D u q Uyghur tili we medeniyet heqliri toghrisida xelq'araliq yighin chaqiridu

Muxbirimiz eziz
2018-03-13
Élxet
Pikir
Share
Print

Dunya Uyghur qurultiyining tor bétide 13-mart küni élan qilin'ghan élandin melum bolushiche, d u q nöwette Uyghur tili we Uyghur medeniyiti duch kéliwatqan éghir krizislarni muhakime qilish üchün bir qétimliq xelq'araliq yighin échishni qarar qilghan.

Melum bolushiche, 2017-yili küzlük oqush mewsumidin bashlap Uyghur tili herqaysi jaylardiki bashlan'ghuch we ottura mekteplerde resmiy ishlitilishtin men'i qilin'ghan idi.

D u q mushu ehwalni chiqish nuqtisi qilghan halda amérikidiki démokratiyeni algha sürüsh fondining iqtisadiy jehettiki qollishi bilen norwégiye Uyghur komitéti we rafto insan heqliri fondi bilen birlikte 16-mart küni norwégiyening oslo shehiridiki "Nobél tinchliq merkizi" de bir qétimliq xelq'araliq yighin échishning teyyarliqini qilmaqta iken.

"Uyghurlarning til heqqi hujumgha uchrimaqta: sherqiy türkistandiki Uyghur tili we medeniyet heqliri" témisidiki bu yighin Uyghurlar hemde Uyghur tili nöwette duch kéliwatqan bir qatar mesililerge qarap chiqishni meqset qilidiken. Shu qatarda, ötken yigirme yil mabeynide xitay hökümitining "Qosh tilliq ma'arip" namida medeniyet assimilyatsiyesi yürgüzüp, Uyghur tiligha qandaq hujum qilghanliqi muhakime qilinidiken.

Bu qétimqi yighinda herqaysi jaylardin kelgen yurt aqsaqalliri, insan heqliri pa'aliyetchiliri hemde ilmiy xadimlar Uyghur tili duch kéliwatqan bir qatar mesililer heqqide özliri teyyarlap kelgen pikirlerni otturigha qoyidiken.

Melum bolushiche, xitay hökümitining "Qosh tilliq ma'arip" namida xitay tilini asas qilghan yekke tilliq ma'arip endizisini mejburiy ijra qilishi xitayning asasiy qanunigha hemde xelq'araliq bir qatar ehdinamilerge pütünley xilap iken.

Toluq bet