Хитай һөкүмити уйғурларниң әң әқәллий диний өрп-адәтлиригә чәклимә қойған

Мухбиримиз әркин
2019-08-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай һөкүмитиниң уйғур районида мусулманларниң мейит ююш, хәтнә қилиш, никаһ оқуш вә исим қоюш мурасими өткүзүштәк әң әқәллий диний өрп-адәтлиригә чәклимә қойғанлиқи ашкариланди.

Хитай даирилириниң тарқатқан бу һәқтики бир йәрлик һөҗҗитидә, юқириқи «4 хил паалийәт» кә чоқум йәрлик партийә тәшкилатлири бекиткән «диний затлар» риясәтчилик қилиши вә бәлгилигән қаидигә риайә қилиши тәләп қилинған.

Мәзкур һөҗҗәтниң қачан чүшүрүлгәнлики мәлум әмәс. Лекин униңдики бәлгилимиләрниң тәпсилий вә инчикилики, мусулманларниң нормал турмуши вә диний һаятидики әң әқәллий адәтлиригә қәдәр четилиши көзәткүчиләрниң диққитини қозғимақта. Һөҗҗәттин мәлум болушичә, никаһ оқуш, хәтнә қилиш, исим қоюш, мейит узитиш ишлириниң һәммисигә конкрет бәлгилимә чиқирилған. Бәлгилимидә, никаһни йәрлик партийә тәшкилати бәлгилигән «диний затлар» ниң оқуши, никаһта диний паалийәт билән шуғуллиниш чәкләнгән. Һөҗҗәттә қәйт қилинишичә, мейитни ююш, намизини чүшүрүш, дәпнә қилишқа пәқәт бәлгиләнгән «диний затлар» мәсул болуп, униңда пәқәт бәлгиләп берилгән айәтләрнила оқушқа йол қоюлидикән. Лекин, һөҗҗәттә, қайси айәтләрни оқушқа болидиғанлиқи, қайси айәтләрни оқушқа болмайдиғанлиқи тилға елинмиған.

Мәзкур һөҗҗәттә йәнә аял мейит юғучи «бүвиләр» ниң мейит юғанда тәкбир ейтиши яки айәт оқуши чәкләнгән. Һөҗҗәттә илгири сүрүлүшичә, мейит ююш бир хил хәйри-еһсанлиқ иш болуп, у диний етиқад әмәс икән. Униңда йәнә өлүм болған аилиләр нәзир-чирағ қилмақчи болса тәстиқлитиши тәләп қилинған. Һөҗҗәттә баян қилинишичә, юқириқи «4 хил паалийәт» ни өткүзидиған деһқан яки аһалиләр буниңға кетидиған чиқим үчүн өзи турушлуқ кәнт яки иҗтимаий районниң хәлқ ишлар мәхсус фондиға илтимас қилидикән.

Мәзкур һөҗҗәтни америкадики роз-хулман технологийә институтиниң уйғуршунас мутәхәссиси тимоти грос твиттирда елан қилған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт