សង្គម​ស៊ីវិល​ថា អ្នកសារព័ត៌មាន​ដែល​ហ៊ាន​រិះគន់​ពី​ភាព​អសកម្ម​របស់​រដ្ឋាភិបាល​រងការ​រឹតត្បិត

ដោយ សន ចាន់រដ្ឋា
2022.10.28
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
សង្គម​ស៊ីវិល​ថា អ្នកសារព័ត៌មាន​ដែល​ហ៊ាន​រិះគន់​ពី​ភាព​អសកម្ម​របស់​រដ្ឋាភិបាល​រងការ​រឹតត្បិត សន្និសីទថ្នាក់ជាតិស្តីពីការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ការកសាងភាពជាដៃគូសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៅ​រាជធានីភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២។
Photo Courtesy of UNESCO Cambodia

អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​មួយ​ចំនួន​បារម្ភ​ពី​សេរីភាព​សារព័ត៌​មាននៅ​កម្ពុជា​ដែល​បន្ត​រង​ការ​រឹតត្បិត​ពី​សំណាក​អាជ្ញាធរ។ ប៉ុន្តែ​តំណែង​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​ថា ការ​រឹតត្បិត​របស់​អាជ្ញាធរ​កើតមាន​ចំពោះតែ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ណា​ដែល​មិន​គោរព​ច្បាប់។

ក្ដី​បារម្ភ​ពី​ការ​រឹត្បិត​មក​លើ​អ្នកសារព័ត៌មាន​នេះ ធ្វើឡើង​នៅក្នុង​សន្និសីទ​ថ្នាក់​ជាតិ​ស្ដីពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ ក្រោម​ប្រធានបទ «​ការ​កសាង​ភាពជា​ដៃគូ​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សាយ​»​ធ្វើ​នៅ​សណ្ឋាគារ​សុខា រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅ​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​តុលា រៀបចំ​ដោយ​អង្គការ​យូនីស្កូ​(UNESCO) ដែល​សហការ​ជាមួយ​អង្គការ​ដៃគូ​ជាង​៩​ស្ថាប័ន​រួមមាន មជ្ឈមណ្ឌល​កម្ពុជា​ដើម្បី​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ (CCIM) សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារព័ត៌មាន​កម្ពុជា ខេមបូចា (CamboJA) មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិមនុស្ស​កម្ពុជា (CCHR) និង​មកពី​តំណាង​រដ្ឋាភិបាល។

នៅក្នុង​កម្មវិធី​សន្និសីទ​ដែល​មាន​អ្នកចូលរួម​ជិត​២០០​នាក់ មកពី ជម្រុះ​ស្ថាប័ន​នានា លើកឡើង​ពី​ការ​គំរាមកំហែង​មួយចំនួន​របស់​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន លើ​អ្នកសារព័ត៌មាន​ណា ដែល​ហ៊ាន​រិះគន់​ជុំវិញ​ភាព​អសកម្ម​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដូចជា បញ្ហា​រំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស បញ្ហា​វិវាទ​ការងារ និង​បញ្ហា​ជម្លោះដីធ្លី​ជាដើម​។ ពួកគេ​បារម្ភ​ថា បើសិនជា​រដ្ឋាភិបាល​នៅតែ​បន្ត​រឹតត្បិត​អ្នកសារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ​បែបនេះ ធ្វើ​ឱ្យ​សេរីភាព​សារព័ត៌​មាននៅ​កម្ពុជា​បន្ត ធ្លាក់​ចុះ។

នាយិកា​នៃ​នាយកដ្ឋាន​អភិវឌ្ឍ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​របស់​មជ្ឈមណ្ឌល​កម្ពុជា​ដើម្បី​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឯករាជ្យ​(CCIM) លោកស្រី ឆន សុគន្ធា ដែល​ចូលរួម​ជា​វាគ្មិន នៅក្នុង​កម្មវិធី​លើកឡើង​ថា នៅ​កម្ពុជា​ច្បាប់​ស្ដីពី​របប​សារព័ត៌មាន​មិន​មាន​ចែងថា អ្នក​សារព័ត៌មាន​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ខុសត្រូវ​បាន​ចាប់ខ្លួន​ដាក់​ពន្ធនាគារ​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយនេះ​ឃើញថា អ្នកសារព័ត៌មាន​ដែល​ហ៊ាន​និយាយ​រឿង​រសើប ឬ​ភាព​អសកម្ម​របស់​រដ្ឋាភិបាល បែរជា​រង់​ការចោទប្រកាន់​តាមរយៈ​តុលាការ និង​ការ​គំរាមកំហែង​គ្រប់​រូបភាព​ផ្សេងៗ​។ លោកស្រី​អះអាង ទោះបី​បញ្ហា​ទាំងនោះ​ចង់បាន​ការ​ឆ្លើយ​តប​ពី​សំណាក​អាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ​ដើម្បី​រក​ដំណោះស្រាយ​សមស្រប​មួយ​ក៏ដោយ ប៉ុន្តែ​ខាង​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​មាន​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​ហាក់​មិន​អើពើ​នោះ​ទេ។

លោកស្រី ឆន សុគន្ធា៖ «មួយទៀត គឺ​ការប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ជា​ការ​ចោទប្រកាន់​ទៅដល់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​។ អ៊ីចឹង​យើង​ឃើញ​ហើយ ឯកឧត្តម​គាត់​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​កាលពី​ព្រឹក​ថា អ្នកសារព័ត៌មាន​ត្រូវតែ​ធ្វើ​តាម​វិជ្ជាជីវៈ ប៉ុន្តែ​យើង​ធ្វើតាម​អាជីព តាម​វិជ្ជាជីវៈ​ហើយ បើ​យើង​មើល​តាម​ច្បាប់​ស្ដីពី​របប​សារព័ត៌មាន អ្នកសារព័ត៌មាន​អត់​ត្រូវ​ចាប់​ដាក់​ពន្ធនាគារ តែ​ជាក់ស្ដែង​មាន​អ្នក​សារព័ត៌មាន​មួយចំនួន​នៅតែ​មាន​បញ្ហា មាន​ការ​ចាប់​មានការ​ចោទប្រកាន់ ហើយនឹង​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ជា​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​ដល់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ»

ស្រដៀង​គ្នា​នេះ នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​សម្ព័ន្ធ​អ្នកសារព័ត៌មាន​កម្ពុជា ខេមបូចា (CamboJA) លោក ណុប វី ដែល​ជា​វាគ្មិន​នៅក្នុង​វិធី​នោះ​ដែរ លោក​បារម្ភ​ពី​ការចូលរួម​របស់​អ្នកសារព័ត៌មាន​ក្នុង​ការ​រាយការណ៍​ព័ត៌មាន​កំពុង​ពេល​បោះឆ្នោត ដោយសារតែ​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​ហាក់​មិន​សហការ​ល្អជា​មួយ​អ្នកសារព័ត៌មាន ដោយ​លោក​អះអាង​ថា ជាពិសេស​ការបោះឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់​កន្លងទៅ ដែល​ឃើញ​មាន​ករណី​មួយចំនួន​នៅតែ​រារាំង និង​គំរាមកំហែង​លើ​អ្នកសារព័ត៌មាន​។ ដូច្នេះ លោក​ស្នើ​ឱ្យ អាជ្ញាធរ​ពាក់ព័ន្ធ​គួរតែ​ពិនិត្យ​ឡើង​វិញ ដោយ​បើក​លំហ​ឱ្យ​អ្នកសារព័ត៌មាន​អាច​ប្រើប្រាស់​តួនាទី​ពេញលេញ​ក្នុង​ការ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ដល់​សាធារណជន។

លោក ណុប វី៖ «ខ្ញុំ​ស្នើ​សុំ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​លោក​ធានា​ពហុភាព​នៃ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ដែល​គួរតែ​ត្រូវ​បាន​ធានា​មុន​ដំណើរ​ការ​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ឃោសនាបោះឆ្នោត ឬមួយ​ក៏​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត​មកដល់​។ ពីព្រោះ​បើ​យើង​មិនអាច​ធានា​អំពី​ជម្រុះ​ភាព​នៃ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​បានទេ​មានន័យថា​មានតែ​សំឡេង​ម្ខាងៗ​ដែល​ពលរដ្ឋ​លោក​អាច​ទទួល​បាន​ព័ត៌មាន​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​គាត់​មិន​មាន​ពលរដ្ឋ​គ្រប់គ្រាន់​ដែល​ទាក់ទង​ការសម្រេចចិត្ត​របស់​ពួកគាត់»

របាយការណ៍​របស់​អង្គការ CIVICUS ចុះ​ថ្ងៃទី១៩ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២២​រក​ឃើញ​ថា សេរីភាព​សារព័ត៌​មាននៅ​កម្ពុជា​បន្ត​រឹតត្បិត ខណៈ​អ្នកសារព័ត៌មាន​រង​វិធានការ​ច្បាប់​ជា​បន្តបន្ទាប់​។ របាយការណ៍​ដដែល​បាន វាយតម្លៃ​ជា​អវិជ្ជមាន​លើ​ស្ថានភាព​សារព័ត៌​មាននៅ​កម្ពុជា ជាពិសេស​គឺ​សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ​ដែល​នៅ​បន្ត​ស្ថិត​ក្រោម​វាយប្រហារ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នកកាសែត​បាន​ប្រឈមមុខ​នឹង​ការ​យាយី​ជាច្រើន​ទម្រង់។

ជុំវិញ​ការ​រឹតត្បិត​មក​លើ​អ្នកសារព័ត៌មាន​ដែល​ហ៊ាន​និយាយ​ពី​ភាព​អសកម្ម​ភាព​របស់​រដ្ឋាភិបាល និង​បញ្ហា​រសើប​មួយចំនួន​នៅ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ រដ្ឋលេខាធិកា​ក្រសួង​ព័ត៌មាន អ្នកស្រី ផៃ ច័ន្ទរិទ្ធឹសូលីដា ឱ្យ​ដឹង​នៅក្នុង​កម្មវិធី​ថ្ងៃនេះ​ថា អ្នកសារព័ត៌មាន​ដែល​ប្រកប​នូវ​វិជ្ជាជីវៈ​ត្រឹមត្រូវ​មិន​អាច​មាន​ការ​គំរាមកំហែង ឬ​រង់​ការចោទប្រកាន់​ណាមួយ​នោះ​ទេ​។ ដូច្នេះ អ្នកសារព័ត៌មាន​ដែល​រង​ការ​ចោទប្រកាន់​តាម​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​កន្លង​ទៅនោះ ដោយសារតែ​មិន​គោរព​ច្បាប់​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ។

អ្នកស្រី ផៃ ច័ន្ទរិទ្ធឹសូលីដា៖ «ច្បាប់​នៅក្នុង​របប​សារព័ត៌មាន​បាន​ចែង​យ៉ាង​ច្បាស់​ការពារ​សិទ្ធិ​ការពារ​អ្នកសារព័ត៌មាន​រួច​ស្រេច​ទៅ​ហើយ​។ អ៊ីចឹង​អ្នកសារព័ត៌មាន​កាលដែល​ខ្លួន​ប្រព្រឹត្ត ឬក៏​អនុវត្ត​ប្រតិបត្តិការ​នៅ​អង្គភាព​ការ​សរសេរ​និពន្ធ​នាយក​ក៏ដោយ កាល​នៅ​ក្រោម​ច្បាប់​គឺ​ច្បាប់​ការពារ​ហើយ ក៏ប៉ុន្តែ​បើ​យើង​ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​ច្បាប់ ទៅ​នឹង​ក្រោម​សីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ​អ្នកសារព័ត៌មាន កាលណា​ដែល​យើង​ផ្ទុយ​គឺ​យើង​មានទោស​ហើយ»

មក​ដល់​ពេល​នេះ តាម​ការវាយតម្លៃ​របស់​អង្គការ​អ្នកកាសែត​គ្មាន​ព្រំដែន (Reporters Without Borders) ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ប្រទេស​បារាំង​ឱ្យ​ដឹង​ថា កម្ពុជា​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ចំណាត់​ថា្នក់​ទី១៤៤ ក្នុង​ចំណោម ១៨០​ប្រទេស​នៃ​សន្ទស្សន៍​សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​សកល​ឆ្នាំ ២០២១​។ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​ឆ្នាំ ២០២២ នេះ អង្គការ​នេះ​ឱ្យ​ដឹង​ថា កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ចំណាត់ថ្នាក់​ទី​១៤២ ក្នុង​ចំណោម ១៨០​ប្រទេស។ ចំណាត់ថ្នាក់​នេះ​បន្ត​បង្ហាញថា សេរីភាព​សារព័ត៌​មាននៅ​កម្ពុជា​នៅ​មិន​ទាន់​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ​នៅ​ឡើយ​ទេ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។