BBC Агентлиқи: “хитай һөкүмити уйғур балилар һәққидики вәдисидә туралмиди”

Мухбиримиз әзиз
2021.06.22

Уйғур дияридики сиясий бастуруш вә зор көләмлик тутқунниң бир муһим сәлбий ақивити болған аилиләр җудалиқи вә пәрзәнтләрниң сәрсанлиқи изчил ғәрб дунясидики ахбарат саһәсиниң диққитидә болуп кәлгән иди. 2019- Вә 2020-йиллиридики телевизийә зиярәтлиридә хитай һөкүмитиниң әнглийәдики баш әлчиси лю шявмиң “миңлиған уйғур сәбийлири ата-анилири ‛қайта тәрбийәләш‚ кә елип кетилгәнликтин сәрсанлиққа мәһкум болған” дегән хәвәрни кәскин рәт қилған. Шуниңдәк мухбирға соал қоюп: “әгәр сиз ашундақ уйғур балиларниң исмини дәп берәлисиңиз, мән сизгә ашуларниң һазир немә қиливатқанлиқини ениқлап беримән,” дегән иди.

BBC Агентлиқиниң 21-июндики хәвиридә ейтилишичә, шуниңдин кейин мухбирлар өзлири зиярәт қилған шаһидлар тәмин әткән учурлар асасида 14 гөдәкниң толуқ исим-фамилиси вә башқа мәлуматлирини хитай баш әлчисигә вә үрүмчидики ташқий ишлар ишханисиға йоллап бәргән. Әмма һазирғичә улардин җавап кәлмигән. Аридин узун өтмәй BBC агентлиқини хитай һөкүмити “сахта хәвәр ясап чиққан” дәп әйибләшкә өткән һәмдә ғайип балилар һәққидики учурларни инкар қилған. Хитай баш әлчиму вәзипә өтәш муддити тошуп хитайға қайтқан.

BBC Агентлиқиниң мухбирлири бу хил қисмәтләрниң шаһидлиридин түркийәдә яшаватқан уйғур аяллиридин қәлбинурни мәхсус зиярәт қилған. 2016-Йили чеградин чиқиш алдида һамилдар икәнликини йошуруш үчүн у қорсиқини теңип, қаттиқ ағриққа чидиған һалда түркийәгә чиққан. Әмма шуниңдин буян вәтәндә қалған алтә балиси вә лагерға елип кетилгән ериниң һечқандақ учурини алалмиған. Кейинчә иҗтимаий таратқулардики бир қисқа филимдә қизи айшәни көргән. Филимдә айшә өйидин 500 километир йирақлиқтики бир йитим балилар мәктипидә башқа балилар билән ойнаватқан болуп, хитай оқутқучиниң авази аңлинип турған. У бу һәқтә сөз қилип: “қизимниң һаятлиқини билип хошал болдум. Шундақла қайтип барған һаләттиму уни тапалмайдиғанлиқимни ойлап бәкму қорқтум” дегән.

Мухбирлар қәлбинурға охшап кетидиған қисмәтни баштин кәчүргән нәччә он аялни зиярәт қилған болуп, бу җәрянда миңлиған уйғур сәбийлириниң ашу тәриқидә ғайип болуп кетиватқанлиқиниң һәқиқәт икәнликини ениқлап чққан. Шу сәвәбтин хәвәрдә ениқ қилип: “хитай һөкүмити бу мәсилидә йәнә бир қетим ялғанчилиқ қилди” дәп хуласә чиқарған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.