Кучарда 7-қетимлиқ “күсән илмий тәтқиқат йиғини” өткүзүлгән

Вашингтондин мухбиримиз әркин тәйярлиди
2023.10.30

28-Өктәбир күни уйғурларниң қәдимий мәдәнийәт шәһири кучарда, хитайниң 7-қетимлиқ мәмликәтлик “күсән илмий тәтқиқати” йиғини өткүзүлгән.

Хитай таратқулириниң хәвәрлиридин мәлум болушичә, хитайниң һәр қайси җайлиридин кәлгән 100 артуқ тәтқиқатчи қатнашқан вә тәтқиқатчиларниң мутләқ көп қисми хитайлардин тәшкил тапқан бу қетимлиқ йиғинда, уйғур мәдәнийитиниң әң ярқин тарихий намайәндиси болған “күсән мәдәнийити”, хитайниң аталмиш “җуңхуа мәдәнийитигә қарита “җуңхуа мәдәнийити нуқтиинәзири” дин муһакимә елип берилған. Бу йиғин хитайниң 2017-йилдин кейин уйғур мәдәнийити вә тарихини қайта шәрһләп, уни “‍әзәлдин тартип хитай тарихий вә мәдәнийитиниң бир қисми” қилип көрситишкә башлишидин бери, арқа-арқидин чақирилған шу хил мәқсәттики йиғинларниң бири, дәп қаралмақта.

Хитай һөкүмити 2017-йили уйғурларни кәң көләмдә тутқун қилиш билән бир вақитта, “шинҗаңни мәдәнийәт арқилиқ озуқландуруш” һәрикити қозғап, уйғурларниң исламийәттин бурунқи қәдимий хотән, кучар, турпан қатарлиқ җайларда яратқан мәдәнийити, уйғур мәдәнийәт категорийәсидин айрим хитай мәдәнийити нуқтиинәзиридин чүшәндүрүшкә башлиған.

Шинхуа агентлиқиниң хәвәр қилишичә, йиғинда уйғур аптоном районлуқ мәдәнийәт-саяһәт назаритиниң муавин назири җаң йоңдоң сөз қилип, бу қетимлиқ күсән илмий тәтқиқатиниң “җуңхуа мәдәнийити нуқтиинәзирини тема қилға һалда елип берилған” илмий муһакимә йиғини болғанлиқи, йиғинда “җуңхуа мәдәнийити техиму яхши йорутуп берилгәнлики” ни ейтқан.

Шинхуа агентлиқиниң хәвиридә тәкитлинишичә, қәдими йипәк йолиниң муһим түгүн болуш сүпитидә күсән дөлитиниң мәдәнийити нурғунлиған чәтәл мәдәнийәт амиллирини сүмүрүп, “йәрликләштүрүш” җәрянида көп хиллишиш алаһидиликлирини намаян қилиш арқилиқ район алаһидиликигә хас болған күсән мәдәнийитини барлиққа кәлтүргән” икән.

Хитай һөкүмити 2017-йили башланған чоң тутқунда уйғур тарих вә мәдәнийәт тәтқиқатчлирини кәң көләмдә тутқун қилип, лагерларға қамиған яки қамақ җазалириға һөкүм қилғаниди. Һалбуки, бу қетимлиқ йиғинда тәтқиқатчиларниң мутләқ көп қисминиң хитайлардин тәшкил тепиши диққәт қозғиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.