តើខាងអាជ្ញាធរ និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សយល់យ៉ាងណាដែរ ចំពោះបញ្ហាដីធ្លីដ៏រ៉ាំរ៉ៃនេះ?
បញ្ហាដីធ្លីរបស់អ្នកភូមិខ្នងក្រពើកើត និងភូមិខ្នងក្រពើលិច នៅឃុំត្រមូង ស្រុកមេមត់ ខេត្តកំពង់ចាម ដែលកើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០០៨ មកនោះ នៅតែមិនទាន់មានពន្លឺឈានទៅរកដំណោះស្រាយ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៤០០គ្រួសារ ក្នុងការទទួលបានកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់លើដីលំនៅឋានរបស់ពួកគាត់ឡើយ។
ថ្លែងទាំងស្រកទឹកភ្នែករៀបរាប់ពីទុក្ខលំបាកក្នុងការរស់នៅលើដីលំនៅឋានរបស់ខ្លួន នៅភូមិខ្នងក្រពើលិច ឃុំត្រមូង ស្រុកមេមត់ តាំងពីក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ មក ដែលទើបតែមានបញ្ហានៅឆ្នាំ២០០៨ ដោយដីក្រុមហ៊ុនចម្ការកៅស៊ូរបស់រដ្ឋ ត្រូវបង្វែរជាដីក្រុមហ៊ុនចម្ការកៅស៊ូឯកជន ទើបធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនរយគ្រួសារ ត្រូវប្រឈមមុខនឹងការបណ្ដេញចេញពីលំនៅឋានចាស់របស់ខ្លួន ទៅរកទីតាំងថ្មី។
មានអាយុ ៥១ឆ្នាំ អ្នកស្រី អ៊ុន ស៊ូចេង បានបញ្ជាក់ថា គាត់មានចំណាស់នេះហើយមិនអាចចាប់ផ្ដើមជីវភាពថ្មីតំបន់ផ្សេងបានឡើយ។ អ្នកស្រីបន្តថា ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៨ មក ស្ថានភាពរស់នៅរបស់ពួកគាត់កាន់តែលំបាក ពិសេសផ្ទះសម្បែងដែលមានសភាពកាន់តែទ្រុឌទ្រោម ប៉ុន្តែគ្មានសិទ្ធិជួលជុលឡើយ បានត្រឹមតែរស់នៅប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើមានការជួសជុល ឬតសំយាប គឺមានការគំរាមពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុនចម្ការកៅស៊ូ ឬក៏ត្រូវក្រុមហ៊ុនប្ដឹងតែម្តង។
អ្នកស្រី អ៊ុន ស៊ូចេង៖ «មានផលលំបាកច្រើន ពីព្រោះផ្ទះទ្រុឌទ្រោមស្ទើរតែដួលរលំគ្រប់គ្នាហើយ ប៉ុន្តែមិនមានសិទ្ធិជួសជុល ពេលណាយើងជួសជុល ក្រុមហ៊ុនគេឃាត់ឃាំង។ គេមិនឱ្យជួសជុលទេ អ៊ីចឹងមានផលលំបាកខ្លាំងតែម្តង។ មានការលំបាកខ្លាំងយ៉ាងម៉េចបាទ? មានការលំបាកថា ពេលណាយើងធ្វើមានកិច្ចសន្យា ពេលណាយើងឈប់រស់នៅ អូ! ពេលយើងឈប់រស់នៅមិនមានការទាមទារសំណង»។
អ្នកស្រីបន្តថា បើយោងទៅតាមច្បាប់ភូមិបាល ប្រជាពលរដ្ឋគប្បីទទួលបាននូវប្លង់កាន់កាប់ស្របច្បាប់ ក៏ប៉ុន្តែបញ្ហានេះនៅតែអូសបន្លាយ ហាក់បីជាមានភាពអាថ៌កំបាំងនៅពីក្រោយ៖ «មិនមែនថ្នាក់រដ្ឋាភិបាលគាត់មិនដឹងទេ! គាត់ដឹង ប៉ុន្តែអ្វីដែលគាត់មិនអាចធ្វើបាន ខ្ញុំមិនដឹងថាគាត់មានអ្វីលាក់បាំងនឹងប្រជាពលរដ្ឋ! ព្រោះកន្លងមក ខាងរាជរដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដល់អ្នកដែលមានដីបីប្រភេទ។ គាត់បានផ្តល់កម្មសិទ្ធិដល់អ្នកកាន់កាប់ហ្នឹង ហើយចំណែកពួកខ្ញុំជាអ្នករស់នៅស្របច្បាប់ តាមច្បាប់ភូមិបាល ប៉ុន្តែបែរជាមិនមានដំណោះស្រាយឱ្យវិញ ពួកខ្ញុំមានចម្ងល់ខ្លាំងដែរ»។
រីឯប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតរស់នៅភូមិខ្នងក្រពើកើត អ្នកស្រី ឈាន ស្រីពៅ បានឱ្យដឹងដែរថា អ្នកស្រី និងប្រជាពលរដ្ឋទាំងពីរភូមិ មិនអាចទៅកសាងជីវភាពថ្មីនៅកន្លែងផ្សេងបាននោះទេ ដោយពួកគាត់មានអាយុកាន់តែច្រើន។ ដូចនេះ មិនដឹងថារយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំទើបអាចកសាងជីវភាពថ្មីបានដូចសព្វថ្ងៃនោះទេ៖ «ចាប់ផ្ដើមគេរើរុះ គេដេញហើយម្តងមួយៗពីខ្នងក្រពើកើត ទៅនៅផ្លាកស្មោង។ តែពួកខ្ញុំនេះអត់ទទួលសំណងទេ ពីព្រោះខ្ញុំធ្លាប់រស់នៅកន្លែងនេះ ខ្ញុំរស់នៅអាស្រ័យផលនៅកន្លែងនេះ។ អ៊ីចឹងទៅយកឯណោះ អូនឯងដឹងស្រាប់ហើយ ប្រជាជនក្រីក្រ ពាក្យចាស់ថាកុំរើឆ្នាំងច្រើន វាអស់ផេះ។ អ៊ីចឹងឱ្យខ្ញុំរើពីកន្លែងហ្នឹងទៅយកឯណោះទៀត តើខ្ញុំកសាងជីវិតថ្មីប៉ុន្មានឆ្នាំ ទើបបានទទួលផលដូចខ្ញុំរាល់ថ្ងៃនេះ មិនក្រោម ១០ ទៅ ១៥ឆ្នាំទេ ហើយសួរតើខ្ញុំអាយុប៉ុន្មានហើយឥឡូវនេះ»។
អ្នកស្រីបន្តថា ចំពោះអ្នកមានលុយមានអំណាច រដ្ឋាភិបាលអាចចេញប្លង់កម្មសិទ្ធិឱ្យមានដីរាប់រយហិកតារ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកស្រីងឿងឆ្ងល់ថា សម្រាប់ពួកគាត់ជាអ្នកក្រីក្រដែលសុំត្រឹមតែដីលំនៅឋានសម្រាប់រស់នៅរដ្ឋាភិបាលមិនអាចជូនបាន។ ប្រភពដដែលបានឱ្យដឹងទៀតថា កន្លងមកធ្លាប់មានការសន្យាពីសំណាក់អាជ្ញាធរក្នុងការដោះស្រាយ ប៉ុន្តែការសន្យានោះ គឺជាការសន្យាខ្យល់៖ «ខ្ញុំសំណូមពរហ្នឹង ដូចសំណូមពរច្រើនពេកហើយ! មិនមែនទើបតែសំណូមពរលើកទីមួយលើកទីពីរ ឬលើកទីបី តាំងពី ២០០៨ អាណត្តិមុនម្ល៉េះ ដែលខ្ញុំសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលហ្នឹងកាត់ដីដែលពួកខ្ញុំគ្នារស់នៅជាង ២ហិកតារកន្លះ ដីជាង ១០០គ្រួសារនេះ សម្បទានមកឱ្យប្រជាជនអត់បាន។ តែត្រង់គេអ្នកធំ ម៉ាគ្រួសារ ៥០០ហិកតារ មាន ៥០ហិកតារ ម៉េចក៏អាចសម្បទានឱ្យបាន។ ត្រង់ពួកខ្ញុំប្រជាជនកើតលើដីខ្មែរ រស់នៅលើដីខ្មែរ ម៉េចក៏ ៤ម៉ែត្រមិនបាន»។
អ្វីដែលពួកគាត់ចង់បានខ្លាំងបំផុតនោះ គឺការទទួលបានប័ណ្ណកាន់កាប់លើដីដែលកំពុងតែរស់នៅដោយស្របច្បាប់ ទើបអាចធ្វើឱ្យពួកគាត់ស្ងប់ចិត្ត។
ចំពោះបញ្ហានេះ អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនចម្ការកៅស៊ូមេមត់ លោក ឆាយ សាវុធ មិនបានបកស្រាយអ្វីច្រើននោះទេ គ្រាន់តែបញ្ជាក់នេះជាគោលការណ៍របស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការកែប្រែពីក្រុមចម្ការកៅស៊ូរបស់រដ្ឋ មកជារបស់ឯកជន ដោយក្រុមហ៊ុនតម្រូវឱ្យប្រជាជនដែលរស់នៅចាស់ទៅរស់នៅកន្លែងថ្មី។ ចំពោះការដោះស្រាយបញ្ហា លោករុញទៅឱ្យសួរគណៈកម្មាធិការដោះស្រាយទំនាស់ដីធ្លី៖ «អត់ទេអាហ្នឹងមានគោលការណ៍របស់គេៗធ្វើកន្លែងមួយនៅផ្លាកស្មោងហ្នឹង មានផ្ទៃដីជាង ៦០ហិកតារ ឱ្យគាត់ចាកចេញទៅរស់នៅហ្នឹងមានផ្ទះ មានដី មានសាលារៀន មានមន្ទីរពេទ្យ។ អូនឯងទាក់ទងទៅ អិន.ឌី.ស៊ី (NDC)»។
ចំណែកឯអភិបាលស្រុកមេមត់ លោក ចេង ប៉ុណ្ណារ៉ា ក៏មិនបានបកស្រាយអ្វីច្រើននោះដែរ គ្រាន់តែអះអាងថា បញ្ហានេះខាងស្រុកគ្រាន់តែជាអ្នកធ្វើអត្តសញ្ញាណកម្មជូនពួកគាត់ទាំងពីរភូមិ និងធ្វើការពិភាក្សាដើម្បីធ្វើរបាយការណ៍ឱ្យថ្នាក់ជាតិជាអ្នកដោះស្រាយ។
រីឯសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) ប្រចាំខេត្តកំពង់ចាម លោក នាង សាវ៉ាត បានមានប្រសាសន៍ថា បើយោងទៅតាមច្បាប់ភូមិបាល ប្រជាពលរដ្ឋទាំងពីរភូមិ គឺភូមិខ្នងក្រពើកើត និងខ្នងក្រពើលិច គឺជាប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅស្របច្បាប់ គប្បីត្រូវផ្តល់នូវកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់ជូនពួកគាត់ក្នុងការកាន់កាប់លើដីនោះ៖ «រដ្ឋាភិបាលគួរផ្តល់ដីនេះទៅជាកម្មសិទ្ធិ ពីព្រោះដីរបៀបនេះមានច្រើនហើយ គឺមានគ្រប់ចម្ការកៅស៊ូទាំងប្រាំពីរ រដ្ឋាភិបាលបានកាត់ទៅឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរួចហើយ នៅតែខ្នងក្រពើលិច ខ្នងក្រពើកើត។ ខ្ញុំគិតថា ដោយសារតែពួកក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនហ្នឹង ពេលដែលវិនិយោគ គាត់បញ្ចូលដីហ្នឹងទៅក្នុងតំបន់វិនិយោគទេ។ តាមពិតតាមឯកសារដែលយើងទទួលបាន គាត់បានកាត់ទៅឱ្យនៅជាប្រជាជនក្រៅពីក្រុមហ៊ុនហើយបាទ!»។
លោកបន្ថែមទៀតថា កាលដែលបណ្ដេញប្រជាពលរដ្ឋតំបន់នោះឱ្យទៅរស់នៅតំបន់ផ្សេង គឺជាការបន្ថែមការលំបាកដល់ប្រជាពលរដ្ឋទៅវិញ ដែលប្រាសចាកពីគោលនយោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់រដ្ឋាភិបាល៖ «មានក្មេងក៏ច្រើន មានមនុស្សចាស់ក៏ច្រើនដែរ! អ៊ីចឹងហើយ វានឹងប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ទោះបីជាតំបន់ថ្មីដែលត្រូវទៅនោះ ជាតំបន់មួយគិតថាមានរដ្ឋាភិបាល គិតថាល្អប្រសើរ ក៏ប៉ុន្តែក៏មិនដូចការរួមរស់នៅរបស់គាត់ដែរ ពីព្រោះការផ្លាស់ប្ដូរក្មេងការសិក្សា ការទំនាក់ទំនងមុខរបររកស៊ី និងដំណាំដែលពួកគាត់បានដាំដុះទាំងអស់ហ្នឹង វានឹងអាចបាត់បង់។ អ៊ីចឹងហើយ ខ្ញុំគិតថា វាមិនមែនជាការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រទេ វារឹតតែធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រទៅទៀត ប្រសិនបើពួកគាត់ត្រូវចាកចេញពីតំបន់នេះ»។
លោកថ្លែងបន្តថា ប្រសិនបើបញ្ហានេះនៅតែអូសបន្លាយគ្មានដំណោះស្រាយសម្រាប់ពួកគាត់តទៅទៀត គឺប្រជាពលរដ្ឋត្រូវរស់នៅក្នុងភាពមិនស្ងប់ចិត្ត វានឹងអាចធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋលែងមានជំនឿទុកចិត្តលើអាជ្ញាធរតាមមូលដ្ឋាន និងរដ្ឋាភិបាល។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កុមារតូចៗដែលកំពុងតែរៀនសូត្រ និងអាចធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែធ្វើចំណាកស្រុកច្រើនឡើង ដែលផ្ទុយពីគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការកាត់បន្ថយការធ្វើចំណាកស្រុក។ ជាងនេះទៅទៀត នឹងអាចធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបន្តការតវ៉ាទាមទារនូវភាពស្របច្បាប់របស់ខ្លួនកាន់តែធំឡើងៗទៀតផង៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។