Amérika Uyghurliri "Ikki jumhuriyet bayrimi" ni bayraq chiqirish arqiliq kütüwaldi

Muxbirimiz eziz we shehrizat
2020-11-12
Share
jumhuriyet-bayraq-washington Amérika Uyghur birleshmisining teshkillishi bilen sherqiy türkistanning ikki jumhuriyitini xatirilesh munasiwiti bilen ötküzülgen "Sherqiy türkistan bayriqi" chiqirish murasimida bir qisim Uyghur jama'iti. 2020-Yili 12-noyabir, washin'gton.
Photo: RFA

Muhajirettiki Uyghurlar yillardin buyan dawam qilip kéliwatqan pa'aliyetlerning biri 1933-yili we 1944-yili 12-noyabir küni qurulghanliqi jakarlan'ghan "Sherqiy türkistan jumhuriyiti" ni xatirilesh pa'aliyetliridur. 2020-Yili amérikadiki zor saylamning shawqunliri hemmila yerni qaplawatqanda 12-noyabir küni etigende amérika Uyghur birleshmisining teshkillishi bilen paytext washin'gton we uninggha yéqin shtatlardiki Uyghur jama'iti qattiq yamghurgha qarimastin xitay hökümitining washin'gton shehiridiki bash elchixanisi aldigha toplandi. Maska taqighan Uyghur jama'itining qolliridiki sanjaq-sanjaq "Sherqiy türkistan bayriqi" xitay elchixanisi etrapidiki keng da'irini pütünley kök rengge boyighan bolup, namayishchilarning kötürenggü keypiyati namayishning sülkitini téximu ashurghanidi. Chong plakatqa yézilghan "Xitayning sherqiy türkistandiki ishghaliyitige xatime béreyli!", "Uyghurlarni qirghin qilishni toxtat!", "Uyghurlargha azadliq" dégendek sho'arlar yiraqtinla közge chéliqatti.

Weten shéhitliri üchün bir minutluq sükütte turushtin kéyin amérikadiki Uyghur ösmürliridin melike özining balilargha xas chüchük tili bilen "Sherqiy türkistan dölet shé'iri" ni yadqa oqup berdi.

Shuningdin kéyin "Sherqiy türkistan milliy armiyesi" ning formisida kiyin'gen Uyghur yashliridin ücheylen qedemlep marsh dessigenche xitay elchixanisining aldigha tiklen'gen bayraq xadisi yénigha kélip toxtidi. Arqidin yangratqudin chiqiwatqan hemde xitay elchixanisi aldidiki meydanni lerzige keltürgen "Sherqiy türkistan dölet shé'iri" gha jör bolghan halda salam bilen "Sherqiy türkistan bayriqi" ni bayraq xadisigha chiqardi.

Orun jehette xitay elchixanisining aldidiki xitay qizil bayriqi ésilghan bayraq xadisigha udul kélidighan jaygha tiklen'gen bayraq xadisigha yamghur arilash shamalda yelpünüp chiqiwatqan ay-yultuzluq kök bayraq xitay bayriqi bilen roshen sélishturma hasil qilghanidi. Meydanni chöridep toplan'ghan Uyghur jama'iti bu menziridin hayajan'gha chömdi, shundaqla bu hal meydandiki hemmeylenning yürek tarini chekti. Nurghunlighan közlerge issiq yash olashti.

Bu qétimqi jumhuriyet bayrimi xatirisining nutuq basquchida aldi bilen amérika Uyghur birleshmisining re'isi quzzat altay söz aldi. U nöwette Uyghur jem'iyiti duch kéliwatqan paji'elerni eskertip ötüsh bilen birge Uyghurlarning xitay hökümitige qarshi sépining barghanséri ulghiyip mangidighanliqini tekitlidi.

Nyo-york shehiride olturushluq péshqedem Uyghur inqilabchiliridin ghulamidin paxta aka salametliki yar bermigenliktin bügünki pa'aliyetke biwasite ishtirak qilalmighan bolsimu, téléfon arqiliq özining otluq salimini yollidi. Shundaqla 1930-yillardiki baliliq mezgilide yadlighan inqilabiy ghezellerni oqup bérip, jama'etni xursen qildi.

Yillardin buyan washin'gton shehiride Uyghur dawasi bilen meshghul bolup kéliwatqan rabiye qadir xanimmu söz qilip, Uyghur dawasining haman ghelibe qilidighanliqigha bolghan ishenchini, shuning bilen birge bu sepke téximu köp kishilerning qoshulushi lazimliqini bildürdi. Rabiye xanim sözide yene amérika Uyghur birleshmisining bu pa'aliyetni teshkilligenlikige alahide teshekkürini bildürdi.

Washin'gton shehiridiki Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilatining diréktori ömer qanat öz sözide buningdin 76 yil ilgiri "Sherqiy türkistan jumhuriyiti" ni qurush üchün issiq janliridin waz kechken ejdadlarning ish-izlirini eslesh hemde ulargha hörmet bildürüsh bilen birge nöwettiki weziyette Uyghurlar üchün ashu xil pidakarliqning tolimu muhimliqini alahide tekitlidi.

Amérika ‍uyghur birleshmisining programma xadimi meks gélbér bu qétimqi pa'aliyet heqqide ziyaritimizni qobul qilghanda özining bekmu hayajan'gha tolghanliqini bildürüp mundaq dédi:

"Wirjiniye shtati mundaqche éytqanda muhajirettiki Uyghurlarning medeniyet we siyasiy merkizi. Yene kélip amérikadiki Uyghur jama'iti eng köp makanlashqan rayonmu mushu yer. Shunga mushu jaydiki Uyghurlarning sherqiy türkistan jumhuriyiti xatirisige yighilip, bu bayramni qutlishi bu tarixiy ré'alliqni bilmeydighanlar üchün bir qétimliq janliq ders bolidu. Shundaqla Uyghurlarning béshigha qandaq ishlarning kéliwatqanliqini téximu köp kishilerge anglatqili bolidu. Uyghurlar bilen amérika xelqi yanmu-yan halda bir yaqidin bash chiqiriwatqan mushundaq bir künni biz 'Uyghur-amérika dostluq küni' dep atashni eng muwapiq körimiz."

Wirjiniye shtatidiki Uyghur jama'itidin xurshide xanimmu herqachan bundaq pa'aliyetlerning aktip ishtirakchisi. U bu heqte söz bolghanda özining mushu xil pa'aliyetler arqiliq muhajirettiki yashlargha weten we xelq söygüsini hés qildurush muhim, dep qaraydighanliqini bildürdi.

Bayraq chiqirish pa'aliyitige qatnashqan Uyghur ösmürning xushalliqi we hayajini uni bu jaygha élip kelgen ata-anisiningkidin qélishmaytti. Umu özining bundin kéyin bundaq pa'aliyetlerge dawamliq kélidighanliqini hayajan ichide sözlep ötti.

Pa'aliyetning axirida amérika Uyghur birleshmisining re'isi quzzat altay ayrim ziyaritimizni qobul qilghanda bu xil pa'aliyetni teshkilleshning muhimliqini alahide tekitlep ötti.

Bu qétimqi pa'aliyet tügigiche toxtimay yaghqan yamghur jama'etni bizar qilish ornigha ularning kelgüsidiki qutluq künlerge bolghan ümidige yéngi ümidlerni qoshti. Jumhuriyet xatirisining xushalliqi bolsa pa'aliyettin tarqighan kishilerge egiship hemmila terepke tarqighandek boldi. Téximu muhimi amérika Uyghur birleshmisi wirjiniye shtatliq hökümetke sun'ghan her yili 12-noyabirni "Uyghur-amérika dostluq küni" qilip békitish heqqidiki teklipning tézrek maqullinishigha bolghan tilekler bu shawqunlargha ariliship ketkenidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet