អ្នក​វិភាគ​ថា សមយុទ្ធ​យោធា ៣០​ប្រទេស​នៅ​ថៃ​អាច​ជា​ការ​ត្រៀម​ទប់ទល់​​ការ​វាតទី​​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​របស់​ចិន

ដោយ យ៉ង ចាន់តារា
2024.02.08
អ្នក​វិភាគ​ថា សមយុទ្ធ​យោធា ៣០​ប្រទេស​នៅ​ថៃ​អាច​ជា​ការ​ត្រៀម​ទប់ទល់​​ការ​វាតទី​​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​របស់​ចិន កងទ័ព​ជើងសហរដ្ឋអាមេរិក​ចូលរួម​សមយុទ្ធយោធា នៅ​ខេត្ត​ឈុនបុរី (Chon Buri) ប្រទេសថៃ កាលពីថ្ងៃទី២៨ កុម្ភៈ ២០២០។
Pimuk Rakkanam/RFA

កម្លាំង​កងទ័ព​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​ចំនួន​ជាង ១​ម៉ឺន​នាក់ មកពី​៣០​ប្រទេស​បាន​ត្រៀមខ្លួន​ចូលរួម​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​យោធា​ជាមួយ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅក្នុង​ប្រទេស​ថៃ ចាប់ពី​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​កុម្ភៈ រហូត​ទៅ​ដល់​ថ្ងៃ​ទី១០​ខែ​មីនា​ខាងមុខ។ សមយុទ្ធ​យោធា​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​នេះ​ជា​ការ​ហ្វឹកហាត់​ការ​ជួយ​សង្គ្រោះ​មនុស្សធម៌ ដើម្បី​ឆ្លើយតប​នឹង​គ្រោះ​មហន្តរាយ។

កម្ពុជា​នឹង​បញ្ជូន​កងទ័ព​ទៅ​ចូលរួម​សមយុទ្ធ​យោធា​ជាមួយ​ប្រទេស​អាស៊ាន និង​កងទ័ព​សម្ព័ន្ធមិត្ត​មកពី​ជាង​៣០​ប្រទេស​ដែល​គ្រោង​នឹង​រៀបចំឡើង​ដោយ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​នៅ​អំឡុង​ចុង​ខែ​កុម្ភៈ​ខាងមុខ​នេះ។

អគ្គសេនាធិការ​កងទ័ព​ថៃ​លោក ធិតធីឆៃ ធានថង (Thitichai Tianthong) ដែល​បាន​ធ្វើ​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​រួមគ្នា​ជាមួយ​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំ​ប្រទេស​ថៃ​លោក រ៉ូបឺត អេហ្វ ហ្គោដិចស៍ (Robert F Godec) កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៦ ខែ​កុម្ភៈ ថា បណ្ដា​ប្រទេស​ដែល​នឹង​ចូលរួម​សមយុទ្ធ​យោធា​ដ៏​ធំ នៅ​ប្រទេស​ថៃ​មាន​កម្ពុជា ឡាវ (Laos) វៀតណាម (Vietnam) ប្រុយណេ (Brunei)​អាល្លឺម៉ង់ (Germany) ស្វីស (Sweden) ក្រិក (Greece) គុយវ៉េត (Kuwait) ស្រីលង្កា (Sri Lanka) ប្រេស៊ីស (Brazi) និង​ប៉ាគីស្ថាន (Pakistan) ព្រមទាំង​ប្រទេស​នៅ​អឺរ៉ុប អាស៊ី​បូព៌ា​និង​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក​ជាច្រើន​ទៀត។

សមយុទ្ធ​យោធា​ដ៏​ធំ​នេះ ក៏​នឹង​មាន​កងទ័ព​មកពី​ប្រទេស​សំខាន់ៗ​នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​បូព៌ា​ដូចជា​ជប៉ុន​(Japan) កូរ៉េខាងត្បូង (South Korea) តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​មាន​ថៃ (Thailand) ម៉ាឡេស៊ី​(Malaysia)​សិង្ហបុរី (Singapore) ឥណ្ឌូណេស៊ី (Indonesia) នឹង​ចូលរួម​ហាត់​សម​ប្រយុទ្ធ​លើ​វិញ្ញាសា​ចំនួន ៥ ដូច​ជា​ការ​ចុះ​ចត ការ​លោតឆ័ត្រ​យោង យុទ្ធសាស្ត្រ ការ​បាញ់​នៅ​លើ​ដី និង​ពីលើ​អាកាស​ព្រមទាំង​សង្គ្រាម​តាម​អ៊ីនធឺណិត។ សមយុទ្ធ​ក៏​មាន​ហ្វឹកហាត់​ពី​ការ​ធ្វើ​ជំនួយ​មនុស្សធម៌ ដើម្បី​ឆ្លើយតប​នឹង​គ្រោះមហន្តរាយ​ដោយមាន​ការចូលរួម​ពី​នាវាចម្បាំង​(USS Somerset ) និង​នាវា​(USS Miguel Keith)​របស់​កងទ័ពជើងទឹក​សហរដ្ឋអាមេរិក​ផង។

កាសែត​បាងកក​ប៉ុស្តិ៍ (Bangkok Post) បាន​ដកស្រង់​សំដី​អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការពារជាតិ​ថៃ មក​ផ្សាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៤ ខែ​កុម្ភៈ ថា សមយុទ្ធ​នេះ​នឹង​ធ្វើឡើង​នៅក្នុង​ខេត្ត​លុបបូរី (Lopburi) ខេត្ត​ច័ន្ទបូរី (Chanthaburi) ខេត្ត​ស្រះកែវ (Sa Kaeo)​ខេត្ត​រ៉ាក់យ៉ង (Rayong) និង​តំបន់​ឈូង​សមុទ្រ​ថៃ ជាប់​គ្នា​និង​ព្រំដែន​កម្ពុជា។

ជុំវិញ​រឿង​នេះ មន្ត្រី​គណបក្ស​នយោបាយ និង​អ្នកវិភាគ​ខ្លះ​យល់​ថា បើទោះបីជា​សមយុទ្ធ​យោធា​ដ៏​ធំ​សម្បើម​នេះ​ប្រកាស​ថា ធ្វើឡើង​ដើម្បី​ឆ្លើយតប​ការងារ​មនុស្សធម៌ និង​សង្គ្រោះ​នៅ​ពេល​មាន​គ្រោះមហន្តរាយ​ក៏ដោយ​ក៏​អាច​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដើម្បី​ត្រៀមខ្លួន​ទប់ទល់ និង​ការ​វាតទី​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​របស់​ចិន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែរ។

អ្នកជំនាញ​ប្រឹក្សា​យោបល់​ផ្នែក​ផ្នត់គំនិត និង​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ លោក សេក សុជាតិ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ជាច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​បណ្ដា​ប្រទេស​អាស៊ាន​មួយ​ចំនួន មាន​ជម្លោះ​ដែន​សមុទ្រ​ចិន ភាគ​ខាងត្បូង​ជាមួយនឹង​ប្រទេស​ចិន។ ដូច្នេះ​សមយុទ្ធ​យោធា​នេះ​អាច​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ត្រៀម​ទប់ទល់​ការ​វាតទី​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​ចិន។

លោក សេក សុជាតិ៖ «គេ​អាច​នឹង​សិក្សា​អំពី​តំបន់​មួយចំនួន​ដែល​នៅ​ព្រំដែន​ជាប់ និង​ប្រទេស​ថៃ​ដូចជា​តំបន់​នៅក្នុង​ខេត្តកោះកុង​ដែល​មាន​ព្រលាន​យន្តហោះ​មួយ​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ថ្មីៗ​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ​ចិន​អី​ជាដើម។ ដូច្នេះ​វា​សុទ្ធតែ​មាន​ការ​ពាក់ព័ន្ធ​ហើយ​តម្រូវ​ឱ្យ​ប្រទេស​ដែល​មិនទាន់​មាន​ភាព​ច្បាស់លាស់​ចំពោះ​កម្ពុជា​ជាមួយ​ចិន​ហ្នឹង ត្រូវធ្វើ​កិច្ចការ​ជាច្រើន​តាម​គ្រប់​រូបភាព​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ក្នុង​នោះ​ក៏​អាច​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ ឬក៏​ត្រៀមខ្លួន​ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​បញ្ហា​ណាមួយ​ដែល​អាច​កើតឡើង​នៅពេល​ខាងមុខ​ផង​ដែរ»

ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ អ្នក​សិក្សា​កិច្ចការ​សង្គម និង​នយោបាយ​លោក ប៉ោ មករា យល់​ថា ដោយសារតែ​បច្ចុប្បន្ន​កម្ពុជា​បង្ហាញ​ភាព​មិន​ច្បាស់​លាស់​ជុំវិញ​រឿង​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​ដូចជា​ការសាងសង់​មូលដ្ឋាន​កងទ័ពជើងទឹក​នៅ​សមុទ្រ​រាម គំរោង​ជីក​ព្រែកហ្វូណន ជាដើម​ធ្វើ​ឱ្យ​បណ្ដា​ប្រទេស​នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (ASEAN)​ខ្លះ​ព្រមទាំង​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក​(Asia Pacific) ព្រួយបារម្ភ​អំពី​ការ​វាតទី​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​របស់​ចិន​ទៅ​ក្នុង​តំបន់។

លោក ប៉ោ មករា៖ «យើង​ឃើញ​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​ចិន​ដែល​តែងតែ​ធ្វើ​(BRI) ឬ​ជា​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ​របស់​ចិន​ហើយក៏​ជា​ផ្លូវ​របស់​ចិន​ដែរ។ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​កំពង់ផែ​ទឹក​ជ្រៅ យើង​ឃើញ​មាន​នៅ ៤​ប្រទេស​ដូចជា​ប្រទេស​ណាជីប៊ូទី (Naji Buti) ហើយ​ចំណែក​កម្ពុជា​វិញ​កំពង់ផែ​ក៏​ប្រហាក់ប្រហែល​និង Naji Butiដែរ។ ហើយពីរ​ទៀត​គឺ​នៅ​ស្រីលង្កា (Sri Lanka) នៅ​ប្រទេស​ប៉ាគីស្ថាន (Pakistan)​ហើយ​ចុងក្រោយ​គឺ​មាន​ប្រទេស​ភូមា​ដែល​កំពុង​រៀបចំ​ចរចា​ក្នុង​ការ​កសាង។ បញ្ហា​ទាំងអស់​នេះ​ហើយ វា​គឺ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​ចិន​ដែល​ធ្វើ និង​វាតទី​ក្តោប​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ឯង​ដើម្បី​ប្រជែង​ជាមួយ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នោះ»

វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​មិន​អាច​សុំ​ការ​អធិប្បាយ​ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​បញ្ហា​ទាំងនេះ​ពី​ប្រធាន​អង្គភាព​អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ប៉ែន បូណា បាន​នៅ​ឡើយ​ទេ នៅ​ថ្ងៃ​ទី៧ ខែ​កុម្ភៈ ដោយសារតែ​ទូរស័ព្ទ​របស់​លោក​មិន​អាច​ទាក់ទង​បាន។

ក៏​បុន្តែ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់​បាន​បដិសេធ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​អបអរ​ខួប ២៥​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​បង្កើត​បញ្ជាការដ្ឋាន​កងទ័ពជើងគោក​កាលពី​ថ្ងៃទី​២៤ ខែ​មករា កន្លង​ទៅ​ថា កម្ពុជា​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​បរទេស​នៅ​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​ហើយក៏​មិន​មាន​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន​នៅ​លើ​ទឹកដី​ប្រទេស​ណាមួយ​ដែរ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត៖ «លើកលែងតែ​នៅ​ក្រោម​ឆ័ត្រ របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ដែល​កម្ពុជា​មាន​កងទ័ព​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស។ ដូច្នេះ​កម្ពុជា​ធ្វើ​ទំនើបកម្ម​កងទ័ព និង​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ គឺ​មិន​ត្រឹម​ការពារ​ជាតិ​ការពារ​បូរណភាព​ទឹកដី​សុខ​សន្តិភាព​ផ្ទាល់ខ្លួន​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​បង្កើន​សមត្ថភាព​ចូលរួម​ក្នុង​ការ​ថែរក្សា​សន្តិភាព​ស្ថិរភាព​នៅ​ក្នុង​តំបន់ និង​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ផង​ដែរ»

បើ​ទោះបីជា​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ឆ្លើយ​បដិសេធ​យ៉ាងនេះ​ក្តី ក៏​កាល​ពី​អំឡុង​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២៣ កន្លង​ទៅ គេ​ឃើញ​នាវា​ចំបាំង​របស់​ចិន​ចំនួន ២​គ្រឿង​ធ្លាប់​បាន​ចូល​ទៅ​ចត នៅ​ក្នុង​មូលដ្ឋាន​កងទ័ពជើងទឹក​កម្ពុជា​សមុទ្រ​រាម ហើយ​ជា​ញឹកញាប់​យោធា​កម្ពុជា​តែង​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​យោធា​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន ក៏ប៉ុន្តែ​កម្ពុជា​មិនដែល​ចូលរួម​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​យោធា​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​មហាអំណាច​សេរី​ដូច​ជា​សហរដ្ឋអាមេរិក​ឡើយ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

អត្ថបទពេញនិយម
នយោបាយ
លោក ហ៊ុន សែន បដិសេធ​ការ​ចោទ​របស់​វៀតណាម ​ដែល​ថា ព្រែក​ជីកហ្វូណន​សម្រាប់​សម្រួល​វត្តមាន​យោធា​ចិន
បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។