Türmidiki sodiger abdujélil abduxélil üstidin qayta mexpiy sot échilghanliqi we üstilep gunah artilghanliqi ashkarilandi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2021-03-23
Share
Türmidiki sodiger abdujélil abduxélil üstidin qayta mexpiy sot échilghanliqi we üstilep gunah artilghanliqi ashkarilandi Mehbus sodiger abdujélil abduxélilning doxturxanida dawaliniwatqan waqti. 2018-Yili dékabir. Qeshqer.
Photo: RFA

Qanun sahesidiki weziyettin xewerdar kishilerdin birining inkas qilishiche, 2018‏-yili 14 yilliq késilgen we 2019‏-yili naraziliq erzi qobul qilin'ghan türmidiki sodiger abdujélil abduxélil üstidin 17‏-mart küni peyziwat qalghach binam türmiside qaytidin mexpiy sot échilghan we uninggha üstilep éghir atalmish "Jinayet" ler artilghan. Sotta abdujélil abduxélilning shexsen özi we uning adwokatliri uninggha artilghan "Jinayet" lerni pütünley ret qilghan. Muxbirimizning téléfonini qobul qilghan qeshqer wilayetlik ottura sot xadimliri abdujélil abduxélil heqqide ötken hepte türmide sot échilghanliqini delillidi.

Uyghur rayonida qanun sahesidiki weziyettin xewerdar bir kishining inkas qilishiche, nöwette 14 yilliq jaza mudditini ötewatqan qeshqer wilayetlik sodigerler birleshmisining sabiq mu'awin re'isi abdujélil abduxélil üstidin ötken hepte qaytidin sot échilghan. Sot peyziwattiki qalghach binam türmiside 17-mart küni etigen sa'et 10 da bashlan'ghan. Sotta abdujélil abduxélil özige artilghan kona-yéngi pütkül eyiblimilerni ret qilghan. Diyilishiche, abdujélil abduxélilning sichüenlik ikki adwokatimu qatnashturulghan mezkur sot 2 sa'et dawam qilghan we xulasisiz axirlashqan, höküm kéyin'ge qaldurulghan.

Abdujélil abduxélil heqqide ilgiri ishligen ikki qétimliq tepsiliy xewirimizde xatirilinishiche, abdujélil abduxélil 2017-yili 3‏-ayning 13‏-küni tutqun qilin'ghan we 5-ayning 28-küni "Térorluqqa yardem bérish" gumani bilen eyiblinip qolgha élin'ghan. 2018-Yili7-ayning 28-küni uning üstidin sot échilip 14 yilliq késiwétilgen. Shu qétimliq sotta abdujélil abduxélilgha 73 milyin yüen, shirkitige 5 milyon yüen jerimane qoyulghan. Abdujélil abduxélil mezkur sot hökümige naraziliq erzi sun'ghan. Uning naraziliq erzige qarap chiqqan Uyghur aptonum rayonluq yuquri sot mehkimisi qeshqer wilayetlik ottura sotning 14 yilliq késim hökümini bikar qilghan we délogha qaytidin qarap chiqishni buyrughan. Mana bu mezgilde abdujélil abduxélilning salametlikide éghir mesile körülüp türmidin doxturxanigha yötkelgen.

Weziyettin xewerdar kishining alahide eskertishiche, abdujélilning adwokatliri yuquri sotning hökümi we uning salametlik ehwaligha asasen uning qoyup bérilishi we yaki nezerbent astida délosigha qayta qarilishini telep qilghan. Emma qshqer wilayetlik partkomning sékritari li ningping, abdujélil abduxélilning qeshqerdiki "Gholluq bir jinayetchi" ikenlikini ilgiri sürüp, uni dawamliq türmige qamashqa buyrighan we üstidin bir yérim yilgha yéqin qaytidin tekshürüsh élip barghuzup, qeshqer ottura ostning hökümini küchke ige qilish we hökümge narazi bolghan abdujélilgha qarita jazani téximu éghirlashturushning yolini achqan.

Téléfonimizni qobul qilghan qeshqer ottura sotning yene bir xadimimu abdujélil abduxélil délosining bir jinayi ishlar délosi ikenlikini eskertip, özining bu heqte melumat bérishke salahiyetsiz ikenlikini bildürdi, emma u abdujélil abduxélil heqqide peyziwattiki qalghach binam türmiside sot échilghanliqini inkar qilmidi.

Inkasta déyilishiche, abdujélilni 14 yilliq qamaqqa buyrighan deslepki sotta uning türkiyediki bir Uyghur tijaretchining ürümchidiki ayaligha pul salghanliqi üchün buning "Térorluqqa yardem" dep qaralghanliqi we mushu sewebtin késilgenliki élan qilin'ghan. Abdujélilning naraziliq erzini testiqlighan Uyghur aptonum rayonluq yuquri sot abdujélil üstidiki mezkur sot tertipining muwapiq bolmighanliqi we atalmish térorchilargha pul ewetish jinayitide qestenlik barliqigha a'it yéterlik pakit yoqluqini otturigha qoyghan. Qeshqer wilayetlik partkom sékritarining buyruqi bilen échilghan bu qétimqi sotta abdujélilning "Térorluqqa iqtisadiy yardem bergen" la emes, belki "Térorluq teshkilatigha eza bolghan" liqi, yeni "Sherqi türksitan islam teshkilati" ning qeshqer töge guruppisigha eza bolghanliqi bir qatar atalmish "Pakitlar" bilen ilgiri sürülgen.

Abdujelil-Abduhelil-Hokum-2.jpg
Sodiger abdujélil abduxélilning üstidin 2019-yili 8-yanwar chiqirilghan höküm.

Qeshqer wilayetlik sot mehkimisi ijra bölümining xadimi deslepte mezkur sottin xewersizlikini éytti. Ilgirilep soralghan so'allirimizdin kéyin özining mezkur sot heqqide anglighanliri barliqini étirap qildi.

Inkasta diyilishiche, bu qétimqi sot uchuri abdujélil abduxélilning adwokatlirigha sottin peqet bir hepte burunla bildürülgen. ‏10-Mart küni mezkur sot heqqide uqturush tapshuruwalghan sichüen yaféng adwokatliq shirkitining mezkur ikki adwokati qeshqerge yétip kelginide ularning qoligha délo heqqide bir heptide köröp bolush mumkin bolmighan derijide köp sanda atalmish "Jinayet pakitliri" we alaqidar matériyallar tutquzulghan. Adwokatlar matériyallarni toluq körüp chiqish üchün sotni birqanche kün kéchiktürüshni telep qilghan bolsimu, bu telep ret qilin'ghan. Netijide adwokatlar qolidiki matériyaldiki eyiblimilerdin eng éghirraqi bolghan "Térorluq teshkilatigha eza bolush" qismini köröp chiqqan. Matériyalning bu qismida abdujélil abduxélilning 2008‏- we 2009-yilliri 9‏-ayning 17‏-küni qeshqerde échilghan "Sherqi türkistan islam herkiti" teshkilatining töge guruppisi yighinigha qatnashqanliqi qeyt qilinighan we matériyallarda eng küchlük pakit süpitide 30 nechche neper atalmish guwahchining bu yighin heqqidiki guwahliq bayani we bezi mehkumlarning abdujélil abduxélil bilen birlikte mezkur yighin'gha qétilghanliqi heqqidiki iqrarnamisi orun alghan. Adwokatlar abdujélil abduxélil bilen sözlishish we uning seper xatirisini közitish arqiliq "Mezkur yighin'gha qatnashti" déyilgen künlerde uning qeshqerde emesliki, eksinche soda ishi bilen chet elde ikenlikini bayqighan. Ular sotta abdujélilning pasport betlirdiki tamgha we chislalar arqiliq eyibligüchining eng küchlük pakitini pütünley aghdurup tashlighan. Emma yenila bu sottin xulase chiqirilmighan we höküm kéyin'ge qaldurulghan.

Qeshqer wilayetlik sot mehkimisi ijra'iye ishxanisining héliqi xadimi yene bir qatar so'allirimizdin kéyin özining abdujélil abduxélil heqqide échilghan sottin xewiri barliqini ochuq halda tilgha aldi.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, inkasta alahide eskertilishiche, üstidin sot échilish yaki délosigha qayta qarap chiqilish yéqinqi 4 yildiki Uyghur mehbuslar üchün az körülgen bir ehwal bolghinidek, sotta jinayitini inkar qilish jasaritimu intayin az sandiki mehkumlarda körülgen. Qolimizdiki alaqidar sot matériyallirida qeyt qilinishiche, abdujélil abduxélil eyni waqitta yene qeshqer sheherlik soda-sana'etchiler uyshmisi partiye yachéykisining bash sékritari, uyushma re'isi, qeshqer sheherlik siyasiy kéngeshning da'imiy ezasi qatarliq weziplernimu ötigen iken. 17 ‏-Mart küni peyziwattiki qalghach binam türmiside échilghan bu mexpiy sotning abdujélil abduxélilning teqdiri üchün bir purset ikenliki we yaki jazasining téximu éghirlishi üchün tehdit ikenliki hazirche melum emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet