Uyghur diyarini ghayet zor choshqa bazisigha aylandurush qurulushi diqqet qozghidi

2021-04-16
Share

Xitay hökümitining Uyghur diyaridiki paxta ishlepchiqirishta Uyghurlarni zamaniwi qullar emgikige séliwatqanliqi keskin tenqidliniwatqanda, xitay hökümiti tézdin Uyghur diyarini xitayning eng chong choshqa baqmichiliq bazisigha aylandurushqa yüzlenmekte.

"Blombérg xewerliri" ning bu heqtiki maqaliside körsitilishiche, Uyghur diyaridiki nechche on yillap zor kölemde paxta térish netijiside térilghu yerlerning süpet derijisi éghir derijide buzulghan hemde paxta talalirining süpitige mu'eyyen tesir yétishke bashlighan. Buninggha qoshulup yéqindin buyan xelq'arada Uyghur diyarining paxta mehsulatlirini bayqut qilish dolquni kötürülgenliktin, emdilikte xitay hökümiti ilgiriki paxta térishke ishlitilgen keng yerlerni zor kölemlik choshqa baqmichiliq bazisigha aylandurushni qarar qilghan. "Béyjing xewerliri" gézitining méy famililik bir xadimi bu heqte söz qilip: "Bu rayondin chiqidighan paxta eng chong iqtisadiy ünüm we payda élip kélidighan tür idi. Emdi bu paxta térilip kelgen jaylarni bashqa zira'et térishqa özgertimiz, dések buninggha mumkin ‍emes. Shunga bu jayda choshqa béqish eng aqilane chare," dégen.

Melum bolushiche, nöwette bingtu'en qarmiqidiki birnechche orunda aliqachan zor kölemlik choshqa baqmichiliq bazisi qurulushi bashlinip bolghan bolup, xitay da'iriliri nöwette bu choshqa baqmichiliq baziliridin chiqqan "Exlet" lerni ilgiriki waqitlardin buyan ishlitilip kéliwatqan ximiyiwi oghutning ornida ishletmekchi boluwétiptu.

"Xitay xewerliri tori" ning 16-aprildiki xewiride éytilishiche, ürümchi bilen turpanning ariliqigha jaylashqan bingtu'enning 12-diwiziyesi ürümchi iqtisadiy tereqqiyat rayonida "Ming tümen qurulushi" boyiche échilghan choshqa baqmichiliq bazisigha besh milyard som (texminen 770 milyon amérika dolliri) qimmitide meblegh salghan. Bu ghayet zor qurulush tamamlan'ghanda bu jaydiki baqmichiliq, qushxana we gösh teyyarlash qatarliq yürüshleshken sana'et xitayning barghanséri éship bériwatqan gösh éhtiyajini qandurushqa xizmet qilidiken.

Analizchilar bu heqte pikir yürgüzüp: "Bu xitay hökümitining mustemlikichilik tebi'itining téximu yalingach ipadilinishidin bashqa nerse emes. Ular Uyghurlarni choshqa yéyyshke mejbur qilipla qalmastin, emdi ularning mejburiy emgikini choshqa baqmichiliqi sahesige kéngeytmekchi boluwatidu. Téximu muhim bundaq zor kölemlik choshqa baziliri Uyghur diyarining muhitini nechche esirdimu tügimes exletlerge kömüp tashlaydu," dédi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet