កិច្ចប្រជុំ​​កំពូល​​អាស៊ីបូព៌ា​បិទ​បញ្ចប់​ទៅ​​ដោយ​​គ្មាន​​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​​រួម ខណៈ​អាមេរិក និង​រុស្ស៊ី ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​​រឿង​​អ៊ុយក្រែន

ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2022.11.13
កិច្ចប្រជុំ​​កំពូល​​អាស៊ីបូព៌ា​បិទ​បញ្ចប់​ទៅ​​ដោយ​​គ្មាន​​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​​រួម ខណៈ​អាមេរិក និង​រុស្ស៊ី ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​​រឿង​​អ៊ុយក្រែន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរុស្ស៊ីលោក សឺហ្គេ ឡារ៉ូស (Sergei Lavrov) ចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា (East Asia Summit) នៅក្នុងពេលកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤០ និង៤១ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។
រូប៖ AFP

កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ីបូព៌ា (EAS) លើកទី១៧ បាន​បិទបញ្ចប់ទៅ​កាលពី​ថ្ងៃអាទិត្យ ទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ​ដោយ​ពុំមាន​ការចេញ​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​រួម ខណៈ​សហរដ្ឋអាមេរិក (U.S.) និង​រុស្ស៊ី (Russia) ខ្វែងគំនិតគ្នា​ជុំវិញ​រឿង​សង្គ្រាមនៅ​អ៊ុយក្រែន (Ukraine)

កិច្ចប្រជុំកំពូល​អាស៊ីបូព៌ានេះ គឺជា​កិច្ចប្រជុំសំខាន់​ជាងគេមួយ​ដែល​ពិភពលោក​បាន​ទន្ទឹង​រង់ចាំមើល​ក្នុងពេល​កម្ពុជា​ធ្វើជា​ប្រធានប្តូរវេន​អាស៊ាន​នៅឆ្នាំ២០២២នេះ។ ក្រៅពី​មាន​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន​ចូលរួម កិច្ចប្រជុំ​កំពូលនេះ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​​ក្រុមមេដឹកនាំ​កំពូលៗ​នៅលើ​ពិភពលោក​មកពី​ប្រទេសចំនួន ៨ ក្នុងនោះ​មាន​សហរដ្ឋអាមេរិក ជប៉ុន (Japan) អូស្ត្រាលី (Australia) នូវែលហ្សេឡង់ (New Zealand) កូរ៉េខាងត្បូង (South Korea) ឥណ្ឌា (India) ចិន (China) និង​រុស្ស៊ី (Russia) ជួប​អង្គុយ​​ទល់មុខគ្នា​ពិភាក្សា​ ផ្តោតលើ​បញ្ហាប្រឈម​សំខាន់ៗ​នៅតំបន់​អាស៊ីបូព៌ា។

គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ ក្រសួងការបរទេស​កម្ពុជា នៅមិនទាន់​ចេញផ្សាយ​សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន​ណាមួយ​ជុំវិញ​លទ្ធផល​នៃកិច្ចប្រជុំកំពូល​អាស៊ីបូព៌ា​នេះ​នៅឡើយទេ។ រីឯ គេហទំព័រ​ផ្លូវការ​របស់​អាស៊ាន​វិញ បានចេញផ្សាយ​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់​ប្រធាន​កិច្ចប្រជុំ​កំពូលអាស៊ីបូព៌ា​លើកទី១៧ ស្តីពី​ការពង្រឹង​សិទ្ធិអំណាច​របស់​ស្ត្រី​ក្នុងវិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​កាន់តែ​ប្រសើរឡើង ការពង្រឹង​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ផ្នែក​ឋាមពល​សម្រាប់​ការរើប​ឡើងវិញ​ក្រោយវិបត្តិកូវីដ១៩ និង​ការលើកកម្ពស់​ភាពជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត​សម្រាប់​ការអភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព។

សារព័ត៌មាន ឌឹ វ៉ាស៊ីនតុន ប៉ុស្តិ៍ (The Washington Post) របស់​អាមេរិក រាយការណ៍​ឱ្យដឹង​កាលពី​ថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ថា រុស្ស៊ី និង​សហរដ្ឋអាមេរិក មិនបាន​ឯកភាព​គ្នា​លើ​ពាក្យពេចន៍​មួយចំនួន​ដែល​នឹងត្រូវ​ប្រើនៅក្នុង​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​រួមនេះទេ ដែលជាហេតុ​ធ្វើឱ្យ​កិច្ចប្រជុំកំពូល​នេះ​មិនអាចចេញ​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​រួមបាន។

ដោយឡែក ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មានរដ្ឋ​រុស្ស៊ី តាស (TASS) បាន​ផ្សាយ​នៅថ្ងៃដដែល​ដោយស្រង់ប្រសាសន៍​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេសរុស្ស៊ី លោក សេហ្គៃ ឡាវរ៉ូវ (Sergey Lavrov) ថា សេចក្តីថ្លែងការណ៍​រួម​អំពីលទ្ធផល​នៃ​កិច្ចប្រជុំកំពូល​អាស៊ីបូព៌ា (EAS) មិនអាច​សម្រេចបានទេ​ដោយសារតែ​ភាគីអាមេរិក និងដៃគូ​ទទូចឱ្យ​វាយតម្លៃ​លើ​ស្ថានភាព​នៅអ៊ុយក្រែន ដែល​រុស្ស៊ី​មិនអាច​ទទួលយកបាន។

សេតវិមាន​របស់​លោកប្រធានាធិបតី ចូ បៃឌិន (Joe Biden) ឱ្យដឹង​តាមរយៈ​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​ផ្សាយ​កាលពី​ថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកាថា នៅក្នុង​កិច្ចប្រជុំកំពូល​អាស៊ីបូព៌ា​នេះ លោក ចូ បៃឌិន បាន​គូសបញ្ជាក់​ឡើងវិញ​ពីការប្តេជ្ញាចិត្ត​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​ក្នុងតំបន់​ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក ដែល​មាន​អាស៊ាន​ជា​មជ្ឈភាព។ លោក ចូ បៃឌិន បាន​លើកឡើង​ពី​បញ្ហាប្រឈម​នានា​នៅក្នុង​តំបន់ និង​សាកល។ លោកបាន​គូសបញ្ជាក់​ពី​សេរីភាព​នាវាចរណ៍ និង​ការធ្វើដំណើរ​តាមផ្លូវ​អាកាស ដែល​ត្រូវតែ​គោរព​នៅក្នុង​តំបន់​សមុទ្រចិន​ខាងកើត និង​សមុទ្រចិន​ខាងត្បូង។ លោក ចូ បៃឌិន បាន​គូសបញ្ជាក់ថា រាល់វិវាទ​ទាំងឡាយ​នៅក្នុង​តំបន់នេះ ត្រូវតែ​ដោះស្រាយ​ដោយ​សន្តិវិធី និង​ស្របតាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ក៏បាន​លើកឡើង​ពីកង្វល់​ជំុវិញ​ការគំរាមកំហែង​បង្កឡើង​ដោយ​ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង (North Korea) ហើយ​លោក​ក៏បាន​ថ្កោលទោស​ប្រទេសរុស្ស៊ី ដោយប្រើ​ភាសាធ្ងន់ៗ​ថា ប្រទេសនេះ​បាន​ធ្វើសង្គ្រាម​យ៉ាងព្រៃផ្សៃ និង​ដោយមិនត្រឹមត្រូវ​នៅក្នុង​ប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ក្រៅពីនោះ លោកក៏បាន​លើកឡើង​ពី​កង្វល់​ពាក់ព័ន្ធនឹង​វិបត្តិ​កាន់តែដុនដាប​នៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (Myanmar) ឬភូមា (Burma) ផងដែរ។

ពាក់ព័ន្ធនឹង​បញ្ហា​ទំនាក់ទំនង​រវាង​អាមេរិក និងចិន​វិញ លោក ចូ បៃឌិន គូសបញ្ជាក់ថា សហរដ្ឋអាមេរិក នឹង​ប្រកួតប្រជែង​យ៉ាងស្វាហាប់​ជាមួយ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន (PRC) ហើយ​នឹងនៅតែ​និយាយ​ការពិត​ជុំវិញ​ការណ៍​ដែល​ប្រទេសនេះ រំលោភ​បំពាន​សិទ្ធិមនុស្ស។ លោកក៏បាន​គូសបញ្ជាក់​ឡើងវិញ​ពី​សារសំខាន់​នៃ​ការថែរក្សា​សន្តិភាព និង​ស្ថិរភាព​នៅក្នុង​តំបន់​ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ (Taiwan Strait) ផងដែរ។

ក្រៅពី​ពុំមាន​ការចេញ​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​រួម កិច្ចប្រជុំ​កំពូលអាស៊ីបូព៌ា​លើកទី១៧ បាន​បញ្ចប់ទៅ ដោយ​ពុំមាន​ការថតរូប​ជុំគ្នា​រវាងក្រុមមេដឹកនាំ​​ទាំង១៨ប្រទេស​ដែលជា​សមាជិក​នៃកិច្ចប្រជុំកំពូល​នេះឡើយ។ ការណ៍​នេះ​អាចឆ្លុះបញ្ចាំង​ពី​ភាពតានតឹង​នៃ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូលអាស៊ីបូព៌ា​លើកទី១៧ ដែល​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ។

លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងនាម​ជា​ប្រធានប្តូរវេន​អាស៊ាន កំពុងរងនូវ​ការរិះគន់​ថា មិនអាច​ជួយ​សម្របសម្រួល​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​សំខាន់ៗ​នៅលើ​ពិភពលោក​បាន ជាពិសេស​បញ្ហា​នៅ​អ៊ុយក្រែន ខណៈមេដឹកនាំ​រុស្ស៊ី លោក វ្លាដឺមៀរ ពូទីន (Vladimir Putin) បាន​សម្រេច​មិនមកចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​កំពូលនេះ​នៅកម្ពុជា។ លោក ហ៊ុន សែន ថា​លោកសោកស្តាយ​ដែល​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​រុស្ស៊ី និង​រដ្ឋមន្ត្រី​ការបរទេស​អ៊ុយក្រែន មិនបាន​ជួបគ្នា​នៅកម្ពុជា​ដើម្បី​រកដំណោះស្រាយ​ជុំវិញ​បញ្ហា​សង្គ្រាម​នៅអ៊ុយក្រែន។ រីឯ មេដឹកនាំកំពូល​របស់​ចិន គឺលោកប្រធានាធិបតី ស៊ី ជីងពីង (Xi Jinping) ក៏បាន​ខកខាន​មិនបាន​មកចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​នៅកម្ពុជា ដោយបញ្ជូន​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​មកចូលរួម​វិញ។ ជាជាង​ជ្រើសរើស​យក​កម្ពុជា ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោក ចូ បៃឌិន និង​ប្រធានាធិបតី​ចិន លោក ស៊ី ជីងពីង បាន​សម្រេច​ជ្រើសរើស​យក​ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី (Indonesia) ធ្វើជាទីតាំង​ជួបពិភាក្សា​ទល់មុខ​គ្នា​ជាលើកដំបូង នៅឯ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​ក្រុមប្រទេស​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​លូតលាស់​ធំជាងគេ​ចំនួន២០ ហៅកាត់ថា G20

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

អត្ថបទពេញនិយម
នយោបាយ
ពលករខ្មែរនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងត្រៀមធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត
បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។