Ablikim yüsüp xitaygha qayturulush xewpidin qutulup amérikagha yétip keldi

Muxbirimiz gülchéhre
2019-08-06
Élxet
Pikir
Share
Print
2-Awghust küni qatarning doha xelq'araliq ayrodromida tosulup qalghan ablikim yüsüp ependi amérikigha yétip keldi. 2019-Yili 6-awghust, washin'gton.
2-Awghust küni qatarning doha xelq'araliq ayrodromida tosulup qalghan ablikim yüsüp ependi amérikigha yétip keldi. 2019-Yili 6-awghust, washin'gton.
RFA/Gülchéhre

2-Awghust küni qatarning doha xelq'araliq ayrodromidin ijtima'iy taratqular arqiliq widiyoluq qutquzush telep qilghan ablikim yüsüp, amérika hökümitining yardimi netijiside aridin 3 kün ötüp amérika tupriqigha saq-salamet yétip keldi.

Ablikim yüsüpning ilgiri sürüshiche, u, özining haman xitayning parakendisige uchraydighanliqidin endishe qilip, bixeter bir döletke bérip orunlishish üchün 31-iyul küni kechte pakistandin ayrilip, bosniyege qarap yol alghan. Epsuski 2-awghust küni ablikim bosniye paytexti sarayéwogha chüshkende, bosniye terep uni chégradin kirgüzmigen hemde qatar awi'atsiye shirkitining ayropilani bilen qatar paytexti dohagha qayturulghan. U doha xelq'ara ayrodromigha yétip kelgende qatar da'iriliri uni ikkinchi küni, yeni qatar waqti 3-awghust etigen sa'et 11:00 de qatar ayropilani bilen béyjinggha qayturulidighanliqini uqturup, qoligha ayropilan bélitini bergen.

Xitaygha qayturulush xewpide qalghan ablikim yüsüp derhal qolidiki yanfoni arqiliq ijtima'iy taratqulargha uchur tarqitip, xelq'aradin we Uyghurlardin yardem telep qilghan. Uning qutquzush telep qilip tarqatqan sin'alghu körünüshi barliq Uyghurlar qollinidighan ijtima'iy taratqularda téz sür'ette tarqilip barliq Uyghurlarni we teshkilatlarni heriketke keltürgen.

U, mezkur sin'alghu uchurida mundaq dégen: "Méning isim-familem ablikim yüsüp, tégim xotenlik. Pakistanda turuwatattim, yéqindin buyan u jayda Uyghurlar üchün bek qiyin bolup kétip, ming teslikte sirtqa chiqip kétey dep, bosniyening paytexti sarayéwogha kelsem, méni sarayéwo ayrodromdin qayturup dohagha ekélip qoydi. Bular ete etigen dohadin béyjinggha yolgha salimiz dep béletni teyyarlap qoydi. Men qaytmaymen démey ularni xatirjem qilip turdum, manga xelq'araning we dostlarning yardimi kérek".

Bosniyening musteqil bolushtin burunqi weziyiti Uyghurlarning hazirqi weziyitige bir qeder oxshap ketsimu, emma yawropadiki bu musulman dölitining xitay bilen nahayiti qoyuq diplomatik munasiwiti bar iken. Qatar, birleshken döletler teshkilatining 41-nöwetlik kishilik hoquq kéngishi yighini jeryanida xitayning Uyghur diyaridiki basturush siyasitini qollighan ochuq xetke imza qoyghan 50 döletning biridur.

Chet'ellerdin xitaygha qaytqan her qandaq bir Uyghurning xewp ichide qalidighanliqi dunyagha ashkara bir weziyette Uyghurlarning terep-tereptin ablikim yüsüpni xitaygha qayturulushtin jiddiy tosup qélish telipi amérika hökümitining derhal inkas qayturushigha érishken.

Amérika tashqi ishlar ministirliqi arqiliq deslep uning qatarda turush waqtini uzartish muweppeq bolun'ghandin kéyin, uni üchinchi bir döletke yolgha sélish üstidiki xizmetlerni ishleshke kirishilgenidi. Ablikim yüsüpning xitaygha qayturulush xewpidin waqtinche qutulghanliqi radiyomiz we bashqa taratqularda tarqalghandin kéyin uning teqdirini pütün dunya Uyghurliri közetmekte idi.

Ablikim yüsüp 5-awghust küni doha xelq'ara ayrodromida radiyomizgha bildürüshiche, u 2013-yilidin bashlap pakistanda özining import‏-éksport shirkiti arqiliq soda bilen shughullinip kelgen. Uning bildürüshiche, u xitayning bir belwagh bir yol qurulushigha munasiwetlik nurghun ishlarni qilghan. Emma shundaq bolsimu, u xitay hökümitining yüzi yoqluqi we özining pakistan we xitay bankisidiki pullirining tonglitiwétilgenlikini bildürdi. Uning pasporti 2018-yili uzartilghan.

Amérika qoshma shtatliri tashqi ishlar ministirliqidin alghan melumatimiz boyiche, xitaydiki Uyghurlarning weziyiti eng éghir bir halda ikenliki közde tutulup, ablikim yüsüp bir Uyghur bolghanliqi üchün bixeterliki xewpte qalghan insan süpitide uning amérikada panahlinishigha yol échilghan.

Mana bügün amérika diplomatlirining yardimi bilen dohadin shu jay waqti etigen 8 yérimning ayropilani bilen amérika paytexti washin'gton'gha qarap uchqan ablikim yüsüp, 6-awghust chüshtin kéyin salamet halda amérika tupriqigha qedem basti.

Toluq bet