Америка ташқи ишлар министирлиқида йәнә бир қетим уйғурлар мәсилиси һәққидә йиғин ечилди

Мухбиримиз сада
2019-08-15
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Америка ташқи ишлар министирлиқиниң «қирғинчилиқларниң алдини елиш» хизмәт гурупписиниң йиғинға қатнашқан уйғур вәкиллири. 2019-Йили 14-авғуст. Вашингтон, америка.
Америка ташқи ишлар министирлиқиниң «қирғинчилиқларниң алдини елиш» хизмәт гурупписиниң йиғинға қатнашқан уйғур вәкиллири. 2019-Йили 14-авғуст. Вашингтон, америка.
Photo: RFA

Американиң уйғур мәсилисигә йеқиндин көңүл бөлүши йеқиндин буян американиң юқири дәриҗилик һөкүмәт орунлирида өткүзүлүватқан йиғин вә паалийәтләрдә әкс етиватқанлиқи мәлум. 14-Авғуст америка ташқи ишлар министирлиқиниң «қирғинчилиқларниң алдини елиш» хизмәт гурупписида ечилған уйғурлар дуч келиватқан кишилик һоқуқ зиянкәшликлири, мәдәнийәт қирғинчилиқи вә башқа мәсилиләр асасий тема сүпитидә музакирә қилинған йиғин дәл буниң ипадисидур.

Америка ташқи ишлар министирлиқиниң уюштурушидики бу йиғинға дуня уйғур қурултийиниң вәкиллири сүпитидә америкадики кишилик һоқуқ паалийәтчилиридин дуня уйғур қурултийи иҗраийә комитетиниң мәсули өмәр қанат әпәнди, америкадики «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң директори рошән аббас ханим вә америкадики доктор ришат аббас қатарлиқлар алаһидә тәклип билән қатнашқан вә уйғурлар мәсилисини йиғин әһлигә аңлатқан. 

Йиғин җәрянида уйғурларға қаритилған сиясий бастурулушниң тәсири һәққидә тәпсилий тохталған рошән аббас ханим 15-авғуст радийомиз зияритини қобул қилип, йиғин тәпсилати вә йиғинда оттуриға қойған муһим нуқтилар һәққидә мәлумат бәрди. У сөзидә уйғур дияриға охшаш бир «сақчи дөлити» ниң вәтәнниң ичи вә сиртидики уйғурларға көрситиватқан тәсири, хитай һөкүмитиниң уйғурларға елип бериватқан еғир зулумлириниң маһийити, ислам әллириниң хитай билән бир сәптә турушидики сәвәбләр қатарлиқ нуқтиларни йорутуп бәргән. 

Рошән аббас ханим радийомизға қилған сөзидә йәнә уйғурлар нөвәттә дучар болуватқан еғир зулум америка ташқи ишлар министирлиқидики иш тәқсимати охшимайдиған барлиқ бөлүмләрни қозғатқанлиқини шундақла америкадики уйғур паалийәтчилириниңму уларға уйғур мәсилисини тохтимай аңлитип, улар билән пикирлишишниң интайин муһимлиқини көрсәтти. 

Дуня уйғур қурултийи иҗраийә комитетиниң мәсули өмәр қанат әпәнди америка ташқи ишлар министирлиқи вә хәлқара җәмийәтни уйғурлар мәсилиси үчүн сәпәрвәр қилишниң йоллири, хитайниң бу хил зулумини тохтитиш үчүн улардин тәләп қилидиған ишлар һәққидә тохталған. 

Өмәр қанат әпәнди радийомизға америкадин күткән бир нәччә түрлүк тәләпләр һәққидә тәпсилий мәлумат бәрди. Униң дейишичә, йиғин мәзгилидә у уйғур мәсилисидә америка өзи биваситә һәм башқа иттипақдаш дөләтләр билән бирлишип қилалайдиған ярдәмлири, чәтәлдә сиясий панаһлиқ тәләп қиливатқан уйғурларниң панаһлиқ илтимасиға җиддий муамилә қилиш вә уни чиң тутуп ишләшниң зөрүрлүки, америкаға кәлгән барлиқ уйғур мусапирларни «хитайни қайтурулмайду» дәйдиған бир баянатни елан қилиши лазимлиқи, уйғурлар мәсилисиниң б д т да пәқәт кишилик һоқуқ кеңишидила әмәс, бәлки уни б д т хәвпсизлик кеңишидә бир тәрәп қилиш лазимлиқи қатарлиқ бир түрлүк тәләпләрни оттуриға қойған.

Өмәр қанат әпәнди сөзидә өзлири йеңидин байқиған бир нуқта һәққидиму тәпсилий чүшәнчә берип өтти. Униң баян қилишичә, америка ташқи ишлар министирлиқиниң «әң муһим механизм» (Priority One Mechanism) дәйдиған бир қануни бар болуп, бу мәхсус башқа дөләтләрдә көчмән болуп туруп қалған мусапирлар үчүн чиқирилған икән. Буниң уйғур муһаҗирлар мәсилисигә тәтбиқлиғанда, мәлум бир дөләттә хәтәр астида қалған уйғур көчмәнләрниң һәрдаим хитайға қайтурулуш хәвпи бар болидикән. Әгәр б д т муһаҗирлар комитети шу дөләткә берип шу кишиниң әһвалини аңлап уни бир тәрәп қилса наһайити узун вақит кетидикән. Буниң бирдин-бир һәл қилиниш усули шу киши әң аввал бихәтәр бир дөләткә елип келингәндин кейин андин униң мәсилисини бир тәрәп қилиш икән. Өмәр қанат әпәнди йиғинда америка ташқи ишлар министирлиқидики мәзкур қанунниң уйғурларға наһайити мас келидиғанлиқини, буни дәрһал уйғурларға тәтбиқлаш лазимлиқини билдүргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт