Чех җумһурийитиниң хитай һәққидики “достанә” мәйдани өзгәрмәктә

Мухбиримиз әзиз
2023.02.15

Хитайниң иқтисадий вә сиясий күчкә тайинип дуняни контрол қилиш урунушлири йеқинқи мәзгилләрдә бәзи үнүмләргә еришиватқан болсиму йеқиндин буян бу җәһәттики  қисмән өзгиришләр башқичә мәнзирини намаян қиливатқанлиқи мәлум. Нөвәттә чех җумһурийитиниң хитай һәққидики мәйданида ипадиләнгән бурулуш буниңдики бир муһим мисал, дәп қариливатқанлиқи мәлум.

 “малийә вақти” гезитиниң 13-февралдики хәвиридә ейтилишичә, чех җумһурийитиниң йеңидин сайланған президенти петр павел (Petr Pavel) сайлам нәтиҗиси елан қилинип узун өтмәй тәйвән президенти сәй йиңвен билән телефонда сөһбәтләшкән. явропа дөләтлири билән хитай оттурисидики алақидә мәвҗут болуватқан дипломатик алақә әндизисини бузуп ташлиған бу һәрикәт тезла һәрқайси ахбарат васитилириниң диққитини қозғиғандин кейин петр павел  бу һәқтә сөз қилип, “явропа иттипақи әмди хитай һәққидики һәрқандақ хам хиялдин ваз кечиши лазим. Чех җумһурийитиму хитай билән болған алақидә төгә қуштәк һәрикәттә болушқа хатимә бериши керәк” дегән.

Хәвәрдә ейтилишичә, петр павелниң бу хил пикирлири у “шималий атлантик окян әһди тәшкилати” (NATO) һәрбий комитетиниң рәиси болуватқан мәзгилләрдила оттуриға чиқишқа башлиған. Русийәниң укринаға таҗавуз қилиши башланғандин буян хитайниң росийәни қоллиши әвҗигә чиққанлиқтин бу һал явропа дөләтлириниң хитай һәққидики мәвқәсидә бир қетимлиқ чоң силкинишкә сәвәб болған. У бу һәқтә “малийә вақти” гезитигә сөз қилип “ шуни ениқ тонуп йетишимиз лазимки, хитай һәргизму дост мәмликәт әмәс. У ғәрб демократийәси, шуниңдәк униң мәвқә вә принсиплири билән мәңгү сиғишалмайду” дегән.

“сиясийон” (POLITICO) гезитиниң бу һәқтики хәвиридә ейтилишичә, петр павел тәйвән президенти сәй йиңвен билән мәхсус телефон сөһбитидә болған тунҗи явропа дөлити президенти болуп, нөвәттики вәзийәттин савақ елишниң муһимлиқини алаһидә тәкитлигән. Бу қетимқи телефон сөһбитидин кейин хитай һөкүмити буниңға қаттиқ наразилиқ билдүргән. Хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси мав ниң бу һәқтә мухбирларниң соаллириға җаваб берип: “бу қилмиш бизниң қайта-қайта йоллиған агаһландурушлиримизға қарши оттуриға чиқти. Шуниңдәк һөкүмитимиз бәлгилигән қизил сизиқтин өтүп кәтти. Буниң ақивитигә улар өзлири игә” дегән.

Мәлум болушичә, буниңдин илгирирәк литва һөкүмити тәйвән билән болған алақиси үчүн импорт вә експорт мәсилисидә хитайниң қаттиқ чәклимилиригә дуч кәлгәниди.     

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.