Sana'etleshken 7 dölet yighinida mejburiy emgekke qarshi qarar qobul qilin'ghan

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2022.06.28
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Sana'etleshken 7 dölet yighinida mejburiy emgekke qarshi qarar qobul qilin'ghan Gérmaniyening bawariye shtatidiki “Elmo qel'esi” dep atilidighan menzirilik sayahet rayonida sana'etleshken 7 dölet bashliqlirining bash qoshush yighinida amérika prézidénti jaw baydén sözlimekte. 2022-Yili 26-iyun.
AP

Gérmaniye axbarat wastilirida bayan qilinishiche, 26-iyun gérmaniyening bawariye shitatidiki “Elmo qel'esi” dep atilidighan menzirilik sayahet rayonida sana'etleshken 7 dölet bashliqlirining bash qoshush yighini chaqirilghan. 18 Ming saqchi, 190 milyon yawrodin artuq iqtisad serp qilin'ghan bu yighinning bixeterlik xizmetliri héchqachanqigha oxshimaydighan shekilde etrapliq élip bérilghan. Hawa hem quruqluq hujumidin saqlinish üchün “Elmo qe´esi” etrapidiki yollarning hemmisi qamal qilin'ghan. Namayishchilarning qarshiliqlirighimu sezgür mu'amile qilin'ghan. Yighinning xewiri pütkül gérmaniye taratqulirining qiziq témisigha aylan'ghan.

Dunyaning küchlük diqqet nezeridiki bu yighin'gha amérika prézidénti jow baydén, en'giliye bash ministiri boris jonson, fransiye pirézidénti émmanu'él makron, yaponiye bash ministéri fumi'o kishida, kanada bash ministéri jastin trédo, italiye bash ministéri mari'o diragé, gérmaniye bash ministéri olaf sholiz qatarliq 7 döletning rehbiri qatnashqan. Uningdin sirt, hindistan bash ministéri naréndira modi, jenubiy afriqa prézidénti syril ramafoza, sénigal pirézidénti maky sal, argéntina prézidénti albérto an'gél férnandéz we hindoniziye prézidénti joko widodo qatarliqlar teklip bilen qatnashqan. Yawropa ittipaqining prézidénti charlis michél we yawropa komissiyonining re'isi ursula fon dér layinmu méhman süpitide teklip qilin'ghan. 27-Iyun küni yene ukra'ina prézidénti zéléniskiymu tor arqiliq yighin'gha qatnashqan.

Sana'etleshken 7 dölet bashliqliri yighinining échilish murasimida gerche gérmaniye bash ministéri olaf shuliz “Xitaydiki kishilik hoquq depsendichilikige sel qarimaydighanliqi” ni eskertip ötken bolsimu, emma “Uyghur irqiy qirghinchiliqi” mesilisining bu yighinda otturigha qoyulghan-qoyulmighanliqi namelum. Halbuki, axbarat wastiliri sana'etleshken 7 dölet bashliqliri yighinining 3-küni, yeni yighin axirlishidighan 28-iyun küni sana'etleshken 7 döletning xitaygha qarshi bir qarar qobul qilghanliqini, bu qararda xitayning mejburiy emgekke chétishliq mehsulatlirini yershari teminlesh zenjiridin chiqiriwétish toghrisidiki mezmunlarning orun alghanliqini ilgiri sürüshmekte.

Uyghur irqiy qirghinchiliqi we mejburiy emgekke chétishliq bolghan bu qarargha da'ir xewerde tekitlishiche, “Sana'etleshken 7 dölet xitaygha ortaq qarshi chiqidighan bundaq ish, G7 yighini tarixida ezeldin bolup baqmighan” iken. Biraq, bu qararda Uyghurlargha alaqidar yene qandaq mezmunlarning yer alghanliqi hazirche éniq emes.

Mezkur yighinda nuqtiliq halda ukra'inagha yardem bérip, rusiyeni meghlup qilish, urushtin kéyin ukra'ina dölitini qaytidin qurup chiqish üchün uninggha 29 milyard dollar yademde bolush, dunyaning her yéridiki acharchiliq ichide yashawatqan 50 milyon insanning ozuqluq mesilisini hel qilish, urush tüpeyli peyda bolghan ashliq we énirgiye qehetchilikige xatime bérish, kélimat mesilisige jiddiy köngül bölüsh qatarliqlar asasliq muzakire témisi bolghan.

Biraq közetküchilerning qarishiche, G7 döletliri yighinning deslepki küni qobul qilghan 600 milyard dollar meblegh ajritip, xitayning “Bir belwagh, bir yol” istratégiyesige qarshi dunyawi ul eslihe qurulushini bashlash qarari heyran qalarliq bir netije hésablinidiken. Hem rusiyeni hem xitayni qattiq bi'aram qilghan bu qarar, G7 we uninggha teklip bilen qatnashqan döletlerning qaytidin afriqa, asiya we tinch okyan rayonlirida tesir küchini namayen qilidighan yéngi bir siyasiy, iqtisadiy, herbiy tertip berpa qilidighanliqidin bisharet béridiken. Bu sewebtinmu xitay hakimiyiti özining 2013-yilidin buyan pilanlap kelgen istratégiyelik menpe'etlirige qarita küchlük tosalghu peyda qilidighan bu qarargha shu künila itiraz bildürüp: “Amérika bashqa döletlerni xitaygha qarshi qutritip, ighwagerchilik qilmaqta,” dégen.

D u q ning mu'awin re'isi, istratégiye mutexessisi doktur erkin ekremning qarishiche, G7 yighinida élin'ghan qararlarning Uyghurlar mesilisi bilen zich alaqisi barken. Bolupmu, Uyghur mejburiy emgikige alaqidar qararlar biwaste Uyghurlarning teqdiri bilen munasiwetlik iken.

Weziyet analizchisi, d u q bérlin ishxanisining mudiri gheyur qurban ependi bu heqte toxtalghanda, Uyghur mesilisining, jümlidin Uyghur mejburiy emgiki mesilisining G7 yighinidimu otturigha qoyulghanliqining zor bir ijabiy qedem bolghanliqini tekitlidi.

Közetküchilerning bahalirigha asaslan'ghanda, bu qétimqi G7 yighinining ilgiriki yighinlargha oxshimaydighan bir alahidiliki, sana'etleshken 7 dölet hem uninggha qoshulghan 5 dölet bilen yawropa ittipaqi rehberlirining bu qétimqi yighindiki dostaniliqi alahide gewdilik bolghan. Rusiyening tajawuzchiliq urushi we xitayning mustebitliki bu döletler arisidiki öz'ara ishenchini kücheytishke hem ularni bir birige mehkem baghlashqa türtke bolghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.