Dangliq yazghuchi abduréhim ötkürning "Iz" romani almutada kiril yéziqida neshr qilindi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2020-12-17
Share
Dangliq yazghuchi abduréhim ötkürning Ataqliq yazghuchi abduréhim ötkürning almutadiki "Intizar" neshriyati teripidin yoruq körgen "Iz" namliq tarixiy romanining muqawisi. 2020-Yili dékabir, almuta.
RFA/Oyghan

Qazaqistan musteqilliq alghandin buyan memlikette yashawatqan Uyghurlarning ma'arip, edebiyat, ilim-pen, sen'et we bashqimu sahelerde dangqi chiqqan shexslirining, yeni dölet we jama'et erbablirining, ataqliq meripetchilirining, sen'etkarlirining, alimlirining, yazghuchilirining we bashqilarning namlirini ebediyleshtürüsh, ularning qilghan ishlirini terghib qilish ishlirini keng qanat yaydurup kelgenliki melum. Yéqinda almutadiki "Intizar" neshriyati teripidin yoruq körgen ataqliq yazghuchi abduréhim ötkürning "Iz" namliq tarixiy romanining tunji qétim kiril yéziqida yoruq körüshi shuning bir delilidur.

Mezkur kitab jem'iy 320 betni teshkil qilghan bolup, uni ataqliq sha'ir abdughopur qutluqof neshrge teyyarlighan. Kitabning kirishme qismida mundaq déyilgen: "Uyghur xelqining söyümlük perzenti, istadétliq sha'ir we edib abduréhim ötkürning qelimige mensup 'iz' romani tarixiy wetinimizde 35 yil muqeddem yoruq körgen bolsimu, bu qétim kiril yéziqida tunji qétim neshr qilinmaqta. Xelqimiz tarixidiki muhim bir dewrning weqelirige béghishlinip, Uyghur edebiyatining xezinisige qoshulghan nadir eserler tekchisidin orun alghan mezkur eser bilen tonushqan kitabxanlirimiz üchünmu bébaha meniwi ozuq bolup qalghusi."

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan "Intizar" zhurnalining bash muherriri, sha'ir abdughopur qutluqof qérindash qazaq xelqining musteqilliq bayrimining qimmitini, qedrini Uyghurlarning yaxshi chüshinidighanliqini, chünki Uyghurlarning musteqilliqqa bek zar bolup ketkenlikini otturigha qoyup, mundaq dédi: "Biz musteqilliq bayrimi aldida xelqimizge oqushqa tégishlik 'iz' romanini sunduq. Bu roman 35 yil burun ana wetinimiz Uyghuristanda chiqqan. Chiqqandin kéyin yighiwélinip, köydürüp tashlan'ghan. Lékin u ereb yéziqida chiqqini üchün biz weten'ge kirgende élip chiqqan. Bizde saqlinip qalghan. Hazir öyimizning bayliqi bolup, shu kitablirimiz turuwatidu. Amérikada yashaydighan qahar barat dégen alimimiz nahayiti toghra gep qiptu. 'heqiqiy Uyghur bolush üchün u 'iz' romani bilen 'ana yurt' romanini oqughan bolushi kérek. Shu ikki romanni oqughan Uyghurni men kamil Uyghur, toluq yétilgen Uyghur dep tonuymen' dep éytqaniken. Men qérindishimizning shu pikrini ikki qolumni kötürüp turup qollaymen. Heqiqeten shundaq."

Abdughopur qutluqof mushu yili etiyaz peslide bashlan'ghan korona wirusi wabasi sewebi bilen köpligen neshirlerning toxtap qalghanliqini, ene shu chaghda abduréhim ötkürning mezkur "Iz" romanini kiril yéziqida neshr qilish istikining peyda bolghanliqini we derru bu ishqa kirishkenlikini otturigha qoydi. U bu romanni Uyghur ahalisi arisida teshwiq qilishning muhimliqini alahide tekitlidi.

Ziyaritimizni qobul qilghan "Atamura" neshriyati Uyghur tehriratining bashliqi malik mehemdinof abduréhim ötkürge oxshash sha'ir-yazghuchilar ijadiyitining metbu'at sehipiliride, ayrim neshirlerde, mektep oqush qorallirida dawamliq yorutulup turuwatqanliqini bildürdi.

Edebiyatshunas alim, filologiye penlirining namzat doktori hakimjan hemrayéf ependi mundaq dédi: "Heqiqeten, bizning meniwi bayliqimiz bolghan tarixiy we medeniy yadikarliqlirimiz ene shu tarixiy wetinimizde orunlashqan. Shuning üchün qazaqistandiki Uyghurlar peqet yettisu tewesidila emes, belki tarixiy wetinimizde barliqqa kelgen shundaq qedriyetlirimizni terghib qilish ishlirigha alahide ehmiyet bérip kéliwatidu. Köp esirlik tarixqa ége edebiy yadikarliqlirimizni we shundaqla kéyinki dewrlerde neshr qiliniwatqan büyük eserlirimizni we ularning mu'elliplirini bolupmu yash ewladlar arisida terghib qilishta qazaqistanda dölet xirazhitige neshr qiliniwatqan Uyghur edebiyati péni derisliklirining muhim rol oynawatqanliqi yaxshi melum."

Igilishimizche, qazaqistanda dangliq yazghuchi we sha'irlarning ijadiyitini terghib qilish meqsitide Uyghur tilliq mektepler we bashqimu türlük jem'iyetlik birleshmiler her xil pa'aliyetlerni uyushturup kelmektiken. Mundaq pa'aliyetler elde Uyghur tilida chiqiwatqan "Uyghur awazi", "Asiya bügün", "Axbarat" qatarliq gézit we zhurnallarda yorutulmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet