Yéwgéniy prigozhinning ayropilan weqeside ölgenlik xewiri tarixtiki zor paji'elerni esletken

Washin'gtondin muxbirimiz irade teyyarlidi
2023.08.24

Bundin ikki ay ilgiri, rusiye prézidénti wiladimir putin'gha qarshi siyasiy özgirish qozghap, paytext moskwagha yürüsh qilmaqchi bolghan rusiyening wagnér xususiy herbiy etritining bashliqi yéwgéniy prigozhinning 23-awghust küni yüz bergen bir ayropilan weqeside ölgenliki xewer qilinmaqta.

Uning ölüm xewiri gerche rusiye da'iriliri teripidin resmiy türde delillenmigen bolsimu, biraq ayropilan weqesige a'it sin körünüshliride yéwgéniy prigozhin olturghan ayropilanning rusiyege a'it bashqurulidighan bomba bilen étip chüshürülgenliki körülgen. Nöwette ayropilan weqesining keynide putinning suyiqesti barliqi keng munazire qozghimaqta.

“Milliy obzor” (National Review) xewer torida élan qilin'ghan bu heqtiki xewerde déyilishiche, eger putinning bu suyiqestni pilanlighanliqi delillense, u halda bu rusiyediki prigozhin'gha oxshash öktichilerge ularning yoqilishining peqetla balkondin chüshüp kétish, zix kirip kétish bilenla toxtap qalmaydighanliqi heqqide signal bolidiken.

Radiyomizning xewer qilishiche, yéwgéniy prigozhinning rusiye prézidénti putinning suyiqestige uchrap ölgenliki heqqidiki perezler xitaydiki ijtima'iy alaqe tor betliride keng tarqalghan. Xitaylar prigozhinning ölümini xitay tarixidiki “Lin byaw weqesi” bilen sélishturghan bolup, lin biyawning ölümige a'it matériyallar tor betlerde qaytidin bash kötürgen.

Yaponiye shizu'oka uniwérsitétining proféssori yang xeyying buning sewebini xitay we rusiyening oxshash diktator dölet bolushigha baghlap, “Rusiye bilen xitayning hemkarliqi cheklimisiz bolup kelgen. Eger bireri putin'gha qarshi chiqsa, uning aqiwiti yuqiriqidek bolidu, yene kimki shi jinpinggha qarshi chiqsa, uning teqdirimu ikkinchi lin byaw bolushi mumkin” dégen.

Putin'gha qarshi öktichi prigozhinning ayropilan weqeside ölgenlik xewiri, 20-esir Uyghur tarixidiki untulmas tarixiy tragédiyelernimu kishilerning ésige salmaqta. 1940-Yillardiki sherqiy türkistan milliy azadliq inqilabning rehbiri exmetjan qasimi bashchiliqidiki ömekmu 1949-yilidiki béyjing sepiride sabiq sowét ittipaqi bilen kommunist xitay otturisidiki sirliq siyasiy oyunning qurbani bolghan, yeni atalmish “Ayropilan qazasi” da hayatidin ayrilghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.