Американиң юқири дәриҗилик әмәлдарлири хитайни әң зор тәһдит дәп көрсәтти

Мухбиримиз ирадә
2020-12-14
Share
Американиң юқири дәриҗилик әмәлдарлири хитайни әң зор тәһдит дәп көрсәтти Америка ташқи ишлар министири майк помпейо вашингтондики таратқуларға сөз қилмақта. 2020-Йили 24-ноябир, вашингтон.
REUTERS

Йеқинда хитай компартийәсиниң американиң демократийәлик қиммәт қарашлири, дөләт хәвпсизлики, һәрбий вә иқтисадий күчигә зор тәһдит икәнлики американиң 3 муһим әмәлдари тәрипидин тилға елинди. Булардин бири, америка ташқи ишлар министири майк помпейо.

У 9-декабир күни, американиң җорҗия штатидики технологийә университетида мәхсус хитай тәһдити һәққидә нутуқ сөзлиди. Униң бу нутқи алдинқи һәптә америка дөләтлик истихбаратниң мудири җон раткилифниң хитай тәһдити һәққидики баянатидин кейинки йәнә бир муһим баянаттур.

Майк помпейо җорҗия технологийә университетида нутуқ сөзлигәндә алди билән өзиниң бу мәктәпни таллишидики сәвәбкә изаһат бәрди. У бу университетниң американиң дөләт бихәтәрликигә мунасивәтлик муһим тәтқиқатлар болидиғанлиқини, шуңа хитай компартийәсиниң америка университетлириға вә тәтқиқат органлириға тәсир көрситиш паалийәтлирини чүшәндүрүш үчүн интайин муһим бир орунлуқини билдүрди. У бүгүнки нутқида пүтүнләй хитайниң америкадики алий билим юртлирини өз тәсири астиға елиш вә әқлий мүлк җасуслуқи билән шуғуллинишиға мәркәзлишидиғанлиқини ейтти.

Майк помпейо хитай һөкүмитиниң америкадики университетларға һәр йили йүз миңлиған оқуғучи, тәтқиқатчиларни әвәтип, америкада оқуватқан яки тәтқиқат билән шуғуллиниватқан хитайларға бесим қилип вә яки өзиниң җасуслирини тәтқиқатчи яки оқуғучи сүпитидә һәрқайси тәтқиқат орунлириға киргүзүп туруп америка университетлири вә тәтқиқат орунлирида муһим тәтқиқат нәтиҗилирини оғрилаш, пикир әркинликини чәкләш, университетлардики пикир еқимини тәсир астиға елиштәк һәрикәтләр билән шуғуллиниватқанлиқини мисаллири билән чүшәндүрди.

У мундақ деди: "америкалиқлар чоқум хитай компартийәсиниң бизниң алий маарип юртлиримизни қандақ қилип зәһәрләватқанлиқини, бу һәрикәтләрниң әркинликимиз вә американиң дөләт бихәтәрликигә қандақ хәвп туғдуруватқанлиқини билиши керәк. Әгәр биз өзимизни бу җәһәттә тәрбийәлимисәк вә йүз бериватқан ишларни сәмимийлик билән қобул қилмисақ, күнләрниң биридә бейҗиң бизгә дәрсимизни бериду".

Майк помпейо сөзидә йәнә, хитай һәққидики хата тонуш сәвәбидин нәччә он йил бойичә хитайниң американи һәр җәһәттин суйиистемал қилғанлиқини вә хитайниң бу җәрянда америкадин оғрилиған техникилар арқилиқ өзини күчләндүргәнликини ейтти. , буларниң һәммини америкадин вә дуняниң башқа җайлиридин оғрилиған техникилар арқилиқ ишқа ашурғанлиқини ейтти. У шуңа америка университетлири вә тәтқиқат орунлириниң американиң дөләт хәвпсизликигә биваситә тутушидиған тәтқиқат нәтиҗилирини қәтий қоғдиши керәкликини әскәртти. У мундақ деди:

"қараң, хитай компартийәси бизниң иҗадчанлиқимизға һәргизму йетишип болалмайду. Чүнки у йәрдә һәммә орун дөләт тәрипидин башқурулиду. У бир мустәбит һакимийәт. Шуңлашқа у һәр йили 400 миң оқуғучини америка қошма штатлириға оқушқа әвәтиду. Һәрқайси университетларда оқуватқан 400 миң оқуғучиниң һәммиси бирла дөләттин кәлгән. Бу һәргизму тасадипийлиқ әмәс. Хитай ичидики алий дәриҗилик пән-техника базилири асасән оғриланған яки башқа дөләтләрдин сетивелинған техникиларға тайиниду. Һечбири өзлириниң әмәс. Бейҗиң һөкүмити хитай тәтқиқатчиларниң америкада қелишини халимайду. Уларниң тәрбийәләнгәндин кейин қайтип келип сотсиялистик хитай үчүн хизмәт қилишини үмид қилиду".

Помпейо сөзидә йәнә, бир қисим америкалиқ тәтқиқатчи-билим адәмлириниңму хитай бәргән пулға алдинип, билип-билмәй өз тәтқиқат нәтиҗиси арқилиқ хитай армийәсиниң өзини күчләндүрүшигә хизмәт қилғанлиқини мисал қилип өтти.

У җорҗиядики бир университетта оқуйдиған оқуғучидин мисал бәргәндә хитай һөкүмитиниң болупму уйғурлар вә тибәтләр үстидин җасуслуқ қилишқа алаһидә қизиқидиғанлиқиниму әскәртип өтти. У мундақ деди: "җорҗия университетиниң бир оқуғучиси 2018-йили бизгә ‹хитайниң мәхпий сақчилири мени қайта-қайта паракәндә қилди. Мәндин чәтәлдики демократик паалийәтчиләр вә өктичиләрниң паалийәтлири һәққидә учур беришимни тәләп қилди, улар болупму уйғурлар вә тибәтләрниң һәрикәтлиригә бәк қизиқидикән', деди. Мәнчә бигунаһ хитай пуқралири хитай компартийәсиниң әң көп зиянкәшликигә учриғучилардур".

Майк помпейо сөзидә йәнә ениқ қилип "куңзи институти", "хитай оқуғучилар уюшмиси", "хитай тәтқиқатчилар уюшмиси" қатарлиқлар хитай компартийәсиниң биваситә башқурушидики орунлар, дәп көрсәтти. У хитайниң бу арқилиқ америка университетлирида пикир әркинликини контрол қилиш, америкалиқ оқутқучи-оқуғучиларни тәсир астиға елип, уларниң меңисини ююватқанлиқини баян қилди.

Майк помпейо сөзидә йәнә, хитай компартийәси пәйда қиливатқан тәһдитләрни сөзләшниң гаһида ирқчилиқ яки синофобийә(хитайға қарши ) дегән төһмәтләр билән җимиқтурулуватқанлиқини ейтти. У "бундақ ялған пәрядлар билән хитай компартийәси пәйда қиливатқан тәһдитләрни сөзләш бастурулуп қоюлмаслиқи керәк" деди.

У мундақ деди: "биз бу залим һакимийәтниң бизниң техникилиримизни оғрилап өз һәрбий күчини ашурушиға, хәлқимизниң меңисини ююшиға вә бизниң органлиримизни сетивелишиға йол қоялмаймиз".

Америка ташқи ишлар министири майк помпейо хитайниң америкадики җасуслуқ паалийәтлиригә үнүмлүк зәрбә бериш, уларниң америкадики билим юртлирида пикир әркинлики вә академийә әркинликини чәклишигә йол қоймаслиқ үчүн чоқум америкалиқ оқуғучилар, оқутқучилар вә барлиқ америкалиқларниң һошярлиқини өстүрүши вә өзлиригә маслишиши керәкликини тәкитлиди.

Өткән һәптә ичидә йәнә, американиң юқири дәриҗилик һәрбий қомандани марк миллей хитай тәһдити һәққидә сөз қилди. У "хитай һәрбий күчини 2035-йилиғичә америка билән тәңләштүрмәкчи болуватиду. Андин у бу әсирниң оттурилирида бир һәрбий тоқунуш арқилиқ американи мәғлуп қилишни көзләватиду" деди.

Генерал марк миллей бу сөзләрни 8-декабир күни, "вал ситрит журнили" уюштурған бир йиғинда қилған. У шу күндики сөзидә хитайниң һазир юқириқидики мәқситигә йетиш үчүн һәрикәт қиливатқанлиқини әскәртип "хитай американиң һазирқи вә кәлгүси йиллардики әң муһим бихәтәрлик күшәндиси" дегән.

Генерал миллей йәнә мундақ дегән: "қәд көтүрүватқан хитайдин мудапиәлиниш үчүн, америка чоқум өзиниң иқтисадий вә һәрбий күчини тәрәққий қилдуруши керәк. Биз чоң дөләтләр риқабитиниң чоң дөләтләр урушиға айлинишини халимаймиз. Бу бир апәт болиду. . . Америка армийәси чоқум аләм бошлуқи вә тор дунясида һуҗум қилиш вә мудапиәлиниш характерлик һәрикәтләрни қозғитишқа тәйярлиқ қилиши керәк, болупму хитай вә русийә қатарлиқ рәқиблиригә қарши туруши керәк, чүнки һәр иккиси бу саһәдә өзлириниң һәрбий иқтидарини тәрәққий қилдурмақта".

Алдинқи һәптә йәнә, американиң сода министири вилбур рус сингапорниң саһибханилиқида ечилған бир хәлқаралиқ йиғинға қатнашқанда хитай тәһдити һәққидә тохталған. У хитайни "асиядики әң чоң иқтисадий вә һәрбий тәһдит" дәп сүпәтлигән. У хитайниң сода усуллирида нурғун йолсизлиқларниң мәвҗутлуқини тилға елип, һәрқайси дөләтләрниң буниңға тәдбир қоллиниши зөрүрлүкини тәкитлигән вә "биз дөләт бихәтәрликимизни вә иқтисадий мәнпәәтимизни қоғдаш билән биллә, әркин вә техиму адил содини давамлиқ риғбәтләндүрүшимиз зөрүр" дәп әскәрткән.

Бу һәқтики мулаһизиләрдә көрситилишичә, юқиридики юқири дәриҗилик әмәлдарларниң сөзлири америка трамп һөкүмитиниң мәйданини толуқ намаян қилидикән. Трамп һөкүмити техи йеқинда хитай хәлқ қурултийи даимий комитетиниң 14 нәпәр әзасиға җаза тәдбири елан қилған. У йәнә хитайниң һиндо-тинч окяндики кеңәймичилик һәрикәтлирини чәкләш үчүн райондики деңиз сәпәрлирини вә шундақла маневирлирини көпәйткәниди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт