Ürümchi kespiy ottura mektepning aka-uka oqughuchisi késiwétilgen, jaza mudditini nede ötewatqanliqi melum emes

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-09-02
Share
lager-post-qayta-terbiyelesh.jpg Bir qoralliq saqchining xitay lagérining aldida pos turuwatqan körünüshi. 2018-Yili 7-séntebir, xoten.
REUTERS

Weziyettin xewerdar kishining bayanliridin melum bolushiche, tughulghandin bashlap hayatning illiq bir yüzini körüp baqmighan, peqet bashlan'ghuch mekteptiki oqutquchisining saxawiti bilen ürümchi kespiy ottura mektepke oqushqa ewetilgen uchturpanliq 16 we 17 yashtiki aka-ukilar oqush püttürüshke az qalghan mezgilide lagérgha tutup kétilip, istiqbali qaytidin qarangghulashqan. Éniqlashlirimiz dawamida lagérda 5yilliqtin késilgenliki aydinglashqan bu aka-ukining jaza mudditini hazir qeyerde ötewatqanliqi ata-anisi we yurt jama'etke melum emes iken.

Inkas qilinishiche, uchturpanning imamlirim yézisida namrat bir a'ilide dunyagha köz achqan abdulla abduréhim we abdukérim abduréhim aka-ukilar 10 qa kirmeyla ata-anisi ajriship ketken. Dadisining yénida qalghan bu aka-ukilar yéshi 12-13 ke yetkende, dadisi paralich bolup qélip, oqushini toxtitishqa we ashxanilarda ishleshke mejbur bolghan. Ularning bu teqdirige échin'ghan ularning bashlan'ghuch mekteptiki bir sabiq oqutquchisi ularni öz xirajiti bilen ürümchidiki kespiy mektepke oqushqa ewetken. Akisi abdulla boghaltirliqta, inisi abduékrim ashpezlikte ishtiyaq bilen oquwatqan mezgilide, Uyghur rayonida lagér tutquni bashlinip, ularning oqush püttürüp ish-oqet qilish we namratliq sewebidin ayrilip ketken ata-anisini yarashturush, illiq ügisini qayta eslige keltürüsh arzusi berbat bolghan.

Biz bu yip uchlirigha asasen, ürümchi kespiy ottura mektepke téléfon qilduq.

Téléfonimizni alghan bir memuriy xadim, bu mektepte 3000 din artuq oqughuchi we ishchi-xizmetchi barliqini seweb qilip körsitip, bu mektepte bundaq kimliktiki oqughuchilarning bar-yoqluqidin xewersizlikini éytti. Téléfo'inimizni qobul qilghan mektep qoghdash xadimi nöwette mektepte bu xil kimliktiki ikki oqughuchining yoq ikenlikini éytti. Biz uningdin bu mekteptin tutqun qilin'ghan oqughuchilar arisida bu ikkisining bar-yoqluqini soriduq. U bu so'alimizgha jawab bermidi.

Radiyomzigha kelgen inkasta diyilishiche, ular mektep püttüridighan'gha birqanche ay qalghan mezgilide 17 yashliq abdulla abdurehim ürümchi kespiy ottura mektepte dersxanidin tutup kétilgen. Uning arqidinla 16 yashliq inisi abdukérim abduréhimmu mekteptin ghayib bolghan.

Radiyomizgha kelgen inkasta aka-uka her ikkisining oqush püttürüshke bir qanche ay qalghanda tutulghanliqi qeyt qilin'ghan.

Uchturpan imamlirimdiki bir amanliq mudiri 17 yashliq abdulla abduréhimning dersxanidin, 16 yashliq abdukérim abduréhimning imamalirimdiki praktika qiliwatqan bir ashxanidin tutup kétilgenlikini delillidi. Uning déyishiche, abdulla abdurehim 2017‏-yili 3-ayning 16-küni, abdukérim abdurehim 3-ayning 17‏-küni tutulghan. Ashkarilinishiche, abdulla abduréhimning mekteptin élip kétilgendin kéyin nelerde tutup turulghanliqi melum emes ikin. Emma abdukérim abduréhim awwal imamlirimdin uchturpandiki bir lagérgha, andin u yerdin ürümchi'ige yötkep kétilgen.

Inkasta diyilishiche, bu aka-ukilardin bala waqtidila ayrilip ketken we nöwette ürümchide taziliq ishchisi bolup ishlewatqan anisi baliliri heqqide uchur élishqa ijtima'iy alaqe küchi yetmigen. Uchturpan imamlirimdiki méyip dadisi kent kadirlirigha yighlashtin bashqa amal qilalmighan. 2019-Yili 10-aylarda ürümchidiki melum bir adwokat imamlirimdiki alaqidar kent kadirigha téléfon qilip, bu aka-ukining soti bolidighanliqi heqqide uchur bergen. Aridin 3 kün ötkende kent kadirliri mezkur adwokatqa téléfon qilghinida, adwokat ularning 5 yilliqtin kéisilgenlikini éytqan we kent kadirlirigha bu heqte özini qayta izdimeslikini tapilighan. Mezkur sot künidin hazirgha qeder bir yilgha yéqin waqit ötken bolsimu, mehkumlarning imamlirimdiki dadisi we uruq-tughqanliri, hetta kent kadirliri ularning jaza mudditini nede ötewatqanliqi heqqide uchur alalmighan.

Delillinishiche, bu aka-ukilar ürümchi kespiy mektepke kirishtin 3-4 yil burun-ashxanida ishlep yürgen mezgilide-qollan'ghan téléfonidin chataq chiqqanliqi, yeni "Qanunsiz ün-sin buyumliri" ni körüp qalghanliqi üchün tutulghan iken. Déloning waqit tertipidin qarighanda, bu aka-ukilar 13 we 14 yash waqitlirida "Jinayet" ötküzgen, 16 we 17 yash waqitlirida tutqun qilin'ghan, ular lagérda 2 yil tutup turulup, yashliri 18 we 19 gha toshqanda késiwétilgen.

Éniqlashlirimiz bu aka-ukilargha chétilip bir türküm sawaqdashliriningmu tutulghan we késilgenliki melum. Emma ularni ularni ürümchidiki kespiy mektepke ewetken saxawetchi oqutquchisining béshigha néme künler kelgenliki melum emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet