Bosniyedin qatargha qayturulghan ablikim yüsüpning teqdiri xewp astida qalghan

Muxbirimiz alim séytof
2019-08-03
Élxet
Pikir
Share
Print
Bosniyedin qatargha qayturulghan ablikim yüsüpning pasporti.
Bosniyedin qatargha qayturulghan ablikim yüsüpning pasporti.
Photo: RFA

Ablikim yüsüpning xelq'ara jem'iyetke qilghan muraji'iti

Bu yil 53 yashqa kirgen ablikim yüsüp bixeter bir döletke bérip orunlishish üchün qatardin bosniyege uchup barghan. Emma bosniye hökümet da'iriliri 2-awghust küni ablikimni ayropilan bilen yene qatargha qayturuwetken. U doha xelq'araliq ayrodromgha yétip kelgende qatar da'iriliri uni tutup qalghan we ikkinchi küni xitaygha qayturidighanliqini bildürgen.

Xitaygha qayturulsa hayatining xewp ichide qalidighanliqini hés qilghan ablikim doha xelq'araliq ayrodromda ijtima'iy taratqular arqiliq uchur tarqitip, xelq'ara jem'iyettin yardem telep qilghan. Buning bilen bir qisim Uyghur pa'aliyetchiler uni qutquzush üchün jiddiy heriketke ötken. Xitay lagérigha qamalghan Uyghur küldürge artisi adil mijitning türkiyediki küy'oghli arslan hidayet derhal ablikim yüsüpning muraji'itini in'gliz tiligha terjime qilip tarqatqan. Uning bu tirishchanliqi sewebidin ablikimning xitaygha qayturulush mesilisi xelq'araliq taratqularning jiddiy diqqitini qozghighan. 

Ablikim yüsüp mesilisige kishilik hoquqni közitish teshkilati qatarliq xelq'araliq kishilik hoquq teshkilatlirining arilishishi netijiside qatar hökümiti ablikim yüsüpni 3-awghust küni xitaygha qayturmighan. Kishilik hoquqni közitish teshkilatining ijra'iye diréktori kennes ros qatar hökümitining hazirche ablikim yüsüpni xitaygha qayturmighanliqidin xosh bolghanliqini bildürgen. U yene twittérda ablikimning xitaygha qayturulushining aldini élish üchün qatargha bésim ishlitish kéreklikini bildürgen. Kennesning éytishiche, ablikimning xitaygha qayturulushining aldini élish üchün yene 24 sa'et bar iken.

Dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa ependimmu bu mesile heqqide toxtilip: "Biz amérika we gérmaniye da'irilirini bu mesile toghriliq xewerlendürüp, qatarning ablikim yüsüpni xitaygha qayturmasliqi üchün tewsiye qilishini soriduq. Ilgiriki yillarda xitaygha qayturulghan Uyghurlarning bir qismi iz-déreksiz yoqalghan bolsa, yene bir qismi muddetsiz qamaq jazasi, yaki ölüm jazasigha höküm qilindi. Qatarning xelq'araliq qanunlargha asasen herqandaq bir kishini hayati we hörlüki xewpke uchraydighan yene bir döletke qayturmasliq mejburiyiti bar. Men qatarning ablikim yüsüpni xitaygha qayturmastin, uning üchinchi bir bixeter döletke bériwélishigha yol qoyushini tewsiye qilimen" dédi.

Ablikim yüsüp xotende tughulghan bolup, u bixeter bir döletke bérip yashash üchün qatardin bosniyege barghan. Bosniyening musteqil bolushtin burunqi weziyiti Uyghurlarning hazirqi weziyitige bir qeder oxshap ketsimu, emma yawropadiki bu musulman dölitining xitay bilen nahayiti qoyuq diplomatik munasiwiti bar iken. Qatar birleshken döletler teshkilatining 41-nöwetlik kishilik hoquq kéngishi yighini jeryanida xitayning Uyghur diyaridiki basturush siyasitini qollighan ochuq xetke imza qoyghan 50 döletning biridur.

Toluq bet