Америка дөләт мәҗлисидә уйғур дияридики мәҗбурий әмгәк темисида гуваһлиқ бериш йиғини ечилди

Мухбиримиз әзиз
2019-10-17
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Америка дөләт мәҗлисидә уйғур дияридики мәҗбурий әмгәк темисида гуваһлиқ бериш йиғини ечилди. 2019-Йили 17-өктәбир. Вашингтон.
Америка дөләт мәҗлисидә уйғур дияридики мәҗбурий әмгәк темисида гуваһлиқ бериш йиғини ечилди. 2019-Йили 17-өктәбир. Вашингтон.
RFA/Eziz

Лагерлар мәсилисидә хәлқараниң күчлүк бесимиға дуч кәлгән хитай һөкүмити йеқиндин буян лагер тутқунлириниң мутләқ көп қисминиң «җәмийәт қойниға қайтип кәлгәнлики» ни тәкитләшкә башлиған иди. Әмма аридин көп өтмәй аталмиш «җәмийәт қойниға қайтип кәлгән» бу тутқунларниң әмәлийәттә лагердин һечқанчә пәрқ қилмайдиған завутларда мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқи һәққидә көплигән учурлар мәлум болди.

Лагер тутқунлириниң мәҗбурий әмгәккә селинишиға аит испатларниң көпләп мәлум болушиға әгишип, ғәрб дунясидиму бу мәсилигә қарита күчлүк инкас пәйда болди. Америка дөләт мәҗлисидә 17-өктәбир күни өткүзүлгән «шинҗаңдики мәҗбурий әмгәк, зор тутқун вә иҗтимаий контроллуқ» темисидики гуваһлиқ йиғинини буниң бир мисали, дейишкә болиду. 

Америка дөләт мәҗлиси қармиқидики хитай ишлири иҗраийә комитетиниң рәислиридин авам палата әзаси җим мәкговерин алди билән сөз елип, уйғурлар дияриниң әң йеқинқи әһвали һәққидә мәлумат бәрди. Болупму һазир хитай һөкүмитиниң уйғурлар диярида лагирларни шиддәт билән кеңәйтип, аллиқачан бир милйондин ошуқ уйғурни тутқунға айландуруп болғанлиқини, лагер сиртидики балилар вә аялларниң түрлүк иҗтимаий паҗиәләргә дуч келиватқанлиқи, шу сәвәбтин бәзиләр уйғурлар диярини «үсти очуқ түрмә» дәп тәсвирлисә, йәнә бәзиләрниң хитай һөкүмитини «инсанийәткә қарши җинайәт садир қиливатиду» дәп қараватқанлиқини ейтип өтти. Шуниңдәк, һазир оттуриға чиқиватқан көплигән маддий испатлардин бу тутқунларниң аллиқачан коллектип йосунда мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқини көрүвелиш мумкинликини тәкитләп, бу қетимқи гуваһлиқ бериш йиғининиң дәл мушу мәсилиләргә қарап чиқиш үчүн уюштурулғанлиқини алаһидә әскәртти. 

Гуваһлиқ бериш йиғинида «комунизим қурбанлири хатирә фонди» ниң хадими доктур адрян зенз алди билән сөз алди. У хитай һөкүмитиниң түрлүк һөҗҗәтлири вә мунасивәтлик материяллири асасида ғайәт зор сандики сақчилар қошуни бәрпа қилиш вә назарәт механизми орнитишни тамамлиған хитай һөкүмитиниң «террорлуққа қарши уруш» ниң кейинки қәдими сүптиидә «иҗтимаий муқимлиқ вә узақ мәзгиллик әминлик» ни нишан қилғанлиқини, бу нишанға йетиш үчүн хитай һөкүмитиниң «намратлиқтин қутулдуруш» намида «тәрбийәләш» кә топланған уйғурларни системилашқан завутлар вә йеза-кәнтләрдики завутларда мәҗбурий әмгәккә селиватқанлиқини, оқуш йешиға йәтмигән балиларни болса һөкүмәтниң башқурушидики йәслиләргә елип кетип, аялларниму бу хил әмгәкләрниң қурбаниға айландуруватқанлиқини ейтип өтти. 

Уйғур кишилик һоқуқ қурулуши тәшкилати идарә һәйитиниң рәиси, адвокат нури түркәл нуқтилиқ қилип хитай һөкүмитиниң мәҗбурий әмгәкни зулум вә контроллуқниң васитиси қиливалғанлиқи һәққидә тохтилип өтти. Болупму хитай һөкүмитиниң асаслиқ тоқумичилиқ базисини уйғурлар дияриға бәрпа қилиш арқилиқ хитайдики пахта записиниң 80 пирсәнтини тәшкил қилидиған уйғурлар диярини һәм хам әшя һәм мәһсулат базиси қилип чиққанлиқини, әмдиликтә болса лагирлардики тутқунларниң мушу зор санаәт базисиға лазимлиқ әмгәк күчи сүпитидә мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқини ейтип өтти. 

Бу қетимқи гуваһлиқ бериш йиғиниға нйо йорк университетиниң профессори майкил поснер вә «хәлқара истратегийә мәркизи» ниң хадими әмий лерму тәклип қилинған иди. Улар асаслиқи мәҗбурий әмгәккә селиниватқан лагер тутқунлириниң қан-тәри бәдилигә пүтүп чиқиватқан тоқумичилиқ мәһсулатлири һәмдә буларни байқут қилишниң зөрүрлүки һәққидә тохталди. Болупму йеқинда «коско» ширкитиниң хотәндики тәйда гуруһи ишлигән балилар кийимлирини импорт қилиши, бу хил мәһсулатларни сетивелишниң өзи ашу зулумға шерик болушқа баравәр икәнликини сөзләп өтти. 

Гуваһлиқтин кейин америка авам вә кеңәш палатасиниң әзалири гуваһлиқ бәргүчиләрдин уйғурлар дияридики мәҗбурий әмгәкниң көлими, бу хил һадисиниң иқтисадий үнүмни яки сиясий мәқсәдни көзлигәнлики дегәндәк темилар бойичә бир қатар соалларни сориди. 

Йиғинға америка һөкүмиитниң бир қисим хадимлири, вашингтон шәһиридики бәзи аммиви тәшкилатларниң вәкиллири, шундақла бир қисим уйғур җамаити қатнашти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт