ប្រវត្តិ​ព្រះរាជ​ពិធី​បុណ្យ​អុំទូក

ជា​រៀងរាល់​ឆ្នាំ​នា​រដូវ​ទឹក​ឡើង​ពេញ​ព្រៀប​ដង​ទន្លេ ស្ទឹង បឹង ព្រែក​នានា​ក្នុង​ទូទាំង​ប្រទេស ប្រជារាស្រ្ត​ខ្មែរ​តែង​នាំ​គ្នា​ប្រារព្ធ​ពិធី​បុណ្យ​ប្រពៃណី​ជាតិ​មួយ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ពិធី​បុណ្យ​អុំ​ទូក បណ្តែត​ប្រទីប សំពះ​ព្រះខែ អក​អំបុក។
ដោយ មណ្ឌលកែវ
2009-11-01
Share
បុណ្យ​អុំ​ទូក303 ទូក​អុំ​ដែល​ចូល​រួម​ប្រណាំង​នៅ​ក្នុង​ឱកាស​ពិធី​បុណ្យ​អុំ​ទូក នា​ឆ្នាំ​២០០៧។
AFP File

បុណ្យ​អុំ​ទូក​មាន​ប្រវត្តិ​តាំង​ពី​បុរមបុរាណ​ដ៏​យូរ​លង់​មក​ហើយ ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ឯកសារ​របស់​ប្រវត្តិ​វិទូ​បរទេស ក៏​ដូចជា​តាម​សិលា​ចារិក​នៃ​ប្រាសាទ​អង្គរ។

លោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ បណ្ឌិត​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​និង​ជា​អនុ​ប្រធាន​រាជបណ្ឌិត​សភា​កម្ពុជា មាន​ប្រសាសន៍​ថា ពុំ​មាន​ឯកសារ​ណា​មួយ​ចារ​ទុក​ថា ពិធី​បុណ្យ​នេះ​មាន​ប្រភព​ចេញ​ពី​ណា​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​លាស់​នោះ​ឡើយ។

តាម​សៀវភៅ​ជយវរ្ម័ន​ទី​៧ ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​មាន​ចែង​ថា នៅ​សម័យ​អង្គរ​នា​សតវត្សរ៍​ទី​១២ ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​សេចក្តី​សុខ​ក្សេមក្សាន្ត​រុង​រឿង​ណាស់ ដោយ​ព្រះបាទ​ជយវរ្ម័ន្ម​ទី​៧ ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ជើង​ទឹក​បង្ក្រាប​ពួក​ចាម​ដោយ​កងទ័ព​ទូក​ជា​ចម្បាំង ដែល​រំដោះ​ក្រុង​កម្ពុជា​ឲ្យ​រួច​ផុត​ពី​ខ្មាំង​សត្រូវ នា​គ.ស​១១៧៧ ដល់​១១៨១។

រឿង​ចម្បាំង​គ្រា​នោះ មាន​ឆ្លាក់​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ​បាយ័ន​និង​ប្រាសាទ​បន្ទាយឆ្មារ។ ក្នុង​ចម្លាក់​នោះ គេ​ឃើញ​មាន​កងទ័ព​ទូក​យ៉ាង​ច្រើន​មហិមា ដែល​មាន​ព្រះឆាយា​ល័ក្ខណ៍ នៃ​ព្រះបាទ​ជយវរ្ម័ន្ម​ទី​៧ ប្រថាប់​ឈរ​លើ​ទីតាំង​នាវា​ចម្បាំង​ដោយ​ទ្រង់​ធ្នូ​និង​ដំបង​យ៉ាង​ស្វាហាប់ ក្នុង​ចំណោម​កងទ័ព​ទូក​ទាំង​ឡាយ។

ទាក់ទិន​នឹង​បញ្ហា​នេះ លោក​បណ្ឌិត រស់ ចន្ត្រាបុត្រ ពន្យល់​ថា ៖ «យើង​ពុំ​មាន​ឯកសារ​អ្វី​ដែល​ជា​ឯកសារ​សរសេរ​ឲ្យ​បាន​ជាក់លាក់ ហើយ​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​លាស់​ទេ។ យើង​ឃើញ​មាន​ឯកសារ​សរសេរ​ដែរ​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៦ ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​ស្ដេច​ក្រាញ់​ខ្មែរ​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម ដែល​លោក​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​បុណ្យ​អុំ​ទូក​នេះ។ យើង​ឃើញ​ថា មាន​បុណ្យ​អុំ​ទូក​មិន​មែន​ជា​បុណ្យ​ទេ មាន​កងទ័ព​ជើង​ទឹក​របស់​ខ្មែរ​យើង​សម័យ​ព្រះបាទ​ជយវរ្ម័ន​ទី​៧ ក៏​ដូចជា​ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះបាទ សុរិយវរ្ម័ន​ទី​២​ដែរ ដែល​យើង​ឃើញ​នៅ​អង្គរវត្ត ដូចជា​នៅ​បន្ទាយ​ឆ្មារ និង​បាយ័ន យើង​ឃើញ​មាន​លក្ខណៈ​ជា​កងទ័ព​ជើងទឹក​អី​ទាំង​អស់​ហ្នឹង។ នេះ​ជា​ប្រភព​បី​ដែល​យើង​តែងតែ​បាន​ឃើញ​នូវ​អ្វី​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​កម្ពុជា»

ដោយ​ឡែក​ក្នុង​ឯកសារ​ល្បែង​ប្រណាំង​ទូក​របស់​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់​ខ្មែរ​លេខ​១៩.០០៤ និពន្ធ​ដោយ​លោក ថាច់ ប៉ែន ហៅ​អាចារ្យ​ប៉ាង នៅ​ខេត្ត​ឃ្លាំង​កម្ពុជា​ក្រោម​មាន​ចែង​ថា សម័យ​លង្វែក​ព.ស​២០៧១ ត្រូវ​នឹង​គ.ស​១៥២៨ ព្រះបាទ​អង្គចន្ទ​ទី​១ ទ្រង់​បាន​តែងតាំង​ពញាតាត ងារ​ជា​សិទ្ធិ​ភូបាល ជា​ស្តេចក្រាញ់​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម ស្រុក​បាសាក់។

ស្តេច​ក្រាញ់​នេះ​បាន​ចាត់​របៀប​រៀបចំ​ការពារ​ស្រុក​ដោយ​ចែក​ទាហាន​ជើង​ទឹក​ជា​៣​ក្រុម។ ក្រុម​ទី​១ ហៅ​ទ័ព​ស្រួច ហាត់​ច្បាំង​នឹង​ទូក ដែល​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​ទូក​ប្រណាំង​យើង​សព្វថ្ងៃ។ ក្រុម​ទី​២ ហៅ​ទ័ព​ជំនួយ ហាត់​ច្បាំង​នឹង​ទូក​ចែវ​២​ជួរ ដែល​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​ទូក​ប្រណាំង​យើង​សព្វថ្ងៃ​ដែរ។ ឯ​ក្រុម​ទី​៣ ហៅ​ទ័ព​បាសាក់ គឺ​ទូក​ធំ​មាន​ដំបូល មាន​ចែវ មាន​ក្តោង មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ជា​ទូក​បាសាក់ ហៅ​ទូក​ប៉ុកចាយ តែ​រាង​ស្តួច​វែង មាន​ដំបូល​តែ​មួយ​កំណាត់ ជា​ទូក​ដាក់​ស្បៀង​អាហារ​សម្រាប់​កងទ័ព។

បណ្ឌិត រស់ ចន្ត្រាបុត្រ ពន្យល់​ថា តាម​សៀវភៅ​និង​ឯកសារ​ជា​ប្រភព​ទាំង​២​ខាង​លើ អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​សម័យ​បូរាណ ជា​ប្រទេស​មាន​កងទ័ព​ជើង​ទឹក​ដ៏​ខ្លាំង​ពូកែ និង​មាន​វិធី​ហ្វឹកហ្វឺន សមយុទ្ធ​កងទ័ព ជា​ប្រពៃណី​រៀងរាល់​ឆ្នាំ ហើយ​អាច​សន្និដ្ឋាន​ទៀត​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្វើ​ពិធី​នេះ​ជា​រៀង​រហូត​មក គឺ​ជាប់​តំណ​មក​ពី​សមយុទ្ធ​ក្នុង​សម័យ​បូរាណ​នេះ​ឯង។

លោក​បណ្ឌិត រស់ ចន្រ្តាបុត្រ ពន្យល់​ដូច្នេះ​ថា ៖ «ដូច្នេះ​យើង​ឃើញ​ថា ទូក​នេះ​ជា​យន្តការ វា​ជា​យាន្តយន្ត​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់​របស់​ខ្មែរ​នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ក៏​ដូចជា​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​ការពារ​ទឹក​ដី​ប្រទេស​ជាតិ​យើង​ដែរ»

លោក​បណ្ឌិត រស់ ចន្ត្រាបុត្រ មាន​ប្រសាសន៍​បន្ត​ថា ប្រពៃណី​ខ្លះ​មាន​ប្រវត្តិ​ជាប់​ទាក់ទង​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​ទៅ​នឹង​ប្រវត្តិ​នៃ​ព្រះពុទ្ធ​ជា​ម្ចាស់។ ប៉ុន្តែ​ការ​បក​ស្រាយ​មួយ​ដែល​អាច​យក​ជា​ការ​គ្រប់គ្រាន់ គឺ​ក្នុង​បំណង​«ដឹង​គុណ​ដល់​ព្រះគង្គា​និង​ព្រះ​ធរណី ដែល​បាន​ផ្តល់​ដល់​ជីវភាព​រស់​នៅ និង​សុខុមាលភាព​ចំពោះ​ទឹក​ដី​វិញ​ដែល​យើង​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​ឲ្យ​កករ​ល្អក់»។ ការ​បក​ស្រាយ​ចុង​ក្រោយ​នេះ គឺ​ដូចគ្នា​ទៅ​នឹង​ទំនៀម​ទម្លាប់​នៃ​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា ហើយ​ស្រប​ទៅ​នឹង​ស្ថានភាព​ភូមិសាស្ត្រ​ជាក់​ស្តែង និង​ជីវភាព​រស់​នៅ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ប្រជាកសិករ​ខ្មែរ។

លោក​បណ្ឌិត រស់ ចន្រ្តាបុត្រ មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ ៖ «ពិធី​ទាំង​អស់​នេះ វា​ជាប់​យ៉ាង​សំខាន់​ទៅ​លើ​អ្វី​ដែល​ជា​រដូវ​វស្សា​របស់​ខ្មែរ ទៅ​លើ​អ្វី​ដែល​ជា​ការ​បង្កើន​ផល អ្វី​ដែល​ជា​កសិកម្ម។ អ៊ីចឹង​កាលណា​យើង​បាន​បង្កើន​ផល បាន​ស្រូវ អ្វី​ជា​ការ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ទៅ​ហើយ គឺ​យើង​ត្រូវ​តែ​គោរព​បូជា​រំឭក​គុណ​ទៅ​ដល់​អ្វី​ដែល​ជា​ព្រះគង្គា»

ភ្ជាប់​ជាមួយ​ពិធី​បុណ្យ​អុំ​ទូក​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នា​ថ្ងៃ​ពេញ​បូណ៌មី​ខែ​អស្សុជ-​កត្តិក​នេះ ក៏​មាន​ពិធី​បណ្តែត​ប្រទីប សំពះ​ព្រះខែ និង​អក​អំបុក​ផង​ដែរ។

ចំពោះ​ការ​ភ្ជាប់​ពិធី​ទាំង​២​នេះ បណ្ឌិត រស់ ចន្ត្រាបុត្រ ពិពណ៌នា​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ថា ៖ «យើង​ឃើញ​ថា អ្នក​ខាង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​គេ​តែង​តែ​យក​បញ្ហា​អ្វី​ដែល​ជា​ពិធី​បុណ្យ​អុំ​ទូក​នេះ យក​ទៅ​ចង​ភ្ជាប់​នឹង​ការ​ទៅ​ដល់​គុណ​បុណ្យ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ។ បើ​យើង​និយាយ​ឲ្យ​ចំ​មួយ​ទៀត គឺ​ទៅ​ដល់​អ្វី​ដែល​ជា​ព្រះ​ចង្កូម គឺ​ធ្មេញ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ ដែល​ស្ដេច​នាគរាជ ដែល​លោក​យក​ទៅ​តម្កល់​ទុក​នៅ​ឯ​ឋាន​ភុជង្គ​នាគ។ ដូច្នេះ​ពិធី​នេះ​គេ​តែង​តែ​រំឭក ហើយ​ចង​ភ្ជាប់​ទៅ​លើ​អ្វី​ដែល​ជា​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ទាក់​ទង​នឹង​ពុទ្ធ​ប្រវត្តិ។ ក្នុង​ពុទ្ធ​ប្រវត្តិ​ដដែល​នេះ គេ​ទាញ​យក​ពិធី​បុណ្យ​អុំ​ទូក​យក​ទៅ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​អ្វី​ដែល​ជា​ពិធី​សំពះ​ព្រះខែ​ទៅ​ទៀត ដែល​ទាក់ទង​ជាមួយ​នឹង​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ដែល​លោក​ថា ជា​ទន្សាយ ហើយ​ទន្សាយ​ហ្នឹង​ឯង​នៅ​ឋាន​ព្រះចន្រ្ទ​អី​អ៊ីចឹង​ទៅ។ នេះ​ជា​លក្ខណៈ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា»

ដោយ​ផ្អែក​លើ​ឯកសារ​និង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ផ្ទាល់ បណ្ឌិត​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ លោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ បាន​ធ្វើ​ការ​កត់​សម្គាល់​ថា ពិធី​បុណ្យ​អុំ​ទូក បណ្តែត​ប្រទីប សំពះ​ព្រះខែ និង​អក​អំបុក គឺ​ជា​ពិធី​បុណ្យ​តាម​បែប​ប្រពៃណី​មួយ​ដ៏​ល្អ​ផូរផង់ ដែល​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ពី​ទស្សនៈ​ដ៏​ធំធេង​មួយ​របស់​ប្រជាជាតិ​ខ្មែរ​ពី​បូរាណ​កាល ក៏​ដូច​ជា​បច្ចុប្បន្នកាល ក្នុង​ការ​កសាង​ទឹក​ដី​ឲ្យ​បាន​ចម្រើន​រុងរឿង ដោយសារ​កម្លាំង​សាមគ្គីភាព និង​ការ​ដឹង​គុណ​ចំពោះ​អ្វី​ដែល​ផ្តល់​កំណើត​និង​ជីវិត​ឲ្យ​ខ្លួន។ ប្រពៃណី​ដ៏​ល្អ​ផូរផង់​នេះ ក៏​រួម​ចំណែក​ជួយ​ឲ្យ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​កម្ពុជា​រីក​លូត​លាស់​ផង​ដែរ៕

ព័ត៌មាន (5)

មើល​មតិ​ទាំង​អស់.

Anonymous says:
Nov 06, 2009 07:05 PM

I think RFA is the best radio broadcasting tool for Cambodia to get the true information rapidly and unbiased information for students to absorb their research. I like your Library Information source on the website. Thanks!!!

Anonymous says:
Nov 01, 2009 12:13 PM

សូមអរគុណ! សំរាប់ការចុះផ្សាយរាល់ពត៌មានរបស់អាស៊ី សេរី, សំរាប់រូបខ្ញុំដែលជាអ្នកចូលចិត្តតាមដានរាល់ពត៌មានរបស់កម្មវិធី ទាំងវិទ្យុ ក៏ដូចជាគេហទំព័រផងនោះ,​ សូមសំណូមពរ ថា រាល់ពត៌មានសូមធ្វើការដាក់ចូលនូវពត៌មានថ្មី ទាន់ហេតុការណ៍ទាំងនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ក៏ដូចជាបណ្តាលខែត្រនានា ក្នុងប្រទេស។ សូមអរគុណ

Anonymous says:
Nov 01, 2009 01:19 AM

អត់ច្បាស់ដែរ! គ្រាន់តែដឹងច្បាស់ថាថៃនឹងឡាវក៏គេមានដូចយើងដែរ គ្រាន់តែមិនធំដូចយើង រួចអត្ថន័យក៏បកស្រាយប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ បើតាមគិតសង្ស័យតែគេលេងមុនមានប្រទេសថៃ-ឡាវទៅទៀតមើលទៅ!

Anonymous says:
Nov 08, 2009 01:13 PM

Khmer/RFA:
You had done an outstanding report over the years. I really appreciate for interview scholar and research the depth of each subject. You help improve my ability to read Khmer better. Keep up the good work. Thank you very much RFA

Anonymous says:
Nov 01, 2009 02:34 PM

cool information.

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។

គេហទំព័រ​ទាំងមូល