Хитайниң сәудидики уйғурлар арқилиқ ислам дунясиниң диққитини башқа яққа буримақчи болуватқанлиқи илгири сүрүлди

Мухбиримиз әркин
2018-07-13
Share

Америкидики бир тор журнилида елан қилинған мақалида, хитайниң сәуди әрәбистандики уйғурларни қолға кәлтүрүп, улар арқилиқ ислам дунясиниң диққитини уйғурлардин башқа яққа буримақчи болуватқанлиқи шундақла уларни сәуди әрәбистан һәм оттура шәрқтики дөләтләр билән мунасивитини яхшилаш үчүн қолланмақчи болуватқанлиқини илгири сүрди.

Америкидики “контер карент” намлиқ торда елан қилинған мәзкур мақалә америкилиқ тәтқиқатчи җәймис дорзей тәрипидин қәләмгә елинған. Мақалида, сәуди әрәбистандики уйғурларни өзлирини “түркистанлиқ”, дәп қарайдиғанлиқи вә узун йиллардин бери уйғурларниң һәқ-һоқуқини қоллап кәлгәнлики әскәртилип, хитайниң сәудидики уйғурларни контрол қилиш пилани униң “шинҗаң сиясити”ни қоллишини қолға кәлтүрипла қалмай, униң йәнә тәйвәнгә қарши “бир җуңго” сиясити, иқтисади вә сиясий тәсирини кеңәйтишни өз ичигә алған узун йиллиқ йәршари пиланиниң бир қисми икәнлики тәкитләнгән.

Мақалида сәуди әрәбистанлиқ хитайшунас муһәммәт әл судәйриниң сөзи нәқил кәлтүрүлүшичә, һазир сәуди әрәбистанда 150 миңдин 210 миңғичә шәрқий түркистанлиқ яшайдикән.

Мақалида, сәуди уйғур җамаити сәуди әрәбистанниң хитайдики сүнний мусулманларға қаратқан тәшвиқатида һалқилиқ рол ойнап кәлгәнлики, йеқинқи йиллардин бери оттура асия җумһурийәтлиридә пан-түркизимниң күчийиши билән хитайниң диққитини йәнә сәудидики уйғурларға қаритишни күчәйткәнлики тәкитләнгән.

Мақалида қәйт қилинишичә, хитайниң 2013‏-йили әнвәр һәбибулла исимлик уйғурни униң җиддидики консулханисиниң баш консуллиқиға тәйинлиши униң бу җәһәттики тиришчанлиқини ипадиләйдикән. Мақалида, сәуди әрәбистанниң хитайға болған тонушида сәуди әрәбистанлиқ уйғур язғучи муһәммәт әмин ислам түркистаниниң муһим рол ойниғанлиқи, лекин сәуди һөкүмити хитайни тәнқид қилсиму, әмма уйғурларниң тәқдири униң рәсмий сияситигә тәсир қилмиғанлиқи билдүрүлгән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт