Зия сәмидиниң "әхмәт әпәнди" романи(5)


2005.02.02
gheni-batur.jpg

Атақлиқ язғучи зия сәмиди өзиниң"әхмәт әпәнди" намлиқ тарихий романиниң ғулҗа қозғилиңиға аит баянлирини мундақ давамлаштуриду.

Җәңләр давамлашмақта

" Җәң-етишвазлиқлар барғанчә күчәймәктә. Арилап пидайиларниң күчлүк сүрән-чуқанлири, "һурра!", "һурра!" садалири көкни титрәткәндәк долқунлинатти. Бу демәк, һуҗумға өтүшниң аламити.Җәңниң биринчи күнила ғулҗа шәһириниң үч мәмурий райони азад қилинди. Бу районларниң сақчи мәһкимлириниң әскәр-чериклири тамамән дегүдәк тәслим болушти. Олҗа-елинған гәнимәт қораллар бәдилигә қозғилаңчилар қорал җәһәттә бир қәдәр пухтиланди. Бу җәңдә җасарәт көрсәткән ғени батурниң даңқи техиму улғийип, хәлқниң униңға болған ишәнч-муһәббити техиму ашти. Хитай чериклири болса,"әйни" йәни ғени дегән нам аталғанда алақзадә болушатти. Пидайилар болса ғени батурниң әтритидә униң билән бир сәптә туруп җәң қилишни арзу қилатти"

Әшу җәңләрни өз көзи билән көргән шуниңдәк әшу сансизлиған намсиз қәһриман пидайилар қатарида шиддәтлик җәңләргә иштирак қилған язғучи зия сәмиди ғулҗа җәңлири һәққидики тәсвирлирини йәнә мундақ дәп давамлаштуриду.

"Қозғилишниң иккинчи күни шәһәрниң асасий қисими дегүдәк азад қилинған болсиму, һәрәмбағ, лаңшаң вә айродром кәби дүшмәнниң мунтизим күчлири орунлашқан муһим истратегийилик җайлар вә шәһәрниң ичигә җайлашқан баш сақчи мәһкимиси, вали мәһкимиси қатарлиқ нуқтиларға һуҗум кәйни-кәйнидин давам қилмақта иди..."

Әхмәтҗанниң муһим тәклиплири

Зия сәмидиниң баян қилишичә; әхмәтҗан қасими әнә шу қайнақ җәңләр давамлишиватқан күнлири абдукерим аббасоп вә башқа қозғилаң рәһбәрлири билән учришип туриду һәмдә уларға муһим мәслиһәт пикирлирини бериду; тәшвиқат хизмитигә мәсул қилинған абдукерим аббасоп әхмәтҗан қасимини тәшвиқат хизмәтлиригә ярдәмлишишни орунлаштуриду. Әхмәтҗанму хушаллиқ билән униң тәклипини қобул қилиду.

Зия сәмидиниң қәлими астида әхмәтҗанниң "азадлиқ тәшкилати"ниң рәһбәрлиригә төвәндикидәк әһмийәтлик тәклипни бериш җәряни мундақ тәсвирлиниду;

"Тәклипләр шуки, биринчидин асасий күчни мәркәзләштүрүп, шиддәтлик һалда дүшмәнниң қоманданлиқ шитабини ишғал қилиш. Иккинчидин, шу бүгүндин қалмай барлиқ наһийиләргә вәкилләрни әвәтип, җай-җайларда қозғилаң көтирип, дүшмәнниң бирикмә күчини парчилаш. Үчинчидин, пидайиларни тәшкилләп тәртипкә селиш вә партизанларни арқа сәп таянчилириға игә қилиш. Һәр милләтниң илғар, нопузлуқ вәкиллири башчилиқида миллий әтрәтләрни тәшкилләш, һөкүмәт һесабидин олҗа елинған банка, мал-мулкләрни тәртиплик башқуруш билән малийә, сода-сетиқ ишлирини тикләш арқилиқ хәлқниң еһтияҗиға лайиқ истимал малларни вә хусусән, һазирқи пәйиттә зөрүр болған қорал-әслиһә сетивелиш"

Апторниң көрситишичә қозғилаң рәһбәрлири мәзкур тәклипләрни қобул қилип, шу бойичә иш елип бариду һәмдә дүшмәнниң әң муһим қоманданлиқ йүрики һесабланған вали мәһкмиси вә қоманданлиқ шитабини ишғал қилиш үчүн шиддәтлик җәң қилиду.

Әйни вақитта вали мәһкмиси вә қоманданлиқ шитаб қатарлиқ җайларни ишғал қилиш җәңлиригә қатнашқан, һазир алмута шәһридә яшаватқан, сабиқ миллий армийә капитани 80 яшлиқ мәсүмҗан зулпиқароп зия сәмидиниң романидики бу тәсвирләрни толуқлап, өзиниң көргәнлири һәққидә тохтилип, ғени батурниң вали мәһкимиси, қоманданлиқ шитап вә електир истансилирини азад қилишта аҗайип пидакарлиқ көрсәткәнликини тәсвирлиди. Ғени батурниң қәһриманлиқи пидайиларға зор илһам болған.

Зия сәмидиниң баян қилишичә әхмәтҗан қасими бу чағда йәнила "илилиқ"тәхәллуси билән гезиткә күчлүк мақалә вә учурларни йезип туриду. Әхмәтҗаниң мақалилирини оқуған гезитханә хадимлиридин шаир әнвәр насири, турсун исраил қатарлиқлар қайиллиқ билән уни издәйду; лекин уни тапалмайду. Әхмәтҗан күрәшниң алдинқи сепидә өз пидакарлиқлирини давамлаштуривериду. (Үмидвар)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.