្រិតខ្ពស់។ សិស្សជិត៤១ភាគរយបោះបង់ការសិក្សានៅសាលាកម្រិតបឋមសិក្សា។
គ្រូទាំងនោះបញ្ជាក់ថា បញ្ហាសិស្សបោះបង់ការសិក្សាច្រើនដូច្នេះ គឺដោយសារផ្ទះសិស្សនៅឆ្ងាយពីសាលា សិស្សគ្មានយានជំនិះរដ្ឋជួយជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរដោយឥតគិតថ្លៃ សិស្សត្រូវចំណាយប្រាក់ច្រើនក្នុងការទិញឯកសារមួយមុខៗ ដើម្បីរៀនរាល់ថ្ងៃ ត្រូវទិញពាក្យប្រឡងជាដើម។ល។
ប៉ុន្តែក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡាច្រានចោលតួលេខនេះ ដោយបញ្ជាក់ថា ផ្អែកតាមការវាយតម្លៃលទ្ធផលសន្និបាតអប់រំយុវជននិងកីឡា កាលពីថ្ងៃទី១៦-១៧ និង ១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៩ ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យអប់រំរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានទទួលស្គាល់សមិទ្ធផលសិក្សា គឺថាផ្នែកបឋមសិក្សាអត្រាបោះបង់ការសិក្សាមានតែជិត៨ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។
តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោក ដឹប ប៊ុនហុង មេឃុំមានជ័យ នៅស្រុកស្រីសន្ធរ នៃខេត្តកំពង់ចាម មានប្រសាសន៍ថា ឆ្នាំកន្លងមកអត្រាក្មេងបោះបង់ការសិក្សាកម្រិតបឋមសិក្សា គឺមានកម្រិតខ្ពស់នៅទូទាំង៧ភូមិ ក្នុងឃុំមានជ័យតែមួយ នៃខេត្តកំពង់ចាម ៖ «បើអ្នកដែលបានចេញទៅធ្វើកម្មកររោងចក្រ ហាក់ដូចពុំត្រឡប់មកវិញ មិនបានចូលមករៀនវិញទេ»។
ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាសិស្សជាច្រើនបន្តបោះបង់ការសិក្សាពីកម្រិតបឋមសិក្សា អាចផ្តល់ប៉ះពាល់អាក្រក់ដល់អនាគតកុមារផ្ទាល់ ដែលជាទំពាំងស្នងឫស្សីនៃប្រទេសជាតិ និងប៉ះពាល់ដល់ការកសាងប្រទេសសម្រាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ៕