Америка уйғурлири "икки җумһурийәт байрими" ни байрақ чиқириш арқилиқ күтүвалди

Мухбиримиз әзиз вә шәһризат
2020-11-12
Share
jumhuriyet-bayraq-washington Америка уйғур бирләшмисиниң тәшкиллиши билән шәрқий түркистанниң икки җумһурийитини хатириләш мунасивити билән өткүзүлгән "шәрқий түркистан байриқи" чиқириш мурасимида бир қисим уйғур җамаити. 2020-Йили 12-ноябир, вашингтон.
Photo: RFA

Муһаҗирәттики уйғурлар йиллардин буян давам қилип келиватқан паалийәтләрниң бири 1933-йили вә 1944-йили 12-ноябир күни қурулғанлиқи җакарланған "шәрқий түркистан җумһурийити" ни хатириләш паалийәтлиридур. 2020-Йили америкадики зор сайламниң шавқунлири һәммила йәрни қаплаватқанда 12-ноябир күни әтигәндә америка уйғур бирләшмисиниң тәшкиллиши билән пайтәхт вашингтон вә униңға йеқин штатлардики уйғур җамаити қаттиқ ямғурға қаримастин хитай һөкүмитиниң вашингтон шәһиридики баш әлчиханиси алдиға топланди. Маска тақиған уйғур җамаитиниң қоллиридики санҗақ-санҗақ "шәрқий түркистан байриқи" хитай әлчиханиси әтрапидики кәң даирини пүтүнләй көк рәңгә бойиған болуп, намайишчиларниң көтүрәңгү кәйпияти намайишниң сүлкитини техиму ашурғаниди. Чоң плакатқа йезилған "хитайниң шәрқий түркистандики ишғалийитигә хатимә берәйли!", "уйғурларни қирғин қилишни тохтат!", "уйғурларға азадлиқ" дегәндәк шоарлар йирақтинла көзгә челиқатти.

Вәтән шеһитлири үчүн бир минутлуқ сүкүттә туруштин кейин америкадики уйғур өсмүрлиридин мәликә өзиниң балиларға хас чүчүк тили билән "шәрқий түркистан дөләт шеири" ни ядқа оқуп бәрди.

Шуниңдин кейин "шәрқий түркистан миллий армийәси" ниң формисида кийингән уйғур яшлиридин үчәйлән қәдәмләп марш дәссигәнчә хитай әлчиханисиниң алдиға тикләнгән байрақ хадиси йениға келип тохтиди. Арқидин яңратқудин чиқиватқан һәмдә хитай әлчиханиси алдидики мәйданни ләрзигә кәлтүргән "шәрқий түркистан дөләт шеири" ға җөр болған һалда салам билән "шәрқий түркистан байриқи" ни байрақ хадисиға чиқарди.

Орун җәһәттә хитай әлчиханисиниң алдидики хитай қизил байриқи есилған байрақ хадисиға удул келидиған җайға тикләнгән байрақ хадисиға ямғур арилаш шамалда йәлпүнүп чиқиватқан ай-юлтузлуқ көк байрақ хитай байриқи билән рошән селиштурма һасил қилғаниди. Мәйданни чөридәп топланған уйғур җамаити бу мәнзиридин һаяҗанға чөмди, шундақла бу һал мәйдандики һәммәйләнниң йүрәк тарини чәкти. Нурғунлиған көзләргә иссиқ яш олашти.

Бу қетимқи җумһурийәт байрими хатирисиниң нутуқ басқучида алди билән америка уйғур бирләшмисиниң рәиси қуззат алтай сөз алди. У нөвәттә уйғур җәмийити дуч келиватқан паҗиәләрни әскәртип өтүш билән биргә уйғурларниң хитай һөкүмитигә қарши сепиниң барғансери улғийип маңидиғанлиқини тәкитлиди.

Нйо-йорк шәһиридә олтурушлуқ пешқәдәм уйғур инқилабчилиридин ғуламидин пахта ака саламәтлики яр бәрмигәнликтин бүгүнки паалийәткә биваситә иштирак қилалмиған болсиму, телефон арқилиқ өзиниң отлуқ салимини йоллиди. Шундақла 1930-йиллардики балилиқ мәзгилидә ядлиған инқилабий ғәзәлләрни оқуп берип, җамаәтни хурсән қилди.

Йиллардин буян вашингтон шәһиридә уйғур даваси билән мәшғул болуп келиватқан рабийә қадир ханимму сөз қилип, уйғур давасиниң һаман ғәлибә қилидиғанлиқиға болған ишәнчини, шуниң билән биргә бу сәпкә техиму көп кишиләрниң қошулуши лазимлиқини билдүрди. Рабийә ханим сөзидә йәнә америка уйғур бирләшмисиниң бу паалийәтни тәшкиллигәнликигә алаһидә тәшәккүрини билдүрди.

Вашингтон шәһиридики уйғур кишилик һоқуқ қурулуши тәшкилатиниң директори өмәр қанат өз сөзидә буниңдин 76 йил илгири "шәрқий түркистан җумһурийити" ни қуруш үчүн иссиқ җанлиридин ваз кәчкән әҗдадларниң иш-излирини әсләш һәмдә уларға һөрмәт билдүрүш билән биргә нөвәттики вәзийәттә уйғурлар үчүн ашу хил пидакарлиқниң толиму муһимлиқини алаһидә тәкитлиди.

Америка ‍уйғур бирләшмисиниң программа хадими мәкс гелбер бу қетимқи паалийәт һәққидә зияритимизни қобул қилғанда өзиниң бәкму һаяҗанға толғанлиқини билдүрүп мундақ деди:

"вирҗинийә штати мундақчә ейтқанда муһаҗирәттики уйғурларниң мәдәнийәт вә сиясий мәркизи. Йәнә келип америкадики уйғур җамаити әң көп маканлашқан районму мушу йәр. Шуңа мушу җайдики уйғурларниң шәрқий түркистан җумһурийити хатирисигә йиғилип, бу байрамни қутлиши бу тарихий реаллиқни билмәйдиғанлар үчүн бир қетимлиқ җанлиқ дәрс болиду. Шундақла уйғурларниң бешиға қандақ ишларниң келиватқанлиқини техиму көп кишиләргә аңлатқили болиду. Уйғурлар билән америка хәлқи янму-ян һалда бир яқидин баш чиқириватқан мушундақ бир күнни биз ‹уйғур-америка достлуқ күни' дәп аташни әң мувапиқ көримиз."

Вирҗинийә штатидики уйғур җамаитидин хуршидә ханимму һәрқачан бундақ паалийәтләрниң актип иштиракчиси. У бу һәқтә сөз болғанда өзиниң мушу хил паалийәтләр арқилиқ муһаҗирәттики яшларға вәтән вә хәлқ сөйгүсини һес қилдуруш муһим, дәп қарайдиғанлиқини билдүрди.

Байрақ чиқириш паалийитигә қатнашқан уйғур өсмүрниң хушаллиқи вә һаяҗини уни бу җайға елип кәлгән ата-анисиниңкидин қелишмайтти. Уму өзиниң бундин кейин бундақ паалийәтләргә давамлиқ келидиғанлиқини һаяҗан ичидә сөзләп өтти.

Паалийәтниң ахирида америка уйғур бирләшмисиниң рәиси қуззат алтай айрим зияритимизни қобул қилғанда бу хил паалийәтни тәшкилләшниң муһимлиқини алаһидә тәкитләп өтти.

Бу қетимқи паалийәт түгигичә тохтимай яғқан ямғур җамаәтни бизар қилиш орниға уларниң кәлгүсидики қутлуқ күнләргә болған үмидигә йеңи үмидләрни қошти. Җумһурийәт хатирисиниң хушаллиқи болса паалийәттин тарқиған кишиләргә әгишип һәммила тәрәпкә тарқиғандәк болди. Техиму муһими америка уйғур бирләшмиси вирҗинийә штатлиқ һөкүмәткә сунған һәр йили 12-ноябирни "уйғур-америка достлуқ күни" қилип бекитиш һәққидики тәклипниң тезрәк мақуллинишиға болған тиләкләр бу шавқунларға арилишип кәткәниди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт