Муһаҗирәттики уйғурлар “барин вәқәси” ниң 34 йиллиқини һәр хил шәкилләрдә хатирилиди

Вашингтондин мухбиримиз әркин тәйярлиди
2024.04.05

Муһаҗирәттики уйғурлар 5-апрел күни һәр қайси әлләрдә 1990-йили ақту наһийәсиниң барин йезисида йүз бәргән “барин вәқәси” ниң 34 йиллиқини намайиш, қилиш, йиғилиш өткүзүш, ахбарат елан қилиш, вәқәдә өлгәнләрниң роһиға дуа-тилавәт қилиш қатарлиқ һәр хил шәкилләрдә хатирилиди.

Америкадики уйғурлар бир қанчә тәшкилатниң уюштуруши билән 5-апрел күни хитайниң вашингтонда турушлуқ әлчиханиси, шундақла америка ташқи ишлар министирлиқиниң алдида намайиш қилиш арқилиқ хитайниң буниңдин 34 йил аввал барин хәлқини қораллиқ бастурғанлиқиға наразилиқ билдүргән һәмдә хитайни җавабкарлиққа тартишни тәләп қилған. Охшаш бир вақитта америка уйғур бирләшмисиму 5-апрел күни иптарлиқ паалийәт өткүзүп, барин вәқәсидә қурбан болғанларниң роһиға дуа-тилавәт қилған.

“барен вәқәси” хитайниң 1970-йиллириниң ахирлирида башлиған ислаһат вә ечиветиш сияситигә әгишип уйғур диярида йүргүзгән бир мәзгиллик ниспий кәңчилик сияситидин кейин партлиған зор вәқәләрниң бири. Хитай һөкүмитиниң 1990-йили 5-апрел күни, ақту наһийәсиниң барин йезисидики хәлқниң йезилиқ һөкүмәт алдиға топлинип, хитайниң пиланлиқ туғут сиясий, диний әркинликни чәклишигә қарши елип барған намайишини қанлиқ бастуруши, намайишниң наһайити тезла қораллиқ тоқунушқа айлинишини кәлтүрүп чиқарған. Тоқунушта хитай һөкүмити “шинҗаң һәрбий райони” ниң җәнубтики вилайәтләрдә турушлуқ қораллиқ қисимлири вә биңтүән қораллиқлирини йөткәп келип, барин хәлқигә қарита қирғинчилиқ елип барған.

Хитай һөкүмити әйни вақитта вәқәни қораллиқ бастурғанлиқини етирап қилған болсиму, әмма бастурушниң көлими, усули вә бастурушта өлгәнләрниң һәқиқий саниға аит тәпсилатларни елан қилип бақмиған. Мәлум болушичә, 5-апрел күни “барин вәқәси” ниң 34 йиллиқи америкадин сирт йәнә канада, түркийә, германийә вә германйәдин башқа явропа дөләтләрдә һәр хил шәкилләрдә хатириләнгән. Дуня уйғур қурултийи 4-апрел елан қилған баянатида, “барин вәқәси” ниң қурбанлирини хатирләйдиғанлиқи, “уйғурларниң бу қозғилиңини хатириләватқан пәйттә, дуняниң көз алдида болуватқан ирқий қирғинчилиққа қарап турушқа болмайдиғанлиқи” ни билдүргән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.