Amérika kéngesh palata ezaliri amérika soda uyushmisigha xet yézip, Uyghur éli bilen bolghan soda alaqisini üzüshni telep qilghan

Muxbirimiz erkin
2020-12-02
Share
Amérika kéngesh palata ezaliri amérika soda uyushmisigha xet yézip, Uyghur éli bilen bolghan soda alaqisini üzüshni telep qilghan Amérika kéngesh palata ezasi shérrod brown(Sherrod Brown) muxbirlarning ziyaritini qobul qilmaqta. 2020-Yili 23-yanwar, washin'gton.
REUTERS

Amérika kéngesh palatasining nopuzluq ikki ezasi yéqinda amérika soda uyushmisining ijra'iye diréktori tomas donoxéygha xet mektup yézip, uning ezalirining Uyghur aptonom rayoni bilen bolghan ishlepchiqirish, xam eshya alaqisini toxtitishini telep qilghan. Ularning tekitlishiche," rayonda yüz bériwatqan dölet himayisidiki kishilik hoquq depsendichilikining da'irisi we kölimini nezerde tutqanda, rayonda ishlepchiqirilghan herqandaq mehsulatning dölet hamiyliqidiki mejburiy emgek bilen ishlepchiqirilish xewpi intayin yuqiri "Iken.

Kéngesh palata ezasi sherrid browén bilen ron waydén, bu mektupni amérika soda uyushmisigha eza shirket we karxanilarning rayondiki teminat zenjirining Uyghur we bashqa musulman milletlerning mejburiy emgikige chétishliq ikenliki heqqidiki doklatlargha endishisini ipadilesh üchün yazghanliqini bildürgen. Uningda "Biz ezaliringlarni derhal heriketke kélip, ular üchün ishlepchiqirilghan mehsulatlarning xitay döliti sadir qiliwatqan kishilik hoquq depsendichilikige ariliship qalmasliqigha kapaletlik qilishigha ündeymiz" déyilgen.

Amérika kéngesh palata ezasi ron waydén(Ron Wyden) awam palata ezasi jon ratklifning washin'gtondiki parlamént binasida kéngesh palatasi axbarat komitéti namzatlirini körsitish yighinida söz qilmaqta. 2020-Yili 5-may.

Bu mektup amérika taratqulirida nayki, koka-kola, alma shrkitidek xelq'ara chong karxanilar, amérika soda uyushmisidek soda menpe'et guruhlirining amérika dölet mejliside Uyghur mejburiy emgikini chekleshke alaqidar ikki qanun layihesige qarshi pa'aliyet élip bériwatqanliqi ashkarilinishning aldida yézilghan." Uyghur mejburiy emgekni cheklesh qanun layihesi "Bilen awam palata ezasi jenife'ér wakistonning "Uyghur mejburiy emgekni ashkarilash qanun layihesi" bu yil 9-ayda awam palatasida maqullinip, kéngesh palatasigha sunulghan.

Amérikadiki Uyghurlar we ammiwi teshkilatlar bu qanunning kéngesh palatasida tézrek maqullinishini ümid qilip kéliwatqanidi. Amérikadiki nopuzluq kishilik hoquq teshkilati-erkinlik sariyining hökümet ishlirigha mes'ul diréktori anni boyajiyen 1-dékabir küni ziyaritimizni qobul qilip, kéngesh palatasining yuqiriqi qanun layihilirini tézrek maqullishini we amérika shirketlirining buninggha türtke bolushi kéreklikini bildürdi.

Anni boyajiyen mundaq dédi: "Erkinlik sariyi bu qanun qanchilik téz maqullansa shunchilik muhim, dep qaraydu. Soda sahesi da'im kishilik hoquq mesiliside nahayiti chong rol oynap keldi. Bu ehwal xitay mesiliside téximu shundaq. Nöwette téximu köp shirketler heqliq türde xitay hökümitining Uyghur we bash diniy guruppilargha yürgüzüwatqanlirining az dégende 'insaniyetke qarshi jinayet'ke yatidighanliqi mesiliside ijtima'iy mes'uliyettin endishe qiliwatidu. Bizningche héchqandaq bir shirket bundaq qorqunchluq wehshiylikning téximu edishige shérik bolushni xalimaydu. Shunga biz soda sahesining dölet mejlisi bilen hemkarliship, bu qanunning maqullinishigha türtke bolushi bek muhim, dep qaraymiz".

Lékin her ikki qanun layihesi amérika dölet mejlisi almishidighan halqiliq mezgilge toghra kelgechke uning qanun'gha aylinish éhtimalliqi so'al peyda qilghan. Közetküchilerning bildürüshiche, eger kéngesh palatasi qanun layihesini 12-ayning axirlirigha qeder awazgha qoymisa bu nöwetlik dölet mejlisining wezipe mudditi axirliship, qanun layihesining waqti ötidiken. Ilgiri "Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanuni" maqullan'ghandimu buninggha oxshash ehwal yüz bergenidi.

Washin'gtondiki kishilik hoquq mutexessislirining tekitlishiche, hazir amérika dölet mejliside Uyghurlargha munasiwetlik 3 qanun layihesi bar bolup, uning ichidiki "Uyghur mejbur emgekni cheklesh qanun layihesi" ning mushu ay ichide maqullinip, qanun'gha aylinish éhtimalliqi mewjut iken.

Uyghur kishilik hoquq qurulushining tashqi ishlargha mes'ul diréktori lu'isa gréwé 1-dékabir ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: "Uyghur mejburiy emgikini cheklesh qanun layihesi awam palatasida mutleq köp awazning qollishida maqullan'ghan. Erkin asiya radi'osi buning xewirini yaxshi ishlidi. Kéngesh palatasida marko rubiyo we jef mérkléylarning bu qanun layihesining asasliq qollighuchisi ikenliki bizge melum. Ularning her ikkisi bu qanun layihesini maqullitish üchün jiddiy xizmet ishlewatidu. Chünki bu qanun layihesi Uyghurlargha qaritilghan irqiy qirghinchiliq xaraktérlik basturushqa xatime bérishte xitay karxanilirigha we hökümitige bésim ishlitish üchün bek muhim. Biz kéngesh palatasida bu qanun'gha qarita qarshiliq barliqini bilimiz. Emma Uyghur mejburiy emgekni cheklesh qanun layihesining bu nöwetlik dölet mejliside maqullinish mumkinchiliki bar".

Melum bolushiche, kéngesh palatasida bezi ezalar "Uyghur mejburiy emgekni cheklesh qanun layihesi" ning bezi maddilirigha tüzitish kirgüzüsh terepdari iken. Eger uninggha tüzitish kirgüzülse qanun layihesi qayta awam palatasining maqullushigha ewetilishi kérek. Lu'isa gréwéning bildürüshiche, "Uyghur mejburiy emgekni cheklesh qanun layihesi" bu qétimgha ülgürmise, kéngesh palata ezasi rubiyo kéler nöwetlik dölet mejliside qayta otturigha qoymaqchiken.

Lu'isa gréwé mundaq deydu: "Bizning bilishimizche Uyghur mejburiy emgikini cheklesh qanun layihesining kéngesh palatasida maqullinishida gep yoq. Emma komitétlar uning tili toghrisida birlikke kélip bolalmighan. Eger bu qétimgha ülgürmise kéngesh palata ezasi rubiyo qanun layihesini kéler nöwetlik dölet mejlisi bashlinidighan 2021-yilning bashlirida qayta otturigha qoymaqchi. Bu 'Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanuni' maqullan'ghandimu shundaq bolghan. U tunji otturigha qoyulghanda maqullanmidi. 2019-Yili1-ayda qayta otturigha qoyulup, 5-ayda maqullandi".

Lékin erkin sariyidiki anni boyajiyenning tekitlishiche, amérika dölet mejlisi we hökümiti xitay da'irilirining Uyghurlargha qarita sadir qiliwatqan qilmishlirigha éniq we keskin tedbir qollinishi, biraq bu qanun bilen cheklinip qalmasliqi kérek iken.

Anni boyajiyen mundaq dédi: "Amérika dölet mejlisi we uning ijra'iye orgini bolghan amérika hökümiti xitayning Uyghurlargha qiliwatqanlirigha qarshi éniq ipade bildürüshi kérek. Biz lagérdikilerning qoyup bérilish, xitay emeldarlirining jawabkarliqqa tartilishi üchün bizning üstimizge chüshkenlirini beja keltürüshimiz kérek. Biz shuni eskertip ötmekchi, bu qanunning maqullinishi mesilini hel qilishning bir qedimi. Lékin bu qanun bilen cheklinip qalmasliqi, pütün xelq'ara heriket qollinishi kérek".

Kéngesh palata ezasi sherrid browén bilen ron waydén mektupida özlirining mejburiy emgekni cheklesh qanunini qollaydighanliqini bildürüp, "Biz qismen yaki tamamen mejburiy emgek bilen ishlepchiqirilghan mehsulatlarning amérikigha import qilinishini cheklesh qanunining himayichisi süpitide, mejburiy emgek bilen ishlepchiqirilghan mehsulatlarning import qilinishigha hergiz yol qoymasliq siyasitini qollaymiz" dégen.

Sherrid browén we ron waydénning tekitlishiche, ular amérika tamozhna we chégra qoghdash idarisining Uyghur ilida ishlepchiqirilghan pütün mehsulatlarni tekshürüshi we tutup qélishi, xitay hökümitining kishilik hoquqni depsende qilishigha qarita etrapliq inkas qayturushigha izchil türtke bolidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet