Kowid wirusi qayta yamrighan xitayda, jeset köydürüsh orunliri 24 sa'et ishleshke bashlighan

Washin'gtondin muxbirimiz jewlan teyyarlidi
2023.12.25

En'giliyede chiqidighan “Kündilik cholpan” (Daily Star) gézitining 24-dékabirdiki xewirige qarighanda, yéqinqi bir nechche heptide dunya miqyasida kowid wirusi qayta yamrawatqan bolup, JN.1 Tipliq yéngi wirus insanlarni sarasimige salmaqta iken, xitayda bolsa jeset köydürüsh orunliri 24 sa'et ishleshke bashlighan. Buningdin xitaydiki kowid yuqumidin ölüwatqanlarning köpiyiwatqanliqi melum bolghan.

Xewerde éytilishiche, aldinqi ayda JN.1 Tipliq yéngi wirus pütün dunyada yamrashqa bashlighan bolup, en'gliye we xitayni öz ichige alghan nurghun döletlerdiki asasliq wirus bolup qalghan. Dunya sehiye teshkilatning eng yéngi doklatigha asaslan'ghanda, bu yéngi tiptiki wirus kona wirusning özlükidin shekil özgertken türi iken. Doklatta mundaq déyilgen: yéqinqi bir nechche heptide  JN.1 Tipliq wirusning nurghun döletlerde bayqalghanliqi hem dunya miqyasida yuqumlan'ghuchilarning téz köpiyiwatqanliqi melum qilindi. Bu wirus téz sür'ette yamrighanliqi üchün dunya sehiye teshkilati uni burunqi kowidning yéngi wariyanti, yeni ana kowidning yéngi tughundisi dep izahlidi”.

Bu xewerde yene, xitaydiki ehwalning éghirliqi körsitilgen bolup, xénendiki bir xitayning melumatigha qarighanda, yerlik hökümetning kontrolluqidiki jeset köydürüsh orunliri aldirash bolup ketken. Jo famililik bu xitay mundaq dégen: “Depne idariside 8 jeset köydürüsh orni bar, her küni 24 sa'et jeset köydüridu,  bu bekmu qorqunchluq! depne idarisidiki jeset qoyush orni ammining éhtiyajini qamdiyalmaydu. Ötken 3 yilda shexsler achqan depne qilish shirketliri ish bashlidi, ish-oqiti bek rawaj tapti. Chünki ölgenlerning sani téz köpeydi. Hazir jeset köydürüsh orunliri her küni jeset köydüridu, köydürüshni saqlap turghan jesetler tonglitish öyige qoyulidu, jeset köydürüsh nöwitini saqlash waqtimu xéli uzun”.

Xewerde bérilgen melumatqa asaslan'ghanda, xitayda hazir 118 ming 977 adem yéngi kowid wirusi bilen yuqumlan'ghan bolup, 7557 ademning ehwali xeterlik iken, halbuki xitay terep qanche ademning ölginidin téxiche melumat bermigen. Hindistandimu ehwal éghir iken, emma hindistandiki alaqidar mes'ullar hazirche chong mesile yoq dep weziyetni normal körsitishke urun'ghan.

Nöwette bu JN.1 Tipliq wirusning ilgiri kowid yamrighan barliq döletlerde qayta yamrash éhtimali küchlük iken.     

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.