Бир шаһитниң «5-июл үрүмчи қирғинчилиқи» һәққидики баяни

Мухбиримиз сада
2019-07-05
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай қораллиқ күчлири 5-июлдики тинчлиқ намайишини қораллиқ бастурғандин кейин, әрлири вә балилириниң из-дерикини биләлмәй йиға-зар қиливатқан аяллар. 2009-Йили 9-июл, үрүмчи.
Хитай қораллиқ күчлири 5-июлдики тинчлиқ намайишини қораллиқ бастурғандин кейин, әрлири вә балилириниң из-дерикини биләлмәй йиға-зар қиливатқан аяллар. 2009-Йили 9-июл, үрүмчи.
AP

2009-Йили 25-июн кечиси гуаңдуң өлкиси шавгуән шәһири шүри оюнчуқ завутида ишләватқан уйғур ишчилар шу җайдики хитайларниң коллектип һуҗумиға учрайду. Вәқәдин кейин хитай һөкүмитиниң бу вәқәдә өлгән уйғурларниң санини йошуруши, бирму хитайниң җинайи җавабкарлиқи сүрүштүрүлмәслики сәвәблик 5 ‏-июл күни үрүмчидики алий мәктәп оқуғучилири хәлқ мәйданиға йиғилип аптоном районлуқ һөкүмәтниң бу мәсилигә чүшәндүрүш беришини тинчлиқ билән тәләп қилиду.

Һалбуки, хитай һөкүмити уларниң қанунлуқ тәләплирини аңлашниң орниға уларға зораванлиқ қоллинип, намайишчиларға оқ чиқиришқа башлайду.

Намайишчилар һәр тәрәпкә қечишқа мәҗбур болиду. Сақчилар хәлқ мәйданиға йиғилған уйғурларнила әмәс, бәлки көзгә көрүнгән барлиқ уйғурларни нишанлиғанлиқи үчүн башқа уйғурларму қечишқа мәҗбур болиду. Бәзи уйғурлар хитай сақчилириниң бигунаһ уйғурларни оққа тутқанлиқиға чидимай, удул кәлгән хитай пуқралириға һуҗум қилиду.

Гуваһчиларниң билдүрүшичә, шу күни кәчтә үрүмчиниң уйғурлар топлишип олтурақлашқан районлирида ток өчүрүлиду. Хитай сақчи вә қораллиқ сақчилириниң уйғурларни қоғлап етиши давамлишиду. Хитай ахбарати шу күни өлгәнләрниң 190 дин, тутулғанларниң икки миңдин ашидиғанлиқини, өлгәнләрниң көпинчисиниң хитайлар икәнликини хәвәр қилиду.

Хитай һөкүмити ахбарат вә санлиқ мәлуматларни қаттиқ контрол қилғанлиқи, уйғур дияридики телефон вә интернет алақисини пүтүнләй үзүп ташлиғанлиқи үчүн 5-июл кечиси бигунаһ етип өлтүрүлгән, тутулған, кесилгән вә түрмидә қаза қилған уйғурларға аит мәлуматлар һазирғичә сир болуп кәлмәктә. Әмма чәтәлләрдики уйғур көзәткүчиләр шу күни бир нәччә миң уйғурниң етип өлтүрүлгәнлики, 10 миңдин артуқ адәмниң тутқун қилғанлиқини илгири сүрүп кәлмәктә. Мана бу вәқә бүгүнки заман уйғур тарихидики унтулмас қанлиқ вәқә- «5-июл үрүмчи қирғинчилиқи» дур.

Бу йил «5-июл үрүмчи қирғинчилиқи» ниң 10 йиллиқ хатирисидур. Мушу мунасивәт билән муһаҗирәттә яшаватқан бәзи уйғур шаһитлар буниңдин 10 йил илгирики шү күни өз-көзи билән көргән-билгәнлирини ашкарилимақта. Нөвәттә голландийәдә яшаватқан уйғур көзәткүчи асийә ханимму дәл шуларниң биридур.

Юқириқи аваз улинишидин мухбиримиз саданиң асийә ханим билән елип барған сөһбитиниң тәпсилатини аңлиғайсиләр.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт