Ténisi shtatidiki tunji Uyghur resim körgezmisi küchlük diqqet tartqan

• Uxbirimiz gülchéhre
  2019-04-02

Amérikadiki Uyghurlarning sani bir qeder az bolushigha qarimay ular her qaysi shtatlarda tarqaq yashaydu. Ularmu Uyghur élidiki qérindashlirining ehwaligha yéqindin köngül bölüwatqanliqi melum. Amérikaning ténisi shtatining ménfis shehirige olturaqlashqinigha bir qanche yillar bolghan Uyghur ziyaliy eziz sulayman, özi yashawatqan sheher da'iriside öz a'ilisidin bashqa Uyghur bolmighan shara'itta a'ilisi boyiche etrapliq teyyarliq körüp, lagér mesilisi yorutulghan resim we teshwiqat waraqchiliri bilen 3-ayning 30-küni ménfis “Musulmanlar küni körgezmisi” ge qatnashqan we belgilik tesirat peyda qilghan.

Xitay hökümitining 800 mingdin 2 milyon'gha qeder Uyghur bashqa yerlik musulman milletlerni lagérlargha qamishi bilen hazir chet'ellerde yashawatqan Uyghurlarning öz a'ile-tawabi'atliridin xewer alalmay, lagérgha qamalghanlarning hayat yaki emeslikidinmu bixewer yashimaqta. Uyghurlar omumyüzlük uchrighan bu zulum we azab, nöwette xitayning Uyghur élidiki zulumi we insan heqliri depsendichilikige qarshi ilgiri pa'aliyetlerge qatniship baqmighan Uyghurlarnimu öz a'ile-tawabi'atliri we Uyghurlar üchün sükütni buzushqa, hetta öz aldigha qolidin kélishiche pa'aliyetlerni qilishqa türtke bolmaqta iken.

Amérikaning mémfis shehiride ayali we ikki qizi bilen yashawatqan Uyghur ziyaliysi eziz sulayman ependi we uning a'ilisi ténisi shtatida tunji qétimliq bir Uyghur resim körgezmisining muweppeqiyetlik échilishigha seweb bolghan. 

Eziz ependining tonushturushigha qarighanda, ménfis sheherlik hökümetning orunlashturushi bilen ötken hepte musulmanlar bayram heptiliki qilip békitilgen bolup, bu munasiwet bilen mémfis shehiridiki chong körgezme zalida musulman el xelqliri üchün körgezme uyushturulghan. U, bu körgezmige öz a'ilisi we etraptiki sheherlerdin kelgen bashqa bir qanche Uyghur a'ililiri bilen birlikte qatnashqan. Ular Uyghurlar üchün ajritilghan körgezme bölikige asasliq Uyghurlarning lagérlargha qamilishi we uning élip kéliwatqan paji'eliri teswirlen'gen süretlerni körgezmige qoyup, ziyaretchilerge Uyghurlarning nöwettiki weziyitini chüshendürgen.

Eziz ependining sözlep bérishiche, 3 körgezme zaligha 30 nechche dölettiki musulman xelqlerning medeniyiti teswirlen'gen renggareng medeniyet örnekliri qoyulghan bolup, 3-4 ming ziyaretchi qatnashqan bu körgezmide yenila Uyghur weziyiti teswirlen'gen resimler alahide perqliq halda hemmining diqqitini tartqan.

Amérikadiki Uyghurlarni qollap we lagér mesilisige yéqindin köngül bölüp kéliwatqan “So'und wissén musulmanlar teshkilati” hey'et ezasi we shuningdek mémfis meschitining imami musa ependi ziyaritimizni qobul qilip, özining mezkur körgezmige Uyghurlarning qatnashqanliqi we belgilik tesir qozghighanliqidin memnun bolghanliqini bildürdi. U, özining lagérlar mesilini anglighinigha bir yildin ashqanliqini we shundin buyan her jüme qutbisida Uyghur musulmanliri uchrawatqan bu échinishliq paji'elerni axirlashturush her bir musulman her qandaq bir insan bash tartip bolmaydighan mes'uliyet ikenlikini tekitlep, kishilerni Uyghurlargha köngül bölüsh we yardem bérishke chaqiriq qilip kéliwatqanliqini tekitlidi. Uning qarishiche hazir Uyghurlar yüzliniwatqan qirghinchiliqqa, mezkur insan heqliri depsendichiliki we chidighusiz adaletsizlikke qarita, pütün insaniyetning we dunyaning inkasi yéterlik emes.

Musa ependi yene “So'und wissén musulmanlar teshkilati” we bashqa musulman guruppilarning Uyghurlarni qollash herikitini awwal musulmanlar arisida andin dawamliq ijtima'iy sahelerde we hökümetke qeder kéngeytishke tirishidighanliqini bildürüp yene ؛ “Bu körgezme arqiliq etraptiki musulman we bashqa xelqler Uyghur mesilini qisqiche chüshendi we qiziqti, emdi aldimizda biz bu yilliq ramizanliq pa'aliyetlirimizde mexsus Uyghurlarni qollashni meqset qilghan chong tiptiki pa'aliyetlerni orunlashturimiz, ténisi shtatidiki meschitler bu yilliq yighilghan zakatning 50%tini Uyghurlargha yardem bérishqa serp qilishni qarar qilduq” dep bildürdi.

Gerche tunji qétimliq bir körgezme pa'aliyiti bolsimu bu pa'aliyetning qozghighan tesiridin righbetlen'genlikini bildürgen eziz ependi, “Uyghurlar meyli birliship we meyli yalghuz bolayli niyet qilidikenmiz, Uyghur üchün paydiliq ish qilish pursiti yaritalaydikenmiz, öz a'ilem we pütün Uyghurlar uchrawatqan bu zulumni toxtitish üchün toxtap qalmaymen” deydu. 

Eydiz tarqilishini kontrol qilish qatarliq sehiye xizmiti bilen shughulliniwatqan eziz ependi, nöwette özining yillardin buyan toplighan kespiy tejribilirini bu sahedikilerge tonushturush arqiliq, Uyghurlarning eng zor eydiz tehditige uchrighan we yardemsiz qalghan bir millet ikenlikige qarita diqqet qozghash üchün ilmiy muhakime yighini échishni pilanlawatqanliqini bildürdi.