Amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi Uyghur mejburiy emgiki bilen ishlepchiqirilghan mehsulatlarni tutup qélish buyruqi chiqardi

• Muxbirimiz nur'iman
  2021-01-14

13-Yanwar amérika ana weten bixeterlikini qoghdash ministirliqi (DHS) we amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi (CBP) birlikte axbarat élan qilish téléfun yighini ötküzdi.

Yighinda amérika ana weten bixeterlikini qoghdash ministirliqining ministiri kén kuchinélli ependining bildürüshiche, amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi 13-yanwardin bashlap amérikaning 328 kirish éghizining hemmiside xitayda lagérlar we türmilerge solan'ghan milyonlighan Uyghurlarning mejburiy emgiki arqiliq ishlepchiqirilghan paxta mehsulatliri we pemidur mehsulatlirigha qarita tutup qélish buyruqi (WRO) élan qilghan.

Tutup qélish buyruqigha asasen tutup qilinidighan mehsulatlar kiyim-kéchek, toqumichiliq, pemidur uruqi, konsérwaliq pemidur, pemidur qiyami we paxta we pemidurdin yasalghan bashqa her qandaq mehsulatni öz ichige alidiken. Import qilghuchilar özliri import qilmaqchi bolghan mehsulatlarning teminlesh zenjirining xam eshya ishlepchiqirish yaki yighiwélish qatarliq her qandaq basquchta mejburiy emgektin paydilanmasliqigha mes'ul bolushi kérek iken.

Yighinda yene amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi ikki yildin béri xitaydiki teminlesh zenjirini tekshürüsh jeryanida, qerzge baghlap mejburiy ishlitish, erkin heriket qilishini cheklesh, sirttin ayriwétish, qorqutush we tehdit sélish, ish heqqini tutup qélish we nachar turmush we xizmet shara'iti qatarliq amillar mejburiy emgekning körsetküchisi qilghanliqi tekitlendi.

Kén kuchinélli ependi söz qilip mundaq dédi: “Amérika ana weten bixeterlikini qoghdash ministirliqi amérikaning teminlesh zenjiridiki héchqandaq mejburiyet emgikige yol qoymaydu. Biz amérika xelqini dawamliq qoghdaymiz we mejburiy emgekke a'it ishenchlik melumatlarni tekshürimiz. Mejburiy emgek arqiliq ishlepchiqirilghan mehsulatlarning dölitimizge kirishining aldini alimiz. Biz xitayning lagérlirini taqap, kishilik hoquq depsendichilikini toxtitishini telep qilimiz.”

Melum bolushiche, ötken yili 7-ayda amérika hökümiti soda sahesidikilerge xitaydiki mejburiy emgekke chitishliq bolghan sodining soda inawiti, iqtisadi we qanuniy xewipi toghrisida agahlandurush bergen. 12-Ayning 2-küni, amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi xitay kommunistik partiyesige biwaste qarashliq iqtisadiy we yérim herbiy teshkilat bolghan shinjang ishlepchiqirish-qurulush bingtu'enidin kelgen paxta we paxta mehsulatlirigha tutup qilish buyruqi (WRO) ilan qilghan idi.

Amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisining yuqiri derijilik emeldari mark morgan ependi söz qilip mundaq dédi: “Shunisi nahayiti iniqki, xitay hökümiti Uyghur we bashqa étnik milletlerni nishan qilghan basturush herikitini yürgüzüwatidu. Bizning tekshürüshimizge qarighanda, lagérlargha we türmilerge solan'ghanlar ashu rayonda mejburi emgekke séliniwatidu.”

Mark morgan ependi yene soda sahesidikilerge alahide shularni eskertti: “Soda sahesidikilerge shu iniq bolsunki, amérikaning tamozhna we chégra qoghdash qanunigha asasen siz import qilghan mehsulatlirngizning teminlesh zenjiridiki her qandaq basquchida mejburiy emgek ishlitilmigenlikige kapaletlik qilishingiz kérek. Bu bir mes'uliyet, we ri'aye qilishqa tigishlik qanun.”

Amérika fédératsiye qanunining 19-maddisining 1307-bölikidiki mezmunlargha asasen pütünley yaki qismen halda türmidiki jinayetchilerning, balilarning mejburiy emgiki arqiliq, jümlidin mejburiy yaki mejburiyet emgek arqiliq ishlepchiqirilghan barliq tawarlarni import qilishni men'iy qilinidiken. Amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi bu belgilimilerge xilapliq qilip import qilin'ghan dep guman qilin'ghan mallarni tutup qalidiken.

Axirida amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisining yuqiri derijilik emeldari mark morgan ependi keng xelq ammisining hökümet organlirigha masliship, amérikaning soda inawitige qara sürüwatqan, mejburi emgek arqiliq ishlepchiqirilghan mallarni amérika bazarlirdin siqip chiqirishni telep qildi: “Her qandaq bir kishi teminlesh zenjiridiki mejburi emgekke munasiwetlik gumanliq ehwallarni biz (CBP) ge melum qilsanglar bolidu. Silerning addi bir herikitinglar amérika ana weten bixeterlikini qoghdash ministirliqi teshebbus qiliwatqan, xelq'arada kishilik hoquqni qoghdashqa, bixeter ishlepchiqirish we qanunluq sodini qanat yaydurushqa yardimi bolidu. Semimiylik bilen éytqanda, biz birlikte heriket qilsaq, amérikaning baziridin ‛zamaniwi qulluq‚ ni siqip chiqiriwételeymiz. Buningda hemmimizning mes'uliyiti bar, axirida amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisi amérikaning temnilesh zenjiridiki mejburiy emgekke chitishliq ehwallarni tekshürüshni dawam qilidu. Biz amérikaning teminlesh zenjiride mejburi emgekning bolushigha yol qoymaymiz.”