Sherqiy türkistan milliy oyghinish herikiti amérikani xitay bilen soda alaqisini üzüshke chaqirdi

Muxbirimiz irade
2020-08-14
Share
salih-hudayar-namayish 2020- Yili 14-awghust, sherqiy türkistan milliy oyghinish herikiti teshkilati amérikani Uyghur élidiki zulumni ayaghlashturush üchün yenimu köp tedbirlerni élishqa chaqirdi.
RFA

2020-Yili 14-awghust, yeni jüme küni sherqiy türkistan milliy oyghinish herikiti teshkilati aqsaray aldida namayish uyushturush arqiliq amérika hökümitini xitay bilen bolghan tijariy alaqisini ayaghlashturushqa hem shundaqla Uyghur élidiki zulumni ayaghlashturush üchün yenimu köp tedbirlerni élishqa chaqirdi.

15-Awghust shenbe amérika-xitay ikki terep wekilliri bu yil 1-ayda hasil qilin'ghan "Birinchi basquchluq soda kélishimi" ning tereqqiyatigha qarap chiqish üchün sin yighini uyushturidighan bolup, sin yighinigha amérika soda wekili robért leytizér we xitayning mu'awin bash ministiri lyu xé bash bolup qatnishidiken.

Sherqiy türkistan milliy oyghinish herikiti teshkilati bashliqi salih xudayar namayishta qilghan nutqida etiki bu yighinni tilgha élip, amérika hökümitining Uyghurlargha qarita irqiy qirghinchiliq élip bériwatqan hakimiyet bilen tijariy munasiwitini üzüshke chaqirdi. U sözide "Amérika, awstraliye, en'gliye, kanada, firansiye, hindistan we yaponiye qatarliq xelq'araliq sotqa eza döletler bu organ'gha erz sunush arqiliq xitay hakimiyitini jawabkarliqqa tartishi kérek," dédi.

Salih xudayar nutqida Uyghurlarning mejburiy emgekke sélinish mesilisinimu tilgha aldi. U hazir on minglighan Uyghur emgek küchlirining xitaydiki zawutlarda mejburiy emgekke séliniwatqanliqini eskertip: "Qul emgiki bilen tijaret qiliwatqan bir hakimiyet bilen tijaret qilish exlaqiy prinsiplargha uyghun emes," dédi. U yene "Amérika hökümiti we bashqa hökümetler 3 milyon etrapida kishini lagérlargha qamap 21-esirde irqiy qirghinchiliq bilen shughulliniwatqan rezil hakimiyet bilen soda qilishni toxtitishi kérek," dep eskertti.

Mezkur namayish xitayning Uyghur élidiki siyasetlirini pash qilidighan naraziliq sho'arliri bilen ayaghlashti. Namayish bashqa xelq'araliq axbaratlarningmu diqqitige érishti.

Amérika bilen xitayning munasiwiti tajsiman wirus yuqumi, xitay hökümiti xongkongda yolgha qoyghan "Dölet xewpsizliki qanuni" we Uyghur élidiki zulum seweblik yéqinqi bir qanche aydin béri misli körülmigen derijide yirikleshken idi. Biraq "Jenubiy xitay etigenlik géziti" ning xewirige qarighanda, xitay merkizi bankasining bashliqi yi gang shenbe künidiki yighin heqqide toxtalghanda: "Meyli xelq'araliq weziyet qanchilik özgergen bolushidin qet'iynezer, biz amérika bilen bolghan birinchi basquchluq soda kélishimige hörmet qilimiz, biz iqtisadiy hemkarliqimizni yenimu kücheytishni arzu qilimiz," dégen.

Aqsarayning iqtisad meslihetchisi lerriy kudlow bolsa "Bizning bashqa mesililerde xitay bilen nahayiti chong perqlirimiz bar. Biraq biz birinchi basquchluq soda kélishimi boyiche bu uchrishishqa qatnishiwatimiz," dégen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.