នៅពេលដែលមេដឹកនាំចិន លោក ម៉ៅ សេទុង ទទួលមរណភាពនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៦ មេដឹកនាំកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ឬរបបខ្មែរក្រហម ចាប់ផ្តើមខ្វាយខ្វល់អំពីភាពប្រាកដប្រជា ចំពោះសម្ព័ន្ធភាពរវាងប្រទេសចិននិងកម្ពុជា ។
ពួកគេបារម្ភថា តើមេដឹកនាំចិនថ្មី នឹងកាត់បន្ថយចំណងមិត្តភាពជាមួយកម្ពុជា ដែរឬទេ ។ ជាពិសេស ការចាប់ខ្លួនមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បួនរូប ដែលគេនិយមហៅថា បងធំទាំងបួននៃប្រទេសចិន ក្នុងនោះ មានភរិយាខ្មោចលោក ម៉ៅ សេទុង ផង ក៏បានបង្កឱ្យមានក្តីព្រួយបារម្ភចំពោះមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមកាន់តែខ្លាំងឡើងផងដែរ ។
នៅខែវិច្ឆិកា ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ដដែល គឺមានរយៈពេល ២ខែ បន្ទាប់ពីលោក ម៉ៅ សេទុង ស្លាប់ ប៉ុល ពត ហើយនិងសហការីរបស់គាត់មួយចំនួន បានធ្វើទស្សនកិច្ចជាសម្ងាត់ទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំងដើម្បីវាយតម្លៃមើលថាតើ ពួកគេគួរតែមានជំហរបែបណាជាមួយនឹងមេដឹកនាំស្នងតំណែងពីលោក ម៉ៅ សេទុង គឺលោក Hua Guofeng ដែលបានទទួលស្វាគមន៍គណៈប្រតិភូខ្មែរក្រហមយ៉ាងរាក់ទាក់ ។
លោក Hua Guofeng បានអះឤងចំពោះមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមទាំងនោះថា សម្ព័ន្ធភាពចិន-កម្ពុជា នៅតែរឹងមាំដដែល ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទស្សនកិច្ចនោះ មិនត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈឡើយ ហើយអំឡុងពេលនោះ ចិនទំនងជាសន្យាផ្តល់ជំនួយផ្នែកយោធាបន្ថែមទៀតដល់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យផងដែរ ។ រយៈពេលពីរបីខែក្រោយមក ភាពតានតឹងរវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងវៀតណាមចេះតែកើតមានឡើង ហើយកងទ័ពខ្មែរក្រហម ក៏បានធ្វើការវាយប្រហារឆ្លងកាត់ព្រំដែនចូលទៅក្នុងទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូង ជាហូរហែផងដែរ ។
លោក ប៊ុយ ទីន អតីតអគ្គនិពន្ធនាយក ដែលមានឋានន្តរស័ក្តិជាវរៈសេនីយ៍ឯករបស់កាសែតកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម បានឲ្យដឹងថា កងទ័ពខ្មែរក្រហមបានវាយលុកចូលវៀតណាម ៖ «ខ្មែរក្រហមបានវាយប្រហារបង្កសង្គ្រាមជាមួយវៀតណាមនៅភាគខាងត្បូង» ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អតីតយោធាខ្មែរក្រហមដែលប្រចាំការនៅព្រំដែនខែត្រតាកែវ នាពេលនោះ គឺលោក ឈិន ឆែន បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា ការវាយប្រហារគ្នានៅតាមព្រំដែនបានកើតមានពិតមែន ក៏ប៉ុន្តែ ៖ «ខ្មែរក្រហមឃើញវៀតណាមទន្ទ្រានយកឃុំអានគឺ ប្រឡាយវិញទេ ប៉ុន្តែមិនទាន់បានចូលវិញទេ ទេ ខ្មែរក្រហមឃើញអ៊ីចឹង ក៏វ៉ៃទៅ ព្រោះកន្លែងហ្នឹងគឺជារបងលួស ទីតាំងហ្នឹង បើតាមប្រវត្តិសាស្ត្រគឺជារបស់ខ្មែរយើង ។ ក្នុងជំនាន់លន់នល់ ជំនាន់សីហនុ គឺឃើញបង្គោលអ៊ីចឹង ។ ខ្មែរក្រហមការពារតំបន់របស់វាហ្នឹង គឺវាវ៉ៃ ប៉ុន្តែវ៉ៃម្តេចនឹងឈ្នះវៀតណាមៗ ក៏រុញមក» ។
ចំណែកលោក ចៅ វា ខ្មែរក្រោមដែលកំពុងរស់នៅលើទឹកដីកម្ពុជាក្រោម នាពេលនោះ បានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា ៖ «នៅតាមព្រំដែនតំបន់ស្រុកទិនបៀន វាមានឮសូរកាំភ្លើងនៅតាមព្រំដែន បាញ់ផ្លោងដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ពេលរំដោះហើយដំបូង គឺឮសូរបាញ់អ៊ីចឹង មិនដឹងពីខាងណាខាងណីទេ ។ យើងមិនដឹងផ្ទាល់ខាងណាបង្កលើខាងណាទេ អត់បានដឹងទេ ។ ពេលខ្មែរក្រហមវ៉ៃចូលទៅ នៅឆ្នាំ១៩៧៨ហ្នឹង គឺខ្ញុំបានមកនេះហួសហើយ ពេលនោះឃើញថា យួននិងខ្មែរក្រហមមានការប្រយុទ្ធគ្នាខ្លាំងណាស់ ស្លាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរក៏មាន យួនក៏មាន ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ នៅភ្នំមួយគេហៅថា ភ្នំផ្ដែង ទាំងខ្មែរ ទាំងវៀតណាម ឃើញស្លាប់ច្រើនណាស់» ។
ការវាយប្រហាររបស់ខ្មែរក្រហមដែលបង្កឱ្យមានមហន្តរាយជាងគេបំផុតនោះ គឺនៅចុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៧ ។ ការវាយប្រហារនោះធ្វើឡើងពីរថ្ងៃ មុនពេល ប៉ុល ពត ថ្លែងសុន្ទរកថាដ៏វែងមួយដែលមានរយៈពេលរហូតដល់ទៅប្រាំម៉ោង ។
នៅក្នុងសុន្ទរកថានោះ ប៉ុល ពត បានបង្ហាញពីវត្តមានរបស់បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគេលាក់បាំងពីមុនមកនោះ ។ ហើយការវាយប្រហារនោះ ក៏បានកើតឡើង មុនពេលដែល ប៉ុល ពត ទៅធ្វើទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋទៅកាន់ប្រទេសចិនចំនួនបួនថ្ងៃផងដែរ ។
មេដឹកនាំប្រទេសចិនទំនងជាបានជំរុញឱ្យ ប៉ុល ពត ថ្លែងសុន្ទរកថានេះឡើង ពីព្រោះមេដឹកនាំចិនទាំងនោះអាចយល់ឃើញថា បក្សកុម្មុយនីស្តដែលមានជោគជ័យត្រូវតែបញ្ចេញមុខមាត់ពិត ប្រសើរជាងចលនាបដិវដ្តន៍លាក់លាមដែលខ្មែរក្រហមបានអនុវត្តកន្លងមក ។
លោក ប៊ុយ ទីន បានឲ្យដឹងថា ក្រោយពីសង្គ្រាមអស់រយៈពេលប្រមាណ ៣០ឆ្នាំ ប្រទេសវៀតណាមបានរួមរួមគ្នា ហើយមានភាពទន់ខ្សោយណាស់ ដូច្នេះវៀតណាមគ្មានមហិច្ឆតាបង្កសង្គ្រាមជាមួយប្រទេសជិតខាងទេ ។
លោកបានបញ្ជាក់ថា ភាពជាក់ស្តែង ការវាយឆ្មក់ដែលបានធ្វើឱ្យប្រជាជនវៀតណាមរាប់ពាន់នាក់បានស្លាប់នោះ គឺជាការបង្កឡើងរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ឬខ្មែរក្រហម ក្រោមការញុះញង់របស់ប្រទេសចិន ៖ «ចិនចង់ធ្វើឲ្យវៀតណាមចុះខ្សោយ បន្ទាប់ពីវៀតណាមទាំងពីរបានរួបរួមគ្នាជាប្រទេសតែមួយមក ។ ចិនមិនចង់ឃើញប្រទេសវៀតណាមក្លាយជាប្រទេសធំមួយឡើយ ។ ពួកចិនមិនចង់ឲ្យវៀតណាមខាងជើង និងវៀតណាមខាងត្បូងមានការរួបរួមគ្នាទេ ដូច្នេះទើបចិនប្រើប្រាស់ខ្មែរក្រហមជាឧបករណ៍ ដោយញុះញង់ខ្មែរក្រហមឲ្យបំផុសសង្គ្រាមជាមួយវៀតណាមនៅភាគខាងត្បូង» ។
ប៉ុន្តែកាលពីនៅរស់ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ ប៉ុល ពត បានធ្លាប់បដិសេធ ដោយទទួលស្គាល់ថា កម្លាំងយោធាក៏ដូចជា គ្រឿងសព្វាវុធរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ មិនអាចប្រៀបផ្ទឹមនឹងវៀតណាមបានទេ ដូច្នេះ កម្ពុជាមិនមានមហិច្ឆតាអ្វីដូចដែលខាងវៀតណាមចោទប្រកាន់នោះឡើយ ។
ប៉ុល ពត ថ្លែងដូច្នេះថា ៖ «ការពិតវា [វៀតណាម] វ៉ៃតែយើង ដូច្នោះទាំងអស់គ្នាទ្រាំមិនបាន ហើយវាថាយើងខ្ញុំវ៉ៃ ទៅវ៉ៃយ៉ាងម៉េច ខ្មែរតូចប៉ុណ្ណឹង គ្នាតិចប៉ុណ្ណឹង មានអាវុធប៉ុណ្ណឹង ចង់តែរស់នៅដោយសុខសាន្ត» ។
លោក ប៊ុយ ទីន បានច្រានចោលការអះអាងនេះ ដោយចោទថា ប៉ុល ពត និយាយមិនពិត ៖ «លោក ហ៊ុន សែន និង ហេង សំរិន ក៏យល់ឃើញដូច្នេះដែរ ។ ខ្ញុំបានជួបពួកគេទាំងពីរជាច្រើនដងណាស់ គេទាំងពីរបានប្រាប់ខ្ញុំថា ចិនបានប្រើប្រាស់ខ្មែរក្រហមជាឧបករណ៍ឲ្យបំផ្ទុះសង្គ្រាមក្នុងគោលបំណងឲ្យវៀតណាមចុះទន់ខ្សោយ ។ ស្ថានការណ៍ជាក់ស្ដែងបានបង្ហាញជាក់ច្បាស់ណាស់ ពីព្រោះចិនយល់ឃើញថា បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមប្រទេសវៀតណាមជួបប្រទះការលំបាកច្រើនណាស់ ។ ទីមួយ ភ្លាមៗនោះវៀតណាមចុះខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង ទីពីរ វៀតណាមខាងត្បូងទើបតែបានរំដោះថ្មីៗ ដូច្នេះ ប្រជាជនវៀតណាមខាងត្បូងមានសតិអារម្មណ៍ប្រឆាំងនឹងពួកវៀតណាមខាងជើង ក៏ដូចជាប្រឆាំងនឹងពួកកុម្មុយនីស្តផងដែរ ដូច្នេះឆក់ឱកាសនេះ ពួកចិនគិតថា គេត្រូវតែញុះញង់ឲ្យមានការបះបោរ ដោយហេតុនេះហើយទើបមានសេចក្ដីពន្យល់មួយថា នេះគឺជាឱកាសប្រសើរណាស់ បើមិនវាយទេ ច្បាស់ជាគ្មានឱកាសទៀតឡើយ» ៕
|
|
ស្តាប់សំឡេង |
|
|
ថតសំឡេង |
|
|
អ៊ីម៉េល |
|
|
ព្រឹត្តិបត្រព័ត៌មាន |
|
|
បោះពុម្ព |
បទសម្ភាសន៍ជាមួយលោក ម៉ៅ មឿន (ភាគ៨៣)
បទសម្ភាសន៍ជាមួយអតីតយុទ្ធជនខ្មែរក្រហម ឈិន ឈឿន (ភាគ៨១)
បទសម្ភាសន៍ជាមួយអតីតយុទ្ធជនខ្មែរក្រហម ឈិន ឆេន (ភាគ៨០)
បទសម្ភាសន៍ជាមួយអតីតមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម (ភាគ៧៩គ)
បទសម្ភាសន៍ជាមួយអតីតមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម (ភាគ៧៩ខ)
បទសម្ភាសន៍ជាមួយអតីតមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម (ភាគ៧៩ក)
សង្គ្រាមរវាងកងទ័ពវៀតណាម និងកងទ័ពខ្មែរក្រហម (ភាគ៧៨)